Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Ыччат күнэ (Арассыыйа)

Ыччат күнэ (нууч. День молодёжи) — 14-тэн 35-гэр диэри саастаах гражданнарга анаммыт Арассыыйа Бэдэрээссийэтин официальнай бырааһынньыга. Бырааһынньык эдэр дьон социальнай-демографическай бөлөҕүн өйүүргэ, кинилэр баҕаларыгар, кыһалҕаларыгар болҕомтону тардарга уонна ыччат судаарыстыбаннай политикатын эйгэтигэр ситиһиилэри көрдөрүүгэ туһуланар[1].

Бырааптыы статуһа

Бырааһынньык Арассыыйа Бэдэрээссийэтигэр тэриллиитэ

Судаарыстыба таһымыгар үөрүүлээх күн 1993 сыллаахха тэриллибитэ. Арассыыйа Бэдэрээссийэтин бэрэсидьиэнэ Борис Ельцин 1993 сыллаахха бэс ыйын 24 күнүгэр «Ыччат күнүн бэлиэтиир туһунан» 459-рп №-дээх дьаһалга илии баттаабыта[2]. Докумуоҥҥа сыл аайы бэс ыйын 27 күнүгэр бу күнү бэлиэтииргэ ыйыллыбыта, оттон эрэгийиэн былаастарыгар култуурнай уонна маассабай тэрээһиннэри тэрийэргэ сорудахтаммыта. Бырааһынньыгы тэрийии көҕүлээччилэринэн Арассыыйа Бэдэрээссийэтин Ыччат дьыалаларыгар кэмитиэтэ уонна Ыччат түмсүүлэрин национальнай сэбиэтэ этилэр[3].

2023 сыллаахха күнүн көһөрүү

30 сыл тухары бырааһынньык биир бигэргэммит күҥҥэ бэлиэтэнэрэ. 2023 сыл ыам ыйыгар АБ бэрэсидьиэнэ Владимир Путин Ыччат күнэ бэс ыйын бүтэһик субуотатыгар официальнайдык көһөрүллэрин туһунан 132-рп №-дээх дьаһалга илии баттаабыта[4]. Устар графикка көһүү бэс ыйын бүтүүтүгэр устудьуоннар уонна оскуола оҕолоругар экзамен сессията өссө да буола турар буоларыттан, үлэлиир гражданнар үлэ күннэригэр тэрээһиннэргэ сылдьаллара ыараханыттан тутулуктаммыта. Ити докумуонунан 1993 сыллааҕы дьаһал күүһүн сүтэрбитинэн билиниллибитэ[5].

Устуоруйата

Аныгы бэлиэтээһин устуоруйалыы өбүгэтинэн 1917 сылтан 1945 сылга диэри бэлиэтэммит Ыччат аан дойдутааҕы күнүн (МЮД) ааҕыахха сөп. Бастаан күн балаҕан ыйын саҥатыгар түбэһэрэ уонна маассабай демонстрацияларынан доҕуһуолланара[6]. Тэрээһиннэр сүрүн сыалларынан дойду эдэр гражданнарын интернациональнай сомоҕолоһууларын уонна үлэ ситиһиилэрин көрдөрүү этэ[7].

Сэбиэскэй ыччат күнэ

Бырааһынньык устуоруйатын саҥа түһүмэҕэ 1958 сыллаахха саҕаламмыта. ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун ыйааҕынан 1958 сыллаахха олунньу 7 күнүгэр «Сэбиэскэй ыччат күнэ» олохтоммута[8]. Бэлиэтэнэр күнүнэн бэс ыйын бүтэһик өрөбүлэ талыллыбыта[9]. Сүрүн тэрийээччинэн Ыччат бүтүн сойуустааҕы ленинскэй коммунистическэй сойууһа буолара. Тэрээһиннэр идеологическай хабааннаах буолан, ол күн комсомуол биригээдэлэрин производственнай күрэхтэһиилэрэ, передовиктар слеттара, спорт күрэхтэһиилэрэ буолаллара уонна кулуупка үҥкүү киэһэлэринэн түмүктэнэллэрэ[10].

undefined

1991 сыл кэнниттэн

Сэбиэскэй Сойуус ыһыллыбытын кэннэ бырааһынньык формата балачча уларыйбыта. 1993 сылтан, Арассыыйа Бэдэрээссийэтигэр Ыччат күнэ официаллык олохтоммутун кэннэ, идеологическай компонена култуурунай-аралдьытар уонна социальнай бэбиэскэҕэ миэстэтин биэрбитэ. Сэбиэскэй кэм кэннэ болҕомто айар көҕүлээһиннэри өйөөһүҥҥэ, волонтердар хамсааһыннарын сайыннарыыга уонна эдэр исписэлиистэри дойду экэниэмикэтигэр табыгастаахтык киллэрэн иһиигэ көспүтэ[11].

Бэлиэтээһинэ

Ыччат күнүгэр дойду үрдүнэн киэҥ далааһыннаах бэстибээллэр, биллиилээх толорооччулар кэнсиэртэрэ уонна тематическай быыстапкалар ыытыллаллар. Маны сэргэ үөрэх лекторийдарын, маастар-кылаастарын, вакансия дьаарбаҥкаларын уонна спортивнай турнирдары тэрийэллэр, волонтерскай түмсүүлэр кыттыылаах аһымал акциялары уонна экологическай көҕүлээһиннэри ыыталлар[12].

Арассыыйа куораттарыгар ыччат күнэ

Владивостокка Ыччат күнэ. 2022 сыл
Крымҥа Тарханкут тумулга «Ыччат күнэ» бэстибээл кыттыылаахтара. 2022 сыл
Санкт-Петербурга «Ыччат күнэ» куораттааҕы бырааһынньык кыттааччылара. 2011 сыл

Тэрийээччилэрэ уонна былаһааккалар

Үөрүүлэри тэрийиинэн араас таһымнаах былаас уорганнара дьарыктаналлар — бэдэрээссийэ министиэристибэлэриттэн саҕалаан муниципальнай дьаһалталарга тиийэ. Тэрээһиннэр куорат пааркаларыгар, болуоссаттарыгар, ыччат кииннэригэр уонна култуура тэрилтэлэригэр ыытыллаллар. Олору ыытыыга общественнай тэрилтэлэр, үөрэх тэрилтэлэрэ уонна бизнес-уопсастыба бэрэстэбиитэллэрэ тардыллаллар[13].

Бэс ыйын 25-27 күннэригэр Дьокуускай куоракка «Ыччат күнэ. Ыра санаа. Киэн туттуу. Биир сомоҕо» диэн Арассыыйа эдэр дьонун күнүгэр анаммыт үс күннээх бэстибээл буолуоҕа[14].

Ыччат политикатыгар миэстэтэ

2020 сыллаахха ахсынньы 30 күнүгэр тахсыбыт 489-ФЗ №-дээх бэдэрээлинэй сокуон быһыытынан, ыччат категориятыгар 14-тэн 35-гэр диэри саастаах Арассыыйа Бэдэрээссийэтин гражданнара киирэллэр[15]. Бу социальнай-демографическай бөлөх дойду нэһилиэнньэтин улахан аҥарын ылар уонна судаарыстыба сайдыытын стратегическай ресурсатын быһыытынан көрүллэр[16]. Ыччат күнэ эдэр гражданнары бэйэни салайыныыга туһуламмыт судаарыстыбаннай өйөбүл бырагыраамаларын, грант күрэхтэрин уонна көҕүлээһиннэри сүрэхтиир платформа буолар[17].

Ситимнээх бэлиэ күннэрэ

Быһаарыылар

  1. ↑ Путин распорядился отмечать День молодежи в последнюю субботу июня. Российская газета (2 Ыам ыйын 2023). Сигэнии күнэ: 23 Бэс ыйын 2026.
  2. ↑ Распоряжение Президента Российской Федерации от 24.06.1993 г. № 459-рп «О праздновании Дня молодежи» (рус.). kremlin.ru. Официальный сайт Президента России (24 Бэс ыйын 1993). Сигэнии күнэ: 23 Бэс ыйын 2026.
  3. ↑ День молодежи России. Справка, РИА Новости (20100627T0930). Сигэнии күнэ: 24 Бэс ыйын 2026.
  4. ↑ Путин распорядился отмечать в России День молодежи в последнюю субботу июня, Коммерсантъ (2 Ыам ыйын 2023). Сигэнии күнэ: 24 Бэс ыйын 2026.
  5. ↑ Распоряжение Президента РФ от 2 мая 2023 г. N 132-рп "О Дне молодежи" (рус.). garant.ru. Информационно-правовой портал ГАРАНТ (2 Ыам ыйын 2023). Сигэнии күнэ: 23 Бэс ыйын 2026.
  6. ↑ 5 сентября. День юношества (рус.). tomskmuseum.ru. Томский областной краеведческий музей (5 Балаҕан ыйын 2020). Сигэнии күнэ: 23 Бэс ыйын 2026.
  7. ↑ http://simai.studio, SIMAI Studio —. Международный юношеский день (МЮД). Сигэнии күнэ: 24 Бэс ыйын 2026.
  8. ↑ День Советской молодёжи (рус.). z-museum.ru. Заводоуковский краеведческий музей. Сигэнии күнэ: 23 Бэс ыйын 2026.
  9. ↑ Песня дружбы: Главархив Москвы публикует документы ко Дню молодежи, Сайт Москвы (27 Бэс ыйын 2022). Сигэнии күнэ: 24 Бэс ыйын 2026.
  10. ↑ «Как верили в себя»: надо ли праздновать День молодежи (рус.). portal-kultura.ru. Газета «Культура» (26 Бэс ыйын 2023). Сигэнии күнэ: 23 Бэс ыйын 2026.
  11. ↑ Когда отмечают День молодежи в 2025 году, РБК Life. Сигэнии күнэ: 24 Бэс ыйын 2026.
  12. ↑ День молодежи 2025: какого числа отмечается в России, история и традиции праздника, «Красный Север» (25 Бэс ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 24 Бэс ыйын 2026.
  13. ↑ День молодежи 2026: какого числа, история и традиции праздника. Сигэнии күнэ: 24 Бэс ыйын 2026.
  14. ↑ Ыччат, болҕой: үс күннээх ыччат бэстибээлэ!, Киин куорат. Сигэнии күнэ: 24 Бэс ыйын 2026.
  15. ↑ Федеральный закон от 30 декабря 2020 г. N 489-ФЗ "О молодежной политике в Российской Федерации" (рус.). pravo.gov.ru. Официальный интернет-портал правовой информации (30 Ахсынньы 2020). Сигэнии күнэ: 23 Бэс ыйын 2026.
  16. ↑ День молодёжи 2026: дата, история, традиции праздника, Lenta.RU. Сигэнии күнэ: 24 Бэс ыйын 2026.
  17. ↑ День молодежи России, РИА Новости (20250628T0103). Сигэнии күнэ: 24 Бэс ыйын 2026.

Категориялар