Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Аллараа Кураанах

Аллараа Кураанах (нууч. Нижний Куранах) — Алдан улууһун бөһүөлэгэ. Улахан Кураанах (Алдан өрүс бассейна) уҥа кытылыгар баар.

География

Улуус кииниттэн Алдан куораттан 26 км хоту диэкки турар[2].

undefined

Бөһүөлэк дьаһалтатын анныгар Үөһээ Кураанах (8 км ыраах) уонна Якокит (30 км) нэһилиэнньэлээх пууннар киирэллэр.

Устуоруйа

Бөһүөлэк 1947 сыллаахха олохтоммута. Аллараа Кураанах бөһүөлэгин устуоруйата Улахан Кураанах өрүскэ көмүс хостонуута аһыллыбытынан уонна бириискэ тэриллибитинэн сибээстээх, ол бириискэ 1965 сыллаахха Кураанахтааҕы хайа-байытар комбинат састаабыгар киирбитэ[2].

1950-с сыллар саҕаланыытыгар Кураанахтааҕы руда хонуутун арыйыы Алданнааҕы көмүһү хостуур оройуон сайдыытыгар суолталаах кэрдиис кэм буолбута. 1960-с сылларга Кураанахтааҕы фабрика тутуута саҕаламмыта, ол фабрика 1966 сыллаахха үлэҕэ киирбитэ. Билигин Аллараа Кураанах бөһүөлэгэ Алдан оройуонун көмүһү хостуур промышленноһын кииннэриттэн биирдэстэрэ буолар[2].

Инфраструктура

Бөһүөлэк «Полюс Алдан» АУо («Полюс (нууч.) (сах.» хампаанньаҕа киирэр) хайаны хостооһун киинин үлэтин толорор[3]. Олохтоохтор сүрүннээн хайа-байытар комбинатын сүрүн производствотыгар уонна көмө оҥорон таһаарар сулууспаларыгар үлэлииллэр. Бөһүөлэк нөҥүө Амур-Дьокуускай суол ааһар. Бөһүөлэккэ Култуура дьиэтэ, гимназия, уопсай үөрэхтээһин орто оскуолата, коррекционнай уонна музыкальнай оскуолалар, үс оҕо тэрилтэтэ, успуорт комплекса, ону таһынан доруобуйа харыстабылын, атыы-эргиэн уонна дьоҥҥо-сэргэҕэ анаан бытовой өҥө тэрилтэлэрэ бааллар.

Нэһилиэнньэ

Нэһилиэнньэтин ахсаана
1959[4]1970[5]1979[6]1989[7]2002[8]2009[9]2010[10]
4915↗6402↘6274↗8190↘7027↘6517↘5901
2011[11]2012[12]2013[13]2014[14]2015[15]2016[16]2017[17]
↘5893↘5870↘5823↘5700↘5641↘5459↘5329
2018[18]2019[19]2020[20]2021[21]
↘5251↘5154↗5193↗5518
1000
2000
3000
4000
5000
6000
7000
8000
9000
1970
2010
2016
2021

Эр киһи-дьахтар састааба

2020 сыллааҕы бүтүн Арассыыйатааҕы нэһилиэнньэ биэрэпиһинэн (нууч.) (сах., нэһилиэнньэ гендернай тутулугар эр дьон 51,2 %, оттон дьахталлар 48,8 % ылаллара[22].

Литэрэтиирэ

Энциклопедия Якутии, М., 2000 г.

Быһаарыылар

  1. ↑ https://web.archive.org/web/20220901194902/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx
  2. ↑ 1 2 3 Географическая и историческая справка. https://kuranah.sakha.gov.ru. Сигэнии күнэ: 10 Балаҕан ыйын 2025.
  3. ↑ АО «Полюс Алдан», сайт компании «Полюс». Сигэнии күнэ: 10 Балаҕан ыйын 2025.
  4. ↑ Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу (рус.). Демоскоп Weekly. Сигэнии күнэ: 25 Балаҕан ыйын 2013. Архивировано 28 Ыам ыйын 2013 года.
  5. ↑ Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. (рус.). Демоскоп Weekly. Сигэнии күнэ: 25 Балаҕан ыйын 2013. Архивировано 29 Балаҕан ыйын 2013 года.
  6. ↑ Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. (рус.). Демоскоп Weekly. Сигэнии күнэ: 25 Балаҕан ыйын 2013. Архивировано 7 Сэтинньи 2021 года.
  7. ↑ Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу (рус.). Архивировано 26 Балаҕан ыйын 2011 года.
  8. ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2002 г.
  9. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, поселкам городского типа и районам на 1 января 2009 года (рус.). Сигэнии күнэ: 2 Тохсунньу 2014. Архивировано 18 Ыам ыйын 2015 года.
  10. ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2010 г. Том 1: Численность и размещение населения Республики Саха (Якутия)
  11. ↑ Якутия. Оценка численности населения на 1 января 2009-2015 годов
  12. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года (рус.). Сигэнии күнэ: 31 Ыам ыйын 2014. Архивировано 16 Ыам ыйын 2013 года.
  13. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года (рус.). М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат (2013). — Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов. Сигэнии күнэ: 16 Сэтинньи 2013. Архивировано из оригинала 12 Алтынньы 2013 года.
  14. ↑ Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года (рус.). Сигэнии күнэ: 2 Атырдьах ыйын 2014. Архивировано 10 Атырдьах ыйын 2014 года.
  15. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года (рус.). Сигэнии күнэ: 6 Атырдьах ыйын 2015. Архивировано 23 Балаҕан ыйын 2015 года.
  16. ↑ 2016 сыл тохсунньу 1 күнүгэр Арассыыйа Бэдэрээссийэтин бэйэни салайыныы тэрээһиннэринэн олохтоохторун ахсаана
  17. ↑ 2017 сыл тохсунньу 1 күнүгэр Арассыыйа Бэдэрээссийэтин бэйэни салайаныы уорганнарын олохтоохторун ахсаана (31 От ыйын 2017). Сигэнии күнэ: 31 От ыйын 2017. Архивировано 31 От ыйын 2017 года.
  18. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года (рус.). Сигэнии күнэ: 25 От ыйын 2018. Архивировано 26 От ыйын 2018 года.
  19. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года (рус.). Сигэнии күнэ: 31 От ыйын 2019. Архивировано 2 Ыам ыйын 2021 года.
  20. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года
  21. ↑ Таблица 5. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, муниципальных округов, городских и сельских поселений, городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов с населением 3000 человек и более. Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года. На 1 октября 2021 года. Том 1. Численность и размещения населения (рус.) (XLSX). Сигэнии күнэ: 1 Балаҕан ыйын 2022. Архивировано 1 Балаҕан ыйын 2022 года.
  22. ↑ Население по возрасту и полу. https://14.rosstat.gov.ru. Сигэнии күнэ: 10 Балаҕан ыйын 2025.

Сигэлэр

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар