Старостин Егор Гаврильевич
Старостин Егор Гаврильевич — Байаҕантай (1954 сыл балаҕан ыйын 26 күнэ, Саһыл, Саха АССР — 2018 сыл от ыйын 28 күнэ, Дьокуускай) — сэбиэскэй, арассыыйатааҕы теплофизик, геокриолог учуонай, тиэхиньикэ билимин дуоктара, Хоту дойду физикаҕа-техникаҕа кыһалҕаларын институтун дириэктэрэ, бэйиэт, Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ.
Олоҕун олуктара
1954 сыллаахха балаҕан ыйын 26 күнүгэр Томпо улууһун Кэскил бөһүөлэгэр медиктэр дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүтэ. 1971 сыллаахха Кириэс-Халдьаайы орто оскуолатын бүтэрбитэ. 1976 сыллаахха Саха судаарыстыбаннай университетын физика-математика факультетын «физика» идэлээх бүтэрбитэ.
Үлэтин 1977 сылтан Саха сиринээҕи Тыа хаһаайыстыбатын билим-чинчийэр институтун Тургутар-конструкторскай уонна бырайыактыыр-технологическай бюротугар саҕалаабыта.
1991 сыллаахха РБА СС Хотугу физико-техническэй кыһалҕалар институттарыгар сүрүн инженер дуоһунаһыгар үлэҕэ киирбитэ. Лаборатория сэбиэдиссэйинэн (2001 сылтан), билим сүрүн үлэһитинэн (2005 сылтан), билим үлэтигэр дириэктэри солбуйааччынан (2014 сылтан) үлэлээн, 2015 сылтан Институт дириэктэринэн анаммыта.
2018 сыл от ыйын 28 күнүгэр Дьокуускайга өлбүтэ. От ыйын 31 күнүгэр Дьокуускайга көмүллүбүтэ[1].
Чинчийэр үлэтэ
Е. Г. Старостин — теплофизика, геокриология исписэлииһэ, ирбэт тоҥҥо эниэргийэни харыстыыр ньыматыктары (технологиялары) уонна инженернэй тутуулары бырайыактыырга үлэлээбитэ. Сиик буорга уонна тутуу матырыйаалларыгар хоту тыйыс усулуобуйатыгар дьайыытын чинчийэр саҥа ньымалары түөрүйэ өттүнэн бигэргэппитэ уонна айбыта. Элбэх дисперснай матрыйааллар туруктарын чинчийбитэ: тоҥ буордар, эгэлгэ тутуу матрыйааллара. Кини чинчийиилэрэ ирбэт тоҥҥо инженернэй тутуулары уонна дьиэлэри тутарга туһаныллыбыттара.
СО РАН уонна РФФИ билим-чинчийэр элбэх бырайыактарын көҕүлээччитэ уонна салайааччыта этэ, тутар матырыйааллары уонна конструкциялары сэртипикээттиир «Теплофизика» тургутар лаборатория үлэтигэр көхтөөхтүк кыттыбыта.
Е. Г. Старостин салататынан Дьокуускай куорат олорор уонна уопсастыбаннай дьиэлэрин теплотехникаҕа туруктара чинчиллибитэ. Бу чинчийии түмүгэр 1970—1990 сс. тутуллубут дьиэлэргэ сылааһы улахан сүтэрии баара биллибитэ, ол төрүөтэ быһаарыллыбыта, сылааһы сүтэриини аччатар сүбэлэр бэриллибиттэрэ. Чинчийии түмүгэ «Дьиэҕэ сылааһы харайар тутуу территориятааҕы нуормаларын» суруйууга олох буолбута, бу нуормалар ааптарын биирдэстэрэ Е. Г. Старостин этэ.
1998 сыллаахха «Исследование теплоты кристаллизации связанной воды в дисперсных средах» тиэмэҕэ тиэхиньикэ билимин хандьыдаатын учуонай истиэпэнигэр диссертациятын көмүскээбитэ. Бу үлэтин түмүктэригэр дуоктар диссертацият олоҕурбута. 2009 сыллаахха «Фазовое равновесие воды в горных породах при отрицательных температурах» тиэмэҕэ техническэй наука дуоктарын учуонай истиэпэнигэр диссертация көмүскээбитэ[1].
Наҕараадалара
- СО РАН үтүөлээх бэтэрээнэ;
- «Изобретатель СССР» бэлиэ;
- «Гражданскай килбиэн» ураты бэлиэтэ;
- «380 лет Якутия с Россией» үбүлүөйдээх бэлиэ;
- РБА Сибиирдээҕи салаатын Бөрөсүүдьүмүн Бочуоттаах Грамотата;
- Инновационнай бэлиитикэҕэ уонна билимҥэ СӨ Судаарыстабаннай кэмитиэтин Бочуоттаах Грамотата;
- Арассыыйа Суруйааччыларын сойууһун Гумилев Улахан үрүҥ көмүс мэтээлэ.
Дьиэ кэргэнэ
- Инитэ — Михаил Гаврильевич Старостин (1959 — 2026), Арассыыйа Федерациятын үтүөлээх худуоһунньуга;
- Кэргэнэ Лариса Петровна;
- Кыргыттара: математик-экэнэмиис Анна Егоровна; юрист Мария Егоровна[2].
Аатын үйэтитии
- 2021 сыллаахха Егоре Старостин-Байаҕантай туһунан ахтыы кинигэтэ тахсыбыта[3].