Ходулов Дмитрий Федорович
Дмитрий Федорович Ходулов (1912 сыл атырдьах ыйын 4 күнэ, Мэҥэ Хаҥалас улууһа — 1976 сыл алтынньы 3 күнэ, Мэҥэ Хаҥалас улууһа) — саха сэбиэскэй тыйаатыр артыыһа уонна режиссера. ССРС норуодунай артыыһа, Саха АССР норуодунай артыыһа.
Олоҕун олуктара
Баатара нэһилиэгин (билигин Мэҥэ-Хаҥалас улууһа) Булгунньах диэн сиргэ 1912 сыллаахха атырдьах ыйын 4 күнүгэр төрөөбүтэ. 12 саастааҕар дьоно Төхтүргэ көспүттэрэ, онно икки кылааһы бүтэрбитэ, онтон ликбезкэ үөрэммитэ.
20 саастааҕар Д. Ф. Ходулов Дьокуускайга муусука-дыраама тыйаатырын дыраама устуудьуйатыгар үөрэнэ киирбитэ. 1934 сыллаахха үөрэҕин бүтэрэн баран Саха сиринээҕи Ойуунускай аатынан муусука-дыраама тыйаатырын труппатыгар үлэлии киирбитэ. Д. Ф. Ходулов бастакы оруола — В. Чиряев «Саһыл Сыһыы» драматыгар кыһыл армеец.
1960-с сылларга режиссуранан дьарыктаммыта.
Дмитрий Ходулов 1962 сыллаахха туруорбут «Сыгый Кырынаастыыр» диэн испэктээгэ дьон биһирэбилин ылбыт бастакы эпическэй туруоруу буолбута.
ССРС Үрдүкү Сэбиэтин 6-с ыҥырыытын дьокутаата. Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин 5-с ыҥырыытын дьокутаата, Президиумун чилиэнэ.
1977 сыллаахха алтынньы 3 күнүгэр Амма улууһугар бултуу сылдьан өлбүтэ. Дьокуускайга Маҕан кылабыыһатыгар көмүллүбүтэ.
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Саха АССР үтүөлээх артыыһа (1947)
- Саха АССР норуодунай артыыһа (1955)
- ССРС норуодунай артыыһа (1958)
- Үлэ Кыһыл Знамятын уордьана (1967)
- Өктөөп Өрөбөлүүссүйэтин уордьана (1972)
- «1941-1945 сс. Аҕа дойду сэриитигэр килбиэннээх үлэ иһин» мэтээл
- «Үлэҕэ ураты буолуу иһин» мэтээл (1957)
- «В.И. Ленин төрөөбүтэ 100 сылыгар килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээл
- «Үлэ бэтэрээнэ» мэтээл
- Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Ытык олохтооҕо (1985)[1]
Дьиэ кэргэнэ
- Кэргэнэ — Мария Васильевна Кузьмина (1919—2002), Өлүөхүмэ улууһун Токко сэлиэнньэтиттэн төрүттээх;
- 12 оҕону төрөппүттэр, иккитэ эһээхэй сылдьан өлбүттэр;
- Кыра уола — Александр Дмитриевич Ходулов (1962-2003), худуоһунньук, 1993 сылтан Арассыыйа худуоһунньуктарын Сойууһун чилиэнэ.
Аатын үйэтитии
- Төрөөбүт дойдутугар Сыма нэһилиэгэр Кыраайы үөрэтэр түмэлгэ Ходулов Д. Ф. олоҕор, айар үлэтигэр аналлаах быыстапка үлэлиир;
- Аан дойду норуоттарын хомуһун түмэлигжр 1963 сыллаахха Тойбохой орто оскуолатын үөрэнээччилэрэ бэлэхтээбит тус хомуһа харалла сытар;
- 2020 сыллаахха Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Майа сэлиэнньэтигэр Дмитрий Федорович Ходулов аатынан элбэх функциялаах култуурнуай-сынньалаҥ киинэ аһыллыбыта;
- 2020 сыл алтынньы 7 күнүгэр АЛРОСА хампаанньа «Юбилейнай» туруупкаттан хостообут 75,36 караттаах бөдөҥ алмааһыгар Д. Ф. Ходулов аата иҥэриллибитэ[2];
- 2022 сыл ахсынньытыгар Саха тыйаатырын сыанатыгар Дмитрий Ходулов айар үлэтигэр аналлаах өйдөбүнньүк туруоруулары көрдөрбүттэрэ[3][4].