Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Түүр (номох)

Түүр, Тир эбэтэр Тиу (был.-сканд. Týr, ону тэҥэ Ziu) — былыргы герман-скандинав таҥара, аастартан биирдэстэрэ, сэриигэ, кырдьыкка уонна таҥара бэрээдэгин кытта ситимнээх.

Скандинавтар номохторугар Тир бэйэтин сиэртибэлииринэн биллэр. Кини атын таҥаралары көмүскүүргэ Фенрир бөрөҕө илиитин быһа ытырарга биэрэн кэбиспитэ. Бу быһыыта кини хорсунун уонна бэрээдэккэ уонна кырдьыкка бэриниилээх буоларын көрдөрөр[2][3].

Германскай номоххо Тиу эбэтэр Түүр сэрии таҥарата диэн ытыктанар этэ. Сэриигэ баралларын иннинэ киниэхэ сиэртибэлэри оҥороллоро. Нэдиэлэ күнүн аата ааҥыллыы, Tuesday (оптуорунньук), сорох атын германскай тылларга курдук кини аатыттан үөскээбит[4].

Түүр сокуон уонна бэрээдэк диэн өйдөбүлллэри кытта ситимнээх. Кини үгүстүк кылыстаах эбэтэр, сорох барылларга, биир илиилээх, таҥаралар ааттарыгар сиэртибэтин ахтан ойууланар[3].

Кини устуоруйата былыргы кэмҥэ араас уустар уонна култууралар икки ардыларыгар киэҥ култуурунай атастаһыы уонна дьүөрэлэһии туоһута буолар. Викиннар үйэлэрин иннинээҕи кэмҥэ кинини Оодьунтан уонна Тортан даҕаны ордук ытыктыыллара[2].

Ойуулааһын

Аастартан биирдэстэрэ, Оодьун уонна күтүр Гимир эдьиийин уола.

Түүр аастар улахан бөрөнү Фенриры Глейпнир диэн аптаах сыапынан баайарга быһаарыммытыгар илиитин сүтэрбитэ.

Чинчийээччилэр Тиу диэн ааты общеиндоевропейскай үрдүкү таҥара, халлаан тойонун (*Dyeus, ср. Зевс, Дьяус, Дэва, лат. Deus «таҥара») аатын кытта ситимнииллэр[2].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 Encyclopedia of Ancient Deities (англ.) — 1 — Jefferson: McFarland & Company, 2000. — P. 480. — 597 p. — ISBN 0-7864-0317-9
  2. ↑ 1 2 3 Тюр // Мифы народов мира под редакцией С. А. Токарева, М.: Российская энциклопедия, 1994.
  3. ↑ 1 2 Бог Тюр. Мифы Скандинавии. Сигэнии күнэ: 29 Алтынньы 2023.
  4. ↑ Петрухин В. Мифы древней Скандинавии. — М.: АСТ, 2011. — ISBN 978-5-17-073715-4

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар