Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Антонов Валентин Дмитриевич

Валентин Дмитриевич Антонов (1926 сыл балаҕан ыйын 24 күнэ, Сара — 2014 сыл муус устар 22 күнэ, Дьокуускай) — сэбиэскэй, арассыыйатааҕы тыйаатыр артыыһа, А.С. Пушкин аатынан Судаарыстыбаннай академическай Нуучча дыраама тыйаатырын артыыһа, Саха АССР уонна РСФСР норуодунай артыыһа.

Биография

1926 сыллаахха балаҕан ыйын 24 күнүгэр Симбирскай губерния Алатырскай уездын Сара сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ[1]. Алатыр орто оскуолатын бүтэрбитэ.

1943 сыл сэтинньитигэр Чуваш АССР Алатыр РВК-та Кыһыл аармыйаҕа ыҥырбыта. 1944 сыллаахха сержант Антонов 1-ы Украинскай фронт Ченстоховскай 1360 зенитнай артиллерия полкун иһигэр сэриилэспитэ. Висла, Одер, Шпрея өрүстэр туорааһыннарыгар, Прага босхолонуутугар кыттыбыта. Сэп-сэбиргэл хамандыыра этэ, батарея онтон полк комсогорта этэ. Сэрии үс күнүнэн бүтэрин иннинэ ыараханнык бааһырбыта.

1948 сыллаахха Свердловскайдааҕы тыйаатыр институтугар үөрэнэ киирбитэ. 1950 сыллаахха А. Н. Островскай аатынан Ленинградтааҕы тыйаатыр институтугар көспүтэ, үөрэҕин онно бүтэрбитэ.

1952—1954 сылларга Нуучча тыйаатырыгар (Чебоксары) үлэлээбитэ, 1954—1966 сылларга Нуучча драма тыйаатырыгар (Дьокуускай). Орёл, Семипалатинск, Чебоксары тыйаатырдарыгар үлэлээбитэ. 1971 сыллаахха Дьокуускай Нуучча драма тыйаатырыгар төннүбүтэ, 1983—1987 сылларга тыйаатыр дириэктэрэ этэ. 1992 сылтан преподаватель быһыытынан үлэлээбитэ.

2014 сыллаахха муус устар 22 күнүгэр өр ыалдьан баран өлбүтэ.

Наҕараадалар

  • Саха АССР норуотун артыыһа
  • РСФСР норуотун артыыһа (1987)[2]
  • Доҕордоһуу уордьана (30.05.1997)[3]
  • Аҕа дойду сэриитин I ст. уордьанын кавалердара
  • «Хорсунун иһин» мэтээл (01.03.1945)[4]
  • «Праганы босхолооһун иһин» мэтээл
  • «Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Германияны кыайыы иһин 1941—1945 сс.» мэтээл
  • Хотугу Сулус уордьан (2001)[5]
  • Литература, ускуустуба уонна архтектура уобалыһар Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата (1986, А. Кудрявцев «Иван и Мадонна» испэктээкилгэ Иван Климов уобараһын оҥорбутун иһин)
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин (1996) Духобунас академиятын дьиҥнээх чилиэнэ
  • Ускуустубаҕа бэриниилээхтик үлэлээбитин иһин Саха сирин тыйаатыр диэйэтэллэрин Сойууһун диплома.

Аатын үйэтитии

  • 2017 сыл кулун тутар 1 күнүгэр Дьокуускайга Нуучча тыйаатырын таһынааҕы переулокка В.Д. Антонов аата иҥэриллибитэ[6];
  • 2021 сыл сэтинньи 18 күнүгэр тыйаатыр аттыгар артыыс пааматынньыга аһыллыбыта. 1,5 миэтэрэ үрдүктээх боруонса монумент ыскамыайкаҕа олорорун ойуулуур (скульптордар Николай Попов уонна Галим Долмогомбетов)[7][8].

Быһаарыылар

  1. ↑ Билигин Ульяновскай уобалас, Сурскай оройуона.
  2. ↑ Указ Президиума Верховного Совета РСФСР от 30 сентября 1987 г.
  3. ↑ Архивированная копия. Сигэнии күнэ: 23 Кулун тутар 2022. Архивировано 8 Сэтинньи 2021 года.
  4. ↑ Приказ о награждении в электронном банке документов «Подвиг Народа» (архивные материалы ЦАМО, ф. 33, оп. 717037, д. 2238, л. 1)
  5. ↑ Кавалеры Ордена Республики Саха (Якутия) «Полярная звезда» — список награждённых. Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия). Сигэнии күнэ: 23 Муус устар 2014. Архивировано 3 Сэтинньи 2013 года.
  6. ↑ О присвоении имени В. Д. Антонова. docs.cntd.ru. Сигэнии күнэ: 14 От ыйын 2026.
  7. ↑ Его имя и наш театр как одно целое: памятник артисту Валентину Антонову открыт в Якутске. exo-ykt.ru. Сигэнии күнэ: 14 От ыйын 2026.
  8. ↑ В Якутске установили мемориал народному артисту Валентину Антонову. yakutia.mk.ru. Сигэнии күнэ: 14 От ыйын 2026.

Сигэлэр

Категориялар