Посник Иванов

Посник Иванов — XVII үйэ нуучча чинчийээччитэ, Енисей хаһаага, Бүлүү, Үөһээ Дьааҥы уонна Зашиверскайы олохтооччу[1], Индигиир уонна дьүкэгиирдэри арыйбыт киһи.

Биография

1634 сыллаахха Иван Галкин ыйааҕынан Бүлүүнү олохтуур.

1637 сыллаахха 30 аттаах хаһаагы кытта Үөһээ Дьааҥы сиһин туораабыта, Дьааҥы үөһээ тардыытын арыйбыта (өрүһү бэйэтин Илья Перфильев 1634 сыллаахха арыйбыта). Олохтоох сахалар хаһаахтарга туох да утарылаһыыны оҥорботохторо уонна киис тириитинэн дьаһаах биэрбиттэрэ. Дьааҥыга сылдьан нууччалар илин сытар «сирдэр» уонна «дьоннор» туһунан сорох сибидиэнньэлэри хомуйбуттара, ол курдук: «Индигиир өрүскэ олорор элбэх нэһилиэнньэлээх дьүкэгиир сирин» туһунан билбиттэрэ. 1637 сыл сайыныгар Посник аттаах айанын салҕаабыта. Туостаах өрүһүнэн (Адыаччы уҥа салаата, Дьааҥы бассейна) илин диэкки баран иһэн, хаһаахтар түөрт дьүкэгиири туппуттара, ол дьон кинилэри ол сыл сэтинньититтэн хойутаабакка «балыктаах Индигиир өрүһүгэр» тиэрдибиттэрэ (Иван Ребровтан биир сыл иннинэ). Дьааҥыттан Индигииркэҕэ диэри «Тааһы» (Черскэй сиһэ) нөҥүө суол эмиэ түөрт нэдиэлэни ылбыта. Дьүкээгирдэр нууччаларга утарылаһа сатаабыттара. Хаһан да аты көрбөтөх буоланнар, саба түһүү кэмигэр аты өлөрө сатыыллара, тоҕо диэтэр, хаһаахтар этэллэринэн, аты киһиттэн ордук кутталлаах дии саныыллара. Нууччалар кыайбыттара уонна дьүкээгирдэртэн түөрт аманааты ылан баран, Индигииркаҕэ бастакы кыстыгы туппуттара, ыксаан оҥочо оҥостон өрүс үөһээ диэки дьаһаах хомуйа айаннаабыттара. Кыстыкка 16 киһини хаалларан баран, Иванов төттөрү суолламмыта. Дьокуускайга тиийэн кииһинэн баай саҥа Дьүкэгиир сирин, «элбэх өрүс түһэр Индигиир өрүһүн, ол өрүстэр кытылларыгар элбэх сатыы уонна табалаах дьон олорорун» туһунан кэпсээбитэ, ону таһынан Халыма уонна илин сытар Погыча өрүстэр туһунан бастакы сибидиэнньэлэри аҕалбыта[2].

1638 сыл муус устар 25 күнүгэр Иванов дьаһаах хомуйар сыаллаах Дьокуускайтан Индигииркэҕэ, «дьүкээгир сиригэр» айаннаабыта. 1639 сыллаахха Индигииркэҕэ тиийэн Зашиверскай куораты төрүттээбитэ. Иванов этэрээтин састаабыгар бу айан туһунан суруйан хаалларбыт дьон — Фёдор Чукичёв, Афанасий Степанов, Терентий Алексеев уонна Иван Ерастов бааллара[3].

1630-с сыллардаахха Михаил Федорович ыраахтааҕы Посник Ивановка Вологда сиригэр-уотугар поместье уонна Ленин диэн араспаанньаны иҥэрбитэ[4].

Быһаарыылар

  1. Спасо-Зашиверская церковь. Сигэнии күнэ: 25 Бэс ыйын 2012. Архивировано 17 Атырдьах ыйын 2011 года.
  2. Открытие русскими Средней и Восточной Сибири. Сигэнии күнэ: 25 Бэс ыйын 2012. Архивировано 10 Олунньу 2009 года.
  3. Исторические сведения о серебре.(кыаллыбат сигэ)
  4. ДОСТОЕВСКИЕ, РЫКАЧЕВЫ, ЛЕНИНЫ НА ЯРОСЛАВСКОЙ ЗЕМЛЕ(кыаллыбат сигэ)

Литэрэтиирэ

Алексеев А. Н. Первые русские поселения XVII-XVIII вв. на северо-востоке Якутии / В. Е. Ларичев. — Новосибирск: Издательство Института археологии и этнографии СО РАН, 1996. — 152 с.

Категориялар