Аргунов Петр Федорович
Петр Федорович Аргунов (1917 сыл бэс ыйын 19 күнэ, Хаптаҕай нэһилиэгэ — 1990 сыл олунньу 16 күнэ, Хара нэһилиэгэ) — Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, кыылы иитээччи. Ефрейтор сыбаанньалаах.
Олоҕун олуктара
Петр Аргунов 1917 сыллаахха бэс ыйын 19 күнүгэр Мэҥэ-Хаҥалас оройуонугар 1-ы Хаптаҕай нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
1932 сыллаахха «Алаас» тыа хаhаайыстыбатын артыалыгар үлэлии киирбитэ, холкуоска араас үлэни үлэлииллэрэ, таһыччы үлэтин иһин 1938 сылтан «Алаас» холкуос, хонуу биригээдэтин биригэдьииринэн анаммыта. Онтон 1941 сыл атырдьах ыйын 14 күнүгэр Аҕа дойду Улуу сэриитигэр ыҥырыллыбыта.
1941-42 сс. диэри 259 стрелковай полкаҕа, станковай пулеметчик үөрэҕин үөрэнэн бүтэрэн, станковой пулеметчик буолбута. 1942 сыл ахсынньы ыйтан 888 стрелковай полкаҕа минометчик 88 2-с нүөмэринэн сулууспалаабыта. Япония границатыгар Маньчжурияҕа харабыллаабыта. 1945 с. атырдьах ыйыгар Япония сэриитигэр сылдьыбыта. Маньчжурияттан, Борща, Хайлар, Арзан, Чаньчунь диэн куораттары ылыыга кыттыбыта.
Петр Федорович ахтыытыттан быһа тардыы: «Хайлар диэн Япония куоратыгар улахан сэрии буолбута. Онно балтараа күн сэриилэспиппит. Катюшанан, минометунан ытыалаан ылбыппыт. Мин миинэ угааччы этим. Биһигиттэн хас да киһи өлбүтэ уонна бааһырбыта. Хайлар куораты ылан баран эмиэ иннибит диэки барбыппыт. Сатыы сүгэһэрдээх баран истэхпитинэ Арзан диэн сиргэ тоһуйан ытыалаан хас да киһибитин өлөрөн, бааһырдан илдьэ хаалбыттара. Чаньчунь куоракка тиийэн сэриини түмүктээбиппит. Биһиги минометнай ротабыт Чаньчунь куораты харабыллаан кыстаабыппыт»[1].
Сэрииттэн 1946 сыл от ыйыгар дойдутугар эргиллибитэ. Сэрииттэн кэлэн баран, 1947—1950 сс. Диэри «Алаас» холкуоска бырабылыанньа бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ. Онтон холкуос холбоспута, бөдөҥсүйэн Ленин аатын ылбыта. Онно Петр сылгы ферматын биригэдьииринэн үлэлээбитэ, 1955 сыллаахха саһылы иитиигэ 6 ыйдаах үөрэххэ Дьокуускайга үөрэммитэ ити идэтинэн 1955 сылтан 1973 сылга «кыылы иитиигэ» таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. 1974—1978 сыллардаахха көрбөттөр уопсастыбаларын бэрэссэдээтэлэ[2].
Петр Аргунов 1990 сыллаахха олунньу 16 күнүгэр Хаҥалас улууһун Хара сэлиэнньэтигэр өлбүтэ[3].
Дьиэ кэргэнэ
Кэргэнэ — Прасковья Андреевна Петрова. Биэс оҕолоохторо[3].
Убайа — Аргунов Савва Федорович, сопхуос үлэһитэ.
Наҕараадалара
- Аҕа дойду Улуу сэриитин II истиэпэннээх уордьана;
- «Японияны кыайыы иһин» мэтээл;
- «1941-1945 сс. Аҕа дойду сэриитигэр килбиэннээх үлэ иһин» мэтээл;
- «Владимир Ильич Ленин төрөөбүтэ 100 сылын бэлиэтигэр» мэтээл;
- «Аҕа дойду Улуу сэриитигэр кыайыы 20 сыла» бэлиэ;
- «Аҕа дойду Улуу сэриитигэр кыайыы 25 сыла» бэлиэ;
- «ССРС Сэбилэниилээх Күүстэрин 50 сыла» бэлиэ.