Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Муома

Муо́ма (нууч. Мома) — Арассыыйа үрэҕэ, Индигир уҥа салаата. Саха сиригэр устар.

Уһуна — 406 км, тардыытын иэнэ — 30 200 км²[2]. Улахан Чыыстай сиһиттэн Сыһыктаах күөлтэн тахсар. Муома улууһун хайаларын быыстарынан устар. Индигир төрдүттэн 1086 км түһэр. Үрэх тардыытыгар таас чох үөскээбит сирэ баар. Муома улууһун киинэ Хонуу үрэх төрдүгэр турар.

Үрэх аата эбэҥк. мома тылыттан тахсыбыт— «мастаах, ойуурдаах, тыалаах». Үрдүк, түргэнник суураллар уонна сүнньүн бүөлүү сууллар дьаардаах үрэхтэри оннук ааттыыллар[3].

Ардах, хаар, муус уутуттан ууланар. Алтынньыга тоҥор, ыам ыйын бүтүүтэ, бэс ыйын саҥатыгар эстэр. Үрэх үөһэ таас харгылардаах, тарыннаах. Орто тардыытыгар аан дойду саамай Улахан тарыҥа баар[4]. Уутун сыллааҕы ороскуота төрдүттэн 377 км сиргэ— 11,02 м³/с[5]. Үрэххэ уу сырыыта суох.

Муома өрүс уутун орто ороскуота (м³/с) ыйынан уонна сылынан (1971 сылтан 1994 сылга диэри)
(кээмэйдээһиннэр гидрологическай пуоска оҥоһуллубуттара Сааһыр бөһүөлэгин чугаһыгар)[5]

Уу реестрин дааннайдара

Уу ресурсатын Бэдэрээлинэй ааҕыныстыбата бэлэмнээбит Арассыыйатааҕы уу судаарыстыбаннай реестрин уонна АБ сирин-уотун уу хаһаайыстыбатын оройуоннааһын геобилиитин тиһигин дааннайдарынан[2]:

  • Уокуруктарынан тардыыта — Өлүөнэ уокуругун өрүстэрин тардыылара
  • Өрүһүн тардыыта — Индигир
  • Уу хаһаайыстыбатын учаастага — Ньара үрэҕиттэн Муома үрэҕэ Индигиргэ түһүөр диэри.

Сүрүн салаалара

(төрдүттэн уһуна)

  • 42 км — Хапчыстаан-Тирэхтээх үрэх(хк)
  • 104 км — Эрэкиит үрэх(хк)
  • 255 км — Буордаах үрэх(хк)
  • 288 км — Тирэхтээх үрэх (хк)

Быһаарыылар

  1. ↑ Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 17. Ленско-Индигирский район. Вып. 7. Яна, Индигирка / под ред. И. В. Осиповой. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 328 с.
  2. ↑ 1 2 Мома : [рус.] / textual.ru // Государственный водный реестр : [арх. 15 октября 2013] / Минприроды России. — 2009. — 29 марта.
  3. ↑ Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь / Отв. ред. Агеева Р. А.. — М.: Русские словари, 1998. — С. 273. — 372 с. — 3000 экз. — ISBN 5-89216-029-7
  4. ↑ Заторы. Зажоры. Наледи. Сигэнии күнэ: 13 Ахсынньы 2025. Архивировано 7 Кулун тутар 2016 года.
  5. ↑ 1 2 Moma At Sasir (англ.). R-ArcticNET. Сигэнии күнэ: 31 Ахсынньы 2012. Архивировано 21 Тохсунньу 2013 года.

Литература

  • Мома // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

Категориялар