Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Олох оонньуура, эбэтэр Чэпчэки паарынан!

Тургутуллубут ыстатыйа

Олох оонньуура, эбэтэр Чэпчэки паарынан! (нууч. Ирония судьбы, или С лёгким паром!) — 1975 сыллааҕы cэбиэскэй икки чаастан турар телевизионнай киинэ, режиссера Эльдар Рязанов. ССРС-ка премьерата «Бастакы киин тэлэбиидэнньэ биэриитигэр» 1976 сыллаахха тохсунньу 1 күнүгэр буолбута.

Айыллыбыт устуоруйата

Киинэ Эмиль Брагинскай уонна Эльдар Рязанов «С лёгким паром! или Однажды в новогоднюю ночь…» диэн пьесаларын экранизацията. Пьеса 1969 сыллаахха суруллубута уонна киинэ уһуллар кэмигэр Сэбиэскэй Сойуус хас да тыйаатырыгар туруоруллубута. Кэлин 110 тыйаатыр сценатыгар турбута[1], эбиитин кыраныысса таһыгар туруоруллубута.

Рязанов пьеса сюжета, киинэ курдук, дьиҥнээх түгэннэргэ олоҕурбутун кэпсиирэ. Ахсынньы 31 күнүгэр баанньыкка барбыт киһи, сарсыныгар атын куоракка тиийбит эбит. Рязанов уонна Брагинскай кини кэпсээнэ хайдах түмүктэммитин билбэттэрэ — бэйэлэрэ айбыттара.

1975 сыл күһүнүгэр, ССРС-ка премьерата буолуон иннинэ, Бүтүн Сойуустааҕы тэлэбиидэнньэ киинэ бэстибээлин бырагырааматын чэрчитинэн, «Олох оонньуурун» Грузия олохтоохторо аан бастаан көрбүттэрэ. Тбилисигэ ыытыллыбыт тэрээһиҥҥэ киинэ бастакы миэстэни ылбыта[2].

Сюжета

Сюжет киинигэр Брежнев кэминээҕи уопсастыбаннай архитектура уларыйбат биир дьүһүнэ көстөр. Бу түгэн күлүүлээх анимационнай прологка быһаарыллар, онно архитектордар политиктарга уонна бюрократияҕа бас бэринэллэр (режиссер уонна аниматор Виталий Песков). Ол түмүгэр, Сэбиэскэй Сойуус үрдүнэн хас биирдии куоракка, дэриэбинэҕэ уонна куорат таһынааҕы бөһүөлэккэ биир тэҥ, ол эрээри функциональнай элбэх этээстээх олорор дьиэлэр үөскээбиттэрэ[3].

Сыл аайы үгэстэрин тутуһан, доҕордуулар Москва биир уопсастыбаннай баанньыгар көрсөн, Саҥа дьылы бэлиэтииллэр. Сүрүн дьоруой Женя Лукашин Галяны кытта чугаһаан иһэр помолвкатын (Саҥа дьыл түүнүгэр киниэхэ ыал буоларга быһаарыммыта) бэлиэтии сылдьан, бары улаханнык арыгылыыллар. Баанньык кэннэ, биир доҕоро Павлик Ленинградка көтөр рейскэ олоруохтаах, онно кинини кэргэнэ күүтэр эбит. Доҕотторо кинини аэропорка диэри илдьэн биэриэхтээхтэр.

Доҕоттор аэропорка тиийбиттэригэр, Женялаах Павлик утуйан хаалаллар. Сашалаах Миша ким көтүөхтээҕин өйдөөбөттөр. Павлик оннугар алҕас санаан Женяны самолекка олордоллор.

Женя рейс устата кыыһырбыт соседын санныгар утуйан тахсар, ол киһи киниэхэ Ленинградка самолеттан түһэригэр көмөлөһөр. Ленинград аэропордугар эдэр киһи Москваҕа сылдьабын диэн санаалаах уһуктар. Кини такси ыҥырар уонна суоппарга аадырыһын этэр.

Ленинградка кини дьиэтигэр, аадырыһыгар сөп түбэһэр сир баар эбит, Москваҕа баар Женя дьиэтин кытта тэбис-тэҥ. Москвич лифтынан «бэйэтин» квартиратыгар тахсар, уонна, дьиктитэ диэн, күлүүһэ ааныгар сөп түбэһэр (прологка этиллибитин курдук: «…стандартнай замоктаах стандартнай квартиралары тутуу»). Дьиэ иһигэр, миэбэлэ даҕаны Женя квартиратыгар курдук, ол гынан баран эдэр киһи итирик буолан, туох да уратылары бэлиэтии көрбөт.

Ол кэмҥэ квартира хаһаайына Шевелёва Надя дьиэтигэр төннөр. Кини тапталлаах киһитин Ипполиты кытта Саҥа дьылы көрсө бэлэмнэнэр. Эмискэ оронугар утуйа сытар билбэт киһитин булан ылар. Кини ыҥырыллыбатах ыалдьыты дьиэттэн үүрэ сатыыр, ол гынан баран ыалдьыт кыыһырар уонна дьахтар «кини» квартиратыгар тугу гынарын уонна тоҕо кинини үүрэ сатыырын өйдөөбөт. Бэйэ-бэйэлэригэр пропискалаах пааспардарын көрдөрөн, киинэ дьоруойдара туох балаһыанньаҕа түбэспиттэрин өйдүүллэр. Женя санаата түһэр: Галята кинини Москваҕа кэтэһэр. Ипполит, Надяҕа кэлэн, Женя уонна Надя кэпсээннэрин итэҕэйэртэн аккаастанар. Эдэр киһи Москваҕа бараары былаанныыр да, харчыта суоҕун өйдүүр. Кини Надя квартиратыгар төннөргө күһэллэр. Ипполит күнүүлээн баран тахсан барар. Надя Евгенийтан төһө кыалларынан түргэнник босхолонуон баҕарар да, сарсыҥҥааҥҥа диэри Москваҕа рейстэр суохтар. Женя хас да төгүл Москваҕа эрийэн Галяҕа туох буолбутун быһаара сатыыр. Түмүккэ кыыһы кытта сибээстэһэр, ол гынан баран кыыс Ленинград туһунан истэн баран төлөпүөнүн ууран кэбиһэр. Надя Москва вокзалыгар тиийэн Женяҕа Москваҕа барар поездка билиэт атыылаһар, ол гынан баран кини билиэтин хайытан кэбиһэр уонна барартан аккаастанар.

Женялаах Надя Саҥа дьылы бииргэ атаарарга күһэллэллэр. Бастаан бэйэ-бэйэлэригэр абааһы көрсөллөр, кэлин сыһыаннара сымнаан бэйэ-бэйэлэригэр таптаһаллар. Сарсыарда буолбуту сыыһа санаа курдук ылыналлар уонна арахсарга ыарахан быһаарыналлар. Эр киһи Москваҕа төннөр. Айанын кэнниттэн сылайан, утуйан хаалар. Уһуктан кэлбитигэр Надяны түүлбэр көрөбүн дии саныыр да, дьахтар аттыгар дьиҥнээхтии кэлэн олорор буолар. Кини Москваҕа кэлэргэ быһаарынан тиийэн кэлбит, тапталлаах киһитин булара уустуга суох этэ, тоҕо диэтэххэ кинилэр аадырыстара уонна күлүүстэрэ сөп түбэһэллэрэ.

Новеллизация

«Олох оонньуура» новеллизацията (киэҥ ремаркалаах драма) баар, ол Эльдар Рязанов киинэлэрин новеллизацияларыттан араас хомуурунньуктар бэчээттэммиттэрэ[4]. Ис хоһооно киинэҕэ уонна пьесаҕа майгынныыр.

Оруолларга

Артыыс Оруол
Андрей Мягков Евгений (Женя) Михайлович Лукашин (вокал — Сергей Никитин)[5] хирург Евгений (Женя) Михайлович Лукашин (вокал — Сергей Никитин)[5]
Барбара Брыльска Надежда (Надя) Васильевна Шевелёва (нууччалыы саҥардыы — Валентина Талызина, вокал — Алла Пугачёва) нуучча тылын уонна литэрэтиирэтин учуутала Надежда (Надя) Васильевна Шевелёва (нууччалыы саҥардыы — Валентина Талызина, вокал — Алла Пугачёва)
Юрий Яковлев Ипполит Георгиевич Надя кэргэн тахсыахтаах киһитэ Ипполит Георгиевич
Любовь Добржанская Марина Дмитриевна Женя ийэтэ Марина Дмитриевна
Ольга Науменко Галя Женя кэргэн ылыахтаах кыыһа Галя
Лия Ахеджакова Таня Надя дьүөгэтэ уонна коллегата Таня
Валентина Талызина Валя Надя дьүөгэтэ уонна коллегата Валя
Александр Ширвиндт Павел / Женя доҕоро Павел / киинэ саҕаланыытыгар кадрга иһиллэр саҥа
Георгий Бурков Миша Женя доҕоро Миша
Александр Белявский Саша Женя доҕоро Саша
Любовь Соколова Надя ийэтэ[6] Надя ийэтэ[6]
Готлиб Ронинсон Красноярскай пассажира самолету кэтэһээччи киһи Красноярскай пассажира
Эльдар Рязанов самолет пассажир (титрдарга суох) самолет пассажир (титрдарга суох)
Борис Руднев таксист (титрдарга суох) таксист (титрдарга суох)
Николай Погодин түбэспиччэ байааннаах ыалдьыт (титрдарга суох) түбэспиччэ байааннаах ыалдьыт (титрдарга суох)
Александр Постников ааһан иһэр киһи (титрдарга суох) ааһан иһэр киһи (титрдарга суох)
Елена Наумкина аэпорт буфетчицата (титрдарга суох) аэпорт буфетчицата (титрдарга суох)
Николай Кузнецов сосед (титрдарга суох) сосед (титрдарга суох)
Михаил Бочаров ыттаах сосед (титрдарга суох) ыттаах сосед (титрдарга суох)

Киинэ кадрдара

Андрей Мягков Женя оруолугар уонна Ольга Науменко Галя оруолугар
Александр Ширвиндт Павел оруолугар
Барбара Брыльска Надя оруолугар
Юрий Яковлев Ипполит оруолугар
Любовь Добржанская Женя ийэтин оруолугар
Андрей Мягков (Женя) уонна Барбара Брыльска (Надя)

Уһулар бөлөх

Уһуллуута

Киинэ сүрүн оператора Владимир Нахабцев оччотооҕуга саҥаны айыллыбыт үс камералаах систиэмэни туһанарга быһаарыммыта. Үс камера биир кэмҥэ үлэлиирэ, үс араас муннуктан сценалары усталлара. Бу үлэни улаханнык чэпчэтэрэ, ол эрээри киинэ уһуллуутун уһаппыта[1].

Киинэ уһуллуута кулун тутарга саҕаланан, сайын ортототүмүктэммитэ. Онон киинэҕэ искусственнай хаар туттуллубута. Ол гынан баран, оччолорго хаар пушкалары уонна атын тэриллэри толкуйдаан таһаара илик буоланнар, хаары илиинэн баататтан, кумааҕыттан уонна пенопластан оҥороллоро. Тыал эффегын оҥорорго фены туһаммыттара[7].

Киинэни устуу барыта кэриэтэ Москваҕа буолбута уонна аҕыйах эрэ сцената Ленинградка уһуллубута. Киинэҕэ кыттыбыт икки квартира Вернадскай проспектыгар бааллара: 125 (Лукашин квартирата онно баара) уонна 113 (Надя квартирата) дьиэлэргэ. «Мосфильмҥа» баанньык сценатыгар анал павильон тутуллубута.

Онтон дьиҥнээх Третья улица Строителей Москваҕа Вернадскай проспегын кытта биир сиргэ баара. Ол эрээри, 1963 сыллаахха уулусса Мария Ульянова аатынан ааттаммыта[8].

2003 сыллаахха Женя Лукашин олорбут дьиэтин эркинигэр өйдөбүнньүк табличка туруорбуттара[9]. Аһыллыытыгар Эльдар Рязанов кыттыбыта. Ол гынан баран, бастакы түүнүгэр алюминий быластыынаны уорбуттара. 2007 сыллаахха Вернадскай проспектыгар икки дьиэҕэ — 125-с уонна 113-с дьиэлэргэ — бэлиэлэр туруоруллубуттара, ол гынан баран өр турбатахтара[10][11][12].

Кинопробалар

Сүрүн эр киһи оруолугар — Женя Лукашины оонньуурга биллэр артыыс Андрей Миронов холоммута. Ол эрээри Рязанов кини кандидатуратын ылымматаҕа. Кини бу оруолга ловелаһы көрдөөбөт этэ, тас көрүҥэ уонна быһыыта-майгыта дьахтар болҕомтотун тардыбат эр киһини көрдөөбүтэ. Мироновка Ипполит оруолун толорорго этии киллэрбиттэрэ да, кини бу оруолтан аккаастаммыта. Женя Лукашин оруолугар Олег Даль, Петр Вельяминов, Станислав Любшин уонна Иннокентий Смоктуновскай холонон көрбүттэрэ[7]. Андрей Мягков алҕас Лукашин буолбута. Режиссер кинини кириитикэлээбитэ эрээри, кини боруобалара саамай итэҕэтиилээх буолан тахсыбыта.

Сүрүн дьахтар оруолугар артыыһы талыыга эмиэ ыарахаттар үөскээбиттэрэ. Рязанов «Надяны» Людмила Гурченкоҕа да, Валентина Талызинаҕа да, Светлана Немоляеваҕа да, Антонина Шурановаҕа да, элбэх ахсааннаах сэбиэскэй сулустартан биирдэстэригэр да «көрбөтөҕө». Бастаан кини Алиса Фрейндлих дьоруойу оонньуурун баҕарбыта: кини комедия оруолларын үчүгэйдик оонньуура уонна үчүгэйдик ыллыыра, бу киинэҕэ улахан суолталаах этэ. Ол эрээри худсовет ону бигэргэппэтэҕэ[1]. Рязанов атын режиссеры кытта кэпсэтэн баран, Польша артыыһа Барбара Брыльскины сүрүн дьахтар оруолугар кандидат быһыытынан толкуйдаабыта. Рязанов киинэҕэ омук артыыһын ыҥырбыта да, күүстээх акценнаах буолан Валентина Талызина дубляжтаабыта. Талызина киинэҕэ Надя дьүөгэтин Валяны оонньообута.

Ипполит оруолугар бастаан Олег Басилашвили анаммыта. Хас да эпизокка оонньообута. Ол эрээри устуу кэмигэр аҕата уонна бииргэ үлэлээбит киһитэ Ефим Копелян биир кэмҥэ өлбүттэрэ, онон салгыы үлэлиир кыаҕа суох буолбута. Онон кини оннугар Юрий Яковлев киирбитэ.

Онтон Наталья Гвоздикова Галя оруолугар тута бигэргэммитэ[13].

Женя Лукашин доҕотторун Эльдар Рязанов доҕотторо — Георгий Бурков уонна Александр Ширвиндт оонньообуттара. Режиссер бу иннинэ кинилэри кытта атын киинэлэргэ үлэлээбитэ. Александр Белявскайы кэлин ыҥырбыттара. Любовь Соколова уонна Любовь Добржанская Надя уонна Женя ийэлэрин оруолларыгар ыҥырыллыбыттара; кинилэр эмиэ урут Рязановы кытта «Берегись автомобиля» диэн киинэҕэ үлэлээбиттэрэ.

Киинэ массовкатыгар НТВ ханаалга биллиилээх күн-дьыл прогноз биэриитин ыытааччыта Александр Беляев уһуллубута[7].

Киинэ премьерата

1976 сыл тохсунньу 1 күнүгэр киэһэ 18:00 чаастан «Бастакы канаалга» «Олох оонньуура, эбэтэр Чэпчэки паарынан!» киинэ премьерата буолбута. Улахан ситиһиилээх этэ. Фёдор Раззаков этэринэн, премьераны 100 мөлүйүөн көрөөччү көрбүт[14]. Биэриини хатылыырга көрдөһөр элбэх суруктартан сылтаан, 1976 сыллаахха олунньу 7 күнүгэр «Олох оонньуура, эбэтэр Чэпчэки паарынан!» иккистээн эфиргэ тахсыбыта. Киинэ кылгатыллыбыт барыла киинэ тыйаатырдарыгар көрдөрүллүбүтэ, онно киинэни эмиэ олус сөбүлээбиттэрэ. Онно 7 мөлүйүөн кэриҥэ киһи көрбүтэ[15][16][17].

«Советский экран» таһаарыы ааҕааччылара «Олох оонньуура» киинэни 1976 сыл бастыҥ киинэтинэн ааттаабыттара, Женя Лукашин оруолун толорбут Андрей Мягков бастыҥ артыыһынан талыллыбыта[18]. 1977 сыллаахха режиссер Эльдар Рязанов, сценарист Эмиль Брагинскай, оператор Владимир Нахабцев, композитор Микаэль Таривердиев уонна киинэ сүрүн артыыстара Барбара Брыльска уонна Андрей Мягков киинэни устууга кыттыбыттарын иһин Сэбиэскэй Сойуус Судаарыстыбаннай бириэмийэтин ылбыттара[19].

Наҕараадалара

  • 1976 — «Советский экран» таһаарыы ааҕааччылара «Олох оонньуура» киинэни сыл бастыҥ киинэтинэн ааттаабыттара.
  • 1976 — «Советский экран» таһаарыы ааҕааччылара Андрей Мягкову ССРС бастыҥ артыыһынан талбыттара[20].
  • 1977 — режиссер Эльдар Рязанов, сценарист Эмиль Брагинскай, оператор Владимир Нахабцев, композитор Микаэль Таривердиев уонна киинэ сүрүн артыыстара Барбара Брыльска уонна Андрей Мягков киинэни оҥорууга кыттыбыттарын иһин Сэбиэскэй Сойуус Судаарыстыбаннай бириэмийэтин ылбыттара.

Чахчылар

undefined
  • Киинэ бастакы титрдарыгар сыыһа баар этэ: «исключительно» диэн тылга «л» буукуба суох этэ. Бу холобурга орфография уонна сурук бэлиэлэрэ хааллараллыбыттара.
  • Киинэ саҕаланыытыгар, режиссер этэринэн, вертолеттан уһуллубут биир кэлим сэбиэскэй тутуулары көрдөрүөхтээх этилэр. Ол гынан баран киинэ бүддьүөтэ маннык устууга көҥүллээбэтэҕэ, онон көрөөччү ол оннугар анимацияны көрбүтэ.
  • Надя хаартан Ипполит хаартыскатын ыллаҕына Яковлев буолбакка, Басилашвили көстөрө. Бу кадры хаттаан устуохтарын баҕарбыттарыгар, хаар ууллан хаалбыта[21].
  • Сүрүн дьоруой Надя учууталынан үлэлиир. Ол гынан баран, Ипполиты кытта кэпсэтиигэ сыыһа этэр: «Я забыла одеть праздничное платье», — диир. Нуучча тылын быраабылаларынан, «надеть» диэхтээх этэ.
  • Лукашин Ленинградка Домодедово аэропордуттан көтөр, сэбиэскэй кэмҥэ хоту уонна арҕаа хайысханан дойду иһинээҕи рейстэр Шереметьево-1-тан көтөр этилэр эрээри[22].
  • Эльдар Рязанов киинэҕэ быстах оруолу оонньообута — самолетка олорор пассажир, утуйа сытар Лукашин төбөтө кини санныгар тохтоло суох түһэр[22][23].
  • Строителлэр 3-с уулуссалара Москваҕа 1958 сылтан баара, ол эрээри, 1963 сыллаахха уулусса Мария Ульянова аатынан ааттаммыта. Ленинградка Строителлэр 3-с уулуссалара хаһан даҕаны суох этэ, ол оннугар 1955 сылтан 1962 сылга дылы икки Строителлэр уулуссалара баара, Красногвардейскай оройуон биир промзонатыгар; билигин Бокситогорскай диэн ааттаах, иккис — Кировскай оройуоҥҥа, билигин — Маринеско уулуссата.

Култуурунай сабыдыал

  • 1981 сыллаахха Леонид Брежнев ССКП XXVI съеһигэр киинэни дакылаатыгар ахтан ааспыта:
« Тулабытыгар баар барыта кэрэ, үчүгэй бэлиэтин илдьэ сылдьара төһө суолталааҕын быһаарар наадата суох. Олимпийскай объектар уонна Москва сорох кварталлара, ааспыт кэм сэргэхсийбит жемчугалара уонна Ленинград саҥа архитектурнай ансаамбыллара, Алматы, Вильнюс, Навой уонна да атын куораттарга саҥа тутуулар биһиги киэн туттуубут буолаллар. Ол эрээри куорат былааннааһына уопсайынан өссө элбэх уус-уран уонна араас көрүҥнэргэ наадайар. Киинэ дьоруойун кэпсээнин курдук тахсыбатын туһугар, кини, олох оонньооһунунан, атын куоракка түбэспитэ, уонна онно баар дьиэни да, квартираны да бэйэтин дьиэтиттэн араарар кыаҕа суох этэ. (Саалаҕа сэргэхсийии. Ытыс таһыныыта.)[24] »

Критика

Сергей Кара-Мурза «Неполадки в русском доме» диэн ыстатыйатыгар Рязановы геройдарын «антисоветскайдарын» уонна «ис эмиграннар» уобарастарын үөскэтэрин уонна иитэн таһаарарын иһин сэмэлээбитэ. Кини «Ирония судьбы» киинэ дьоруойдара «бу эргимтэҕэ чугас социальнай майгылаах ол сыллар типовой интеллигенциялара» дии саныыр, кинилэр отуттан тахса саастаахтар, дьиэ кэргэттэрэ, оҕолоро суохтар, ол эрээри эрчимнээх ийэлээхтэр комфорт уонна материальнай дьылҕа туһугар эрэ кыһаллаллар. Киинэ персонажтара «оҥоһуллубут элитизм, аристократия» дьикти бэлиэлэрин интеллигенция улахан чааһа ылыммыта, кинилэр бүтэһигэр «Перестройканы үөрэ-көтө көрсүбүттэрэ уонна Сахаровы ытыстарын таһынан ылыммыттара»[25].

Лияны Ахеджакованы киинэттэн устар туһунан этии

2024 сыл сэтинньитигэр куттал суох буолуутун уонна коррупцияны утары охсуһар Федеральнай бырайыак салайааччыта Виталий Бородин Ахеджакова сүрүн дьоруой доҕорун Таняны оонньуур киинэтиттэн Лия Ахеджакованы ыларга ирдээбитэ. Бородин 2024 сыллаахха сэтинньи саҕаланыытыгар Лос-Анджелеска Ахеджакова Украинаны өйөөбүт этиитин кэнниттэн ирдэбилин эппитэ. Ахеджакованы артыыс Елизавета Боярскаянынан нейроннай ситимнэр көмөлөрүнэн солбуйарга санаа биэрбиттэрэ[26].

DVD-га тахсыы

2009 сыл ахсынньы 10 күнүгэр DVD тахсыыта «Флагман-Трейд» хампаанньа көмөтүнэн тахсыбыта[22].

Салҕыыта

2007 сыл ахсынньытыгар «Олох оонньуура» салгыыта «Ирония судьбы. Продолжение» тахсыбыта, уонна 5 мөлүйүөн эрэ доллар бүддьүөтүнэн 55 мөлүйүөнтэн тахса доллары хомуйбута. Константин Хабенскай уонна Елизавета Боярская Женя Лукашин уонна Надя Шевелева улахан оҕолорун оруолларын оонньообуттара, кинилэр төрөппүттэрин курдук балаһыанньаҕа түбэспиттэрэ[27].

Андрей Мягков, төһө да киинэ уһуллуутугар кыттыбытын иһин, бүтэһигэр түмүгүттэн хомуйбутун биллэрбитэ[28].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 Ирония судьбы - главный новогодний фильм СССР и России. Рассказываем историю его создания // Правила жизни : журнал. — 2021. — 31 Ахсынньы.
  2. ↑ 1 января исполняется 40 лет со дня премьеры комедии «Ирония судьбы, или С легким паром!» (рус.). ТАСС.
  3. ↑ Frederick Edwin Ian Hamilton, Kaliopa Dimitrovska Andrews, Nataša Pichler-Milanović Transformation Of Cities In Central And Eastern Europe. — New York: UN University Press, 2005. — С. 159. — ISBN 9280811053 (pbk.)
  4. ↑ Рязанов Э. А. Старики-разбойники. — АСТ, Зебра Е, 2008. — С. 151—232. — 688 с. — ISBN 978-5-17-048780-6
  5. ↑ Александр Мельман. Преображения Жени Лукашина: оказался на обочине, но в глазах надежда. Маленький человек. Московский комсомолец (14 Кулун тутар 2023).
  6. ↑ В пьесе, по которой снят фильм, указано имя и отчество мамы Нади — Ольга Николаевна, — а в самом фильме — нет.
  7. ↑ 1 2 3 Галина Глазко. Необычные факты создания фильма «Ирония судьбы, или С легким паром!» // Спорт-экспресс : сайт. — 2021. — 31 Ахсынньы.
  8. ↑ 10 интересных фактов о фильме «Ирония судьбы, или С лёгким паром!» // Дом кино : журнал. — 2017. — 25 Ахсынньы.
  9. ↑ Самый новогодний фильм увековечен мемориальной доской, РБК. Сигэнии күнэ: 18 Сэтинньи 2024.
  10. ↑ "Ирония судьбы" обзавелась памятными досками на местах съемок, РИА Новости (20071229T1430). Сигэнии күнэ: 18 Сэтинньи 2024.
  11. ↑ Вандалы украли памятную табличку, посвященную фильму "Ирония судьбы" – Москва 24, 24.07.2013 (рус.). www.m24.ru. Сигэнии күнэ: 18 Сэтинньи 2024.
  12. ↑ Со стены дома, где снимали «Иронию судьбы», украли памятную табличку (рус.). Сигэнии күнэ: 18 Сэтинньи 2024.
  13. ↑ Женский портал: 10 актёров, которые могли бы сыграть в «Иронии судьбы, или С лёгким паром!»
  14. ↑ Почти рождественская История Архивная копия от 25 Кулун тутар 2013 на Wayback Machine. market.umh.ua.
  15. ↑ 40 лет с «Иронией» - Газета.RU. Газета.RU.
  16. ↑ Ирония судьбы или с легким паром. Рождение легенды - Первый канал YouTube, начиная с 286-й сек
  17. ↑ Киностальгия «Ирония судьбы, или с лёгким паром», часть 3 - Пятый канал. Пятый канал. Сигэнии күнэ: 2 Тохсунньу 2020.
  18. ↑ Победители конкурса журнала "Советский экран" // akter.kulichki.com. — 1983. — Алтынньы.
  19. ↑ Телефильм "Ирония судьбы, или С легким паром!". Досье - ТАСС, TACC. Сигэнии күнэ: 18 Сэтинньи 2024.
  20. ↑ История, рассказанная в "Иронии судьбы, или С легким паром!", реальна. в 60-х годах 31 декабря композитор Никита Богословский решил пошутить: пьяного товарища отвезли на вокзал и с 15 копейками в кармане отправили в Киев. Факты и комментарии (10 Тохсунньу 2007). Сигэнии күнэ: 26 Сэтинньи 2019. Архивировано из оригинала 21 Атырдьах ыйын 2009 года.
  21. ↑ 5 киноляпов в "Иронии Судьбы", которые вы не заметили даже спустя почти 50 лет, Life.ru (23 Ахсынньы 2022). Сигэнии күнэ: 18 Сэтинньи 2024.
  22. ↑ 1 2 3 Ирония судьбы, или С легким паром! (ТВ, 1975) (рус.). www.kinopoisk.ru. Сигэнии күнэ: 18 Сэтинньи 2024.
  23. ↑ Ирония судьбы, или С легким паром! - «25-й кадр» | Независимый журнал о кино. 25-k.com. Сигэнии күнэ: 18 Сэтинньи 2024.
  24. ↑ 26-й съезд КПСС (23 февраля — 3 марта 1981 года): Стенографический отчёт. Т. 1. — М.: Политиздат, 1981. — С. 81.
  25. ↑ Кара-Мурза С. Г., Телегин С. А. Неполадки в русском доме Архивная копия от 23 Ахсынньы 2021 на Wayback Machine. — М.: Алгоритм. — Серия «Горячая линия». — 443 с. — 3000 экз. — ISBN 5-699-09616-7.
  26. ↑ Лию Ахеджакову могут убрать из любимой россиянами «Иронии судьбы», Росбалт (6 Ахсынньы 2024). Сигэнии күнэ: 6 Ахсынньы 2024.
  27. ↑ Анна ВЕЛИГЖАНИНА. «Ирония судьбы»: Брыльска не хотела целоваться с Яковлевым, а Боярская - с Хабенским // Комсомольская правда : сайт. — 2007. — 27 Ахсынньы.
  28. ↑ Алина Минеева. «Не одобряю»: Андрей Мягков против «Иронии судьбы» // газета.ru : сайт. — 2018. — 25 Ахсынньы.

Литэрэтиирэ

Сигэлэр

Эбии бу тиэмэҕэ

Категориялар