Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Муоматааҕы айылҕа паарката

Муоматааҕы айылҕа паарката (нууч. Момский природный парк[1]) — Саха сирин Муома улууһун Муома үрэх тардыытыгар баар өрөспүүбүлүкэ суолталаах ордук харыстанар айылҕа сирэ-уота.

Сүрүн иһитиннэрии

Паарка 1996 сыл бэс ыйын 18 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин бастакы Бэрэсидьиэнэ М. Е. Николаев ыйааҕынан тэриллибитэ. Бастакы дириэктэринэн Сергей Сюльскай үлэлээбитэ[2].

Сүрүн соруктара

  • Муома-Силээннээх хочотун ураты айылҕатын харыстааһын;
  • Төрүт олохтоох норуоттар (хотугу сахалар уонна эбээннэр) үгэс буолбут дьарыктарын өйөөһүн;
  • Экологическай иитиини уонна туризмы сайыннарыы буолаллар[3].

Туризм уонна инфраструктура

Паарка сиригэр таба иитиитинэн дьарыктанар хотугу сахалар уонна эбээннэр олороллор. Паарка дьаһалталаах киинэ Хонуу сэлиэнньэтигэр баар. Айан суола Дьокуускайтан Хонуу бөһүөлэгэр диэри авиарейсынан хааччыллар, онтон салгыы паарка иһигэр Муома өрүһүнэн мотуордаах оҥочолорунан айанныыллар. Өрүһүнэн уу суола сүрүннээн сайын саҕаланыытыгар (бэс ыйыгар), уу таһыма үрдүк кэмигэр кыаллар, тоҕо диэтэр сайын ортотугар өрүс уута түһэр (хатар)[4].

Туристарга анаан 7 маршрут оҥоһуллубута, ол иһигэр уунан (Муома өрүһүнэн устуу), хайанан уонна сатыы («Улахан Черскэй аартыга» курдук) маршруттар бааллар. Паарка сиригэр кордоннар уонна туристар базалара тутуллубуттара, сайын оҕо экологическай лааҕырдара үлэлииллэр[5][6].

Кэрэхсэнэр сирдэрэ

undefined

Айылҕа пааркатын сиригэр-уотугар хас да ураты, экологиялыы суолталаах, ордук харыстанар айылҕа эбийиэктэрэ киирэр:

  • Кыайыы чыпчаала (үрдүгэ 3147 миэтэрэ) — Саха сирин умуллубут вулкана, Улахан Чыыстай сис хайаларыгар киирэр Буордаах хайа чыпчаала. Араас уустуктаах турситическай айан суоллара баар (5А категорияҕа диэри).
  • Муома сис хайалара уонна Балаҕан Таас уонна Ураһа-Таас умуллубут вулканнар.
  • Улахан Тарыҥ (нууч. Большая Момская наледь) — хас эмэ хос дьапталҕа буола тоҥмут тарыҥ. Муома үрэх тардыытыгар кыһын үөскүүр. Кыһын бүтүүтэ иэнэ 30 км уһуннаах уонна 5 км кэтиттээх, мууһун халыҥа 7 миэтэрэҕэ тиийэ буолар[7].
  • Улахан Күөл, уута −60 °С да тоҥмот.
  • Үрүҥ Таастаах Хайа — үрүҥ таас хайата, «Солнечный» диэн мрамор хостонор сирэ.

Быһаарыылар

  1. ↑ Полное официальное наименование ООПТ: Природный парк «Момский» Республики Саха (Якутия).
  2. ↑ Природный парк «Момский»: 30 лет сохранения уникальной природы и развития экотуризма (рус.). yakutia.mk.ru. Сигэнии күнэ: 14 От ыйын 2026.
  3. ↑ Уникальный природный парк «Момский» (рус.). yakutsk.bezformata.com. Сигэнии күнэ: 14 От ыйын 2026.
  4. ↑ Природный парк «Момский» (рус.). tourism.arctic-russia.ru. Сигэнии күнэ: 14 От ыйын 2026.
  5. ↑ Природный парк «Момский» (рус.). archive.ysia.ru. Сигэнии күнэ: 14 От ыйын 2026. Архивировано 28 Тохсунньу 2021 года.
  6. ↑ Природный парк «Момский»: 30 лет сохранения уникальной природы и развития экотуризма (рус.). yakutia.mk.ru. Сигэнии күнэ: 14 От ыйын 2026.
  7. ↑ Русские Просторы: природный парк Момский. Сигэнии күнэ: 15 Ахсынньы 2025. Архивировано 27 Тохсунньу 2020 года.

Сигэлэр

Категориялар