• 1906 сыллаахха тохсунньу 25 күнүгэр Саха уобалаһыгар Өлүөхүмэ Абаҕа сэлиэнньэтигэр дьадаҥы бааһынай кэргэнигэр төрөөбүт.
• 1925 сыллаахха сэттэ кылаастаах оскуоланы бутэрбит.
• 1926—1930 сс. — Иркутскайга педрабфакка үөрэммит.
• Иркутскайтан төннөн баран, колхуос бэрэссэдээтэлинэн уонна учууталынан үлэлээбит.
• 1932 сыл олунньутугар үс сыл Саха Сирин Киин ситэриилээх комитетыгар (ЯЦИК) үлэлээбит.
• 1934 сыллаахха Горнай райисполкомун бэрэссэдээтэлинэн ананар.
• 1939 сылтан сэбиэскэй тутуу куурустарын сэбиэдиссэйэ, Саха АССР Совнаркомун инстуктордарын бөлөҕүн салайааччыта.
• Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр бырабыыталыстыба делегациятын кытта Саха Сирин үлэһиттэрин бэлэхтэрин саллааттарга уонна командирдарга туттара I Украинскай фроҥҥа бара сылдьыбыта.
• 1946—1947 сылларга Саха Сирин обкомун инстукторынан, онтон Мэҥэ-Хаҥалас райкомун иккис сэкиритээринэн үлэлээбитэ.
• 1947—1954 сс. — Саха АССР социальнай харалтатын миниистирэ.^[1]
• 1954 сыл муус устар 12 күнүгэр Мария Нартахованы Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун Бэрэссэдээтэлинэн талбыттара. Бу дуоһунаска 9 сыл, 1963 сыллаахха пенсияҕа барыар дылы үлэлээбитэ.

Бу кэмҥэ, 50-60 сылларга Саха Сиригэр производство балысханнык сайдыбыта. Саха алмааһын хостооһун саҕаламмыта, Мирнэй куорат тутуллуута саҕаламмыта. Сүлүүдэ, сурьма, гаас промышленностара төрүттэммиттэрэ уонна сайдан барбыттара, саҥа гидростанциялар, промышленнай комбинаттар тутуллубуттара. Көмүһү хостооһун сайдыбыта. Тыа хаһаайыстыбатыгар кыра холкуостары бөҕөргөтүү, кинилэри техниканнан уонна уопуттаах дьонунан хааччыйыы барбыта.

1987 сыллаахха олохтон туораабыта^[2].

• Үлэ Кыһыл Знамятын уордьана (1952, 1958);
• «ССКП кэккэтигэр 50 сыл» бэлиэ (1981)^[2].

2024 сыллаахха социальнай көмүскэл эйгэтигэр Мария Нартахова аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай бириэмийэтэ олохтоммут^[3].