Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Подойницын Иван Иванович

Подойницын Иван Иванович (1928 сыл тохсунньу 1 күнэ, Болотово[d], Сельское поселение «Верхне-Куэнгинское»[d] — 2015 сыл бэс ыйын 19 күнэ, Дьокуускай) — сэбиэскэй, Арассыыйа тыйаатыр диэйэтэлэ, А.С. Пушкин аатынан Ил Академическай Нуучча тыйаатырын дириэктэрэ. Саха Өрөспүүбүлүкэтин уонна Дьокуускай куорат ытык олохтооҕо.

Олоҕун олуктара

1928 сыллаахха тохсунньу 1 күнүгэр Чита уобалаһын Сретенскай оройуонугар Болотово сэлиэнньэҕэ бааһынай дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт.

1935 сыллаахха Болотово алын оскуолатыгар үөрэнэ киирбит. 1942 сыллаахха Албазино сэттэ кылаастаах орто оскуолатын бүтэрбит. Онно, Чита уобалаһын Сковородинскай оройуонун Албазино сэлиэнньэтигэр, 14 саастааҕар МТС үөрэнээччитинэн киирбит, онтон1942-1948 сылларга токарынан үлэлээбит.

1948 сыллаахха Благовещенскайдааҕы өрүс училищетыгар үөрэнэ киирбит. 1952 сылтан ССКП чилиэнэ. 1953 сыллаахха, Дьокуускайга Өлүөнэ пароходствотыгар үлэҕэ ананан, эксплуатация сулууспатын Дьокуускайдааҕы учаастагын диспетчерынан үлэлээбит.

Биир сылынан ССКП Дьокуускай куораттааҕы комитетыгар промышленно-транспортнай салаа инструкторынан үлэлээбит.

1960 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин типографиятын дириэктэринэн анаммыт.

1966 сыллаахха Саха судаарыстыбынннай университетыгар устуоруйа факультетыгар үөрэнэ киирбит.

1967—1971 сс. — Дьокуускай куорат депутаттарын Сүбэтин олоххо-дьаһахха салаатын сэбиэдиссэйэ.

1971 сыллаахха Автотрансшосдор рабочайдарын идэтийбит сойуустарын Дьокуускайдааҕы обкомун бэрэссэдээтэлинэн талыллыбыт.

1985 сыллаахха «Бочуот Бэлиэтэ» уордьаннаах Нуучча драматическай тыйаатырын дириэктэринэн талыллыбыт. Бу дуоһунаска 22 сыл үлэлээбит.

1986-1989 сс. баһаар кэнниттэн эмсэҕэлээбит тыйаатыр дьиэтин чөлүгэр түһэриинэн дьарыктаммыт, онуоха тыйаатыр «Якутгражданпроект» тэрилтэ дьиэтигэр көрдөрүүлэрин биэрэ турбут. Кини салайар кэмигэр тыйаатыр 144 испэктээкили туруорбут, МХАТ оскуола-устуудьуйатын Саха сиринээҕи филиала аһыллыбыт. 1998 сыллаахха тыйаатыр «Академическай» статуһу ылбыт, онтон 1999 сыллаахха тыйаатырга А.С. Пушкин аата иҥэриллибит.

И. И. Подойницын хас да төгүл ССКП Дьокуускай куораттааҕы комитетын депутатынан уонна исполкомун чилиэнинэн талылла сылдьыбыт. Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ытык Сүбэтин чилиэнэ. Тыыл уонна үлэ бэтэрээнэ, профсоюз хамсааһыннарын бэтэрээнэ[1][2].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • «1941—1945 с. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээл;
  • ССРС идэтийбит сойуустарын туйгуна;
  • ССРС култууратын туйгуна;
  • «А. С. Пушкин 200 сылын көрсө» мэтээл;
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ;
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин ытык киһитэ (2000)[3];
  • Дьокуускай куорат ытык киһитэ[1].

Дьиэ кэргэнэ

Кэргэнэ - Кутаная Екатерина Валерьяновна. Кыыһа - Ирина Ивановна Подойницына, социология билимин дуоктара[4].

Аатын үйэтитии

  • 2016 сыллаахха сэтинньи 8 күнүгэр Дьокуускайга Иван Подойницын олорбут дьиэтин эркинигэр (Ленин пр., 29) өйдөбүнньүк дуоска туруоруллубут (скульптор Н. Чачоссов)[1];
  • 2018 сыллаахха Ем. Ярославскай аатынан устуоруйа уонна култуура судаарыстыбыннай түмэлигэр «Рожденный под бой курантов» диэн И. И. Подойницын төрөөбүтэ 90 сылыгар анаммыт быыстапка тэриллибит[5];
  • 2019 сыллаахха А. С. Пушкин аатынан Нуучча тыйаатырын аттынан ааһар кыра уулуссаҕа Иван Подойницын аата иҥэриллибит (кыыһа Ирина Подойницына көҕүлээһининэн, СӨ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга министиэристибэтин өйөбүлүнэн)[1];
  • 2022 сыллаахха Ирина Подойницына «Дневник одного директора» диэн аҕатын туһунан кинигэ таһаарбыт[4].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 admin. Подойницын Иван Иванович ⋆ Мой Якутск, Мой Якутск (8 Балаҕан ыйын 2021). Сигэнии күнэ: 16 Муус устар 2026.
  2. ↑ Ушел из жизни Почетный гражданин Якутии, легендарный директор Русского театра Иван Иванович Подойницын. Сигэнии күнэ: 16 Муус устар 2026.
  3. ↑ Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия): Почетные граждане Республики Саха (Якутия)
  4. ↑ 1 2 «Заставлял Григоряна учить меня играть на фортепиано». Ирина Подойницына написала книгу о знаменитом отце к 100-летию ЯАССР, Sakhaday.ru (18 Ыам ыйын 2022). Сигэнии күнэ: 16 Муус устар 2026.
  5. ↑ В Якутске открылась выставка, посвящённая легендарному директору Русского театра

Литература

  • Подойницын Иван Иванович // Трудовая слава Якутии : почет. граждане Респ. Саха (Якутия), гор. и улусов. – Якутск, 2003. – Т. 1. - С. 37-38.

Категориялар