Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Мезенцев Назар Федотович

Назар Федотович Мезенцев (1927 сыл алтынньы 19 күнэ, Старопершино[d], Урал уобалаһа[d] — 2012 сыл тохсунньу 22 күнэ, Дьокуускай) — сэбиэскэй уонна арассыыйа промышленнай диэйэтэлэ. ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Национальностар Сэбиэттэрин VI ыҥырыытын дьокутаата. Сэбиэскэй-дьоппуон сэриитин кыттыылааҕа, гвардия капитана.

Олоҕун олуктара

1927 сыллаахха алтынньы 19 күнүгэр Урал уобалаһын Курган уокуругун Марай оройуонун Дмитриевскай сельсоветын Старопершино дэриэбинэтигэр (билигин — Курган уобалаһын Мокроусовскай оройуонун Старопершино сэлиэнньэтэ) төрөөбүтэ. Нуучча[1]. Онтон дьиэ кэргэнэ Красноярскай кыраай Канскай куоратыгар олорбута.

1936 сыллаахха ыал Саха АССР-га көспүтэ, онно аҕата «Якутзолото» трест лесотранспортнай тэрилтэтигэр (кэлин — «Алданзолото») «Незаметный» приискаҕа (билигин-Алдан куорат) үлэлээбитэ. Аҕатын 1941 сыллаахха фроҥҥа ыҥырбыттара, ийэтэ балыыһаҕа медсестранан үлэлээбитэ, Назар өссө икки эдьиийдээх, убайдаах этэ. 1942 сылтан үлэтин саҕалаабыта: «Алданслюда» трест экспедициятыгар «Эмельджак» рудникка, онтон «Колтыкон» слюда руднигар руда тиэйэр акка сирдээччинэн үлэлээбитэ[1].

1943 сыллаахха Алдан политехникумугар хайа баайын туһаныы салаатыгар үөрэнэ киирбитэ, ол гынан баран ол сыл ахсынньытыгар баҕа өттүнэн Кыһыл аармыйаҕа барбыта. Төрөөбүт күнүн 1927 сылтан 1926 сылга уларытан, фроҥҥа ыыталларын ситиспитэ. 1945 сыл тохсунньутуттан 3-с Украинскай фронт резервэтигэр, онтон Монгуол Народнай Өрөспүүбүлүкэтин сиригэр Забайкальскай байыаннай уокурук 61-с танковай дивизиятын састаабыгар сулууспалаабыта. Танковай разведка батальонун састаабыгар Японияны кытта сэриигэ кыттыбыта. 1950 сыллаахха демобилизацияламмыта[1].

Саха сиригэр төннөн кэлэн Алданнааҕы хайа техникумугар үөрэҕэр хос киирэн, 1954 сыллаахха «хайа технигэ» идэтин туйгуннук үөрэнэн бүтэрбитэ. Амур уобалаһын Джелтулак оройуонун Киров аатынан рудникка ыытыллыбыта, онно «Амурзолото» рудник шахтатыгар смена начальнигынан үлэлээбитэ. 1957 сыллаахха Алдан куоракка төннүбүтэ, геолого-разведочнай партия хайа үлэтин прорабынан, онтон Аллараа Кураанах приискатын геологоразведочнай партиятын начальнигынан үлэлээбитэ[2].

1962 сыллаахха ССРС Үрдүкү Сэбиэтин VI ыҥырыытын Национальностар Сэбиэттэрин дьокутаатынан талыллыбыта[3].

1963 сыллаахха Иркутскайдааҕы политехническай институту кэтэхтэн үөрэнэн бүтэрбитэ. Лебединай руднигын кылаабынай инженеринэн, Аллараа-Кураанах руднигын кылаабынай инженеринэн, Куранаах руднигын дириэктэринэн үлэлээбитэ. 1969 сылтан ССРС Госгортехнадзорун Саха уокуругун (Управлениетын) начальнигын дуоһунаһыгар олорон отуттан тахса сыл үлэлээбитэ. Саха государственнай университетын горнай факультетын судаарыстыбаннай аттестационнай хамыыһыйатын бэрэссдээтэлинэн үлэлээбитэ уонна учууталлаабыта. Хайа билимин Академиятын дьиҥнээх чилиэнэ[2].

2000 сыллаахха «Анаабыр Алмаастара» ААУо («Алроса» дочернэй компанията) генеральнай дириэктэри оҥорон таһаарыыга солбуйааччытынан ыҥырыллыбыта. 2003 сылтан — генеральнай дириэктэри уопсай боппуруостарга солбуйааччы, 2006 сылтан — хайа үлэтигэр кылаабынай инженер солбуйааччыта, 2008 сылтан — рационализацияҕа уонна квалификационнай бэлэмнэниигэ кылаабынай инженер солбуйааччыта[2].

2012 сыллаахха тохсунньу 22 күнүгэр Дьокуускайга өлбүтэ.

Тус олоҕо

Кэргэнин Нина Ивановнаны кытта Назар Мезенцев 1950 сыллаахха билсибитэ, онтон 1952 сыллаахха ыал буолбуттара. Нина Ивановна 30-тан тахса сыл «Лена» гостиницаҕа администраторынан үлэлээбитэ. Дьиэ кэргэн икки уоллаах:

Юрий — «Якутуголь» хампаанньа техническэй управлениетын кылаабынай исписэлииһэ;

Леонид — «Анаабыр Алмаастара» ААУо дэлби тэптэриилэр үлэтин начальнига этэ.

Назар Федотович сүрүн умсугуйуута футбол этэ. Кини хайа техникумун футбол хамаандатын уонна Алдан оройуонун сүүмэрдэммит хамаандатын хапытаана этэ. Кини салалтатынан хамаанда икки төгүл Саха АССР күрэхтэһиитин кыайыылааҕа буолан Уһук Илин зона күрэхтэһиитигэр бастаабыта[2].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

Аатын үйэтитии

  • Н. Ф. Мезенцев аата Дьокуускайга бэчээттэммит 1941—1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылаахтарын — саха саллааттарын ааттарын кинигэтигэр киирбитэ[6];
  • Назар Мезенцев туһунан «Наша Победа. Живая связь времён» уонна «Хроника времён Назара Мезенцева» кинигэлэр тахсыбыттара[7].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 Вспоминать тяжело, но и забывать нельзя... SakhaNews (18 Атырдьах ыйын 2010). Сигэнии күнэ: 28 От ыйын 2026. Архивировано 2 Балаҕан ыйын 2021 года.
  2. ↑ 1 2 3 4 Светлой памяти Назара Федотовича Мезенцева. SakhaNews (23 Тохсунньу 2012). Сигэнии күнэ: 28 От ыйын 2026. Архивировано 2 Балаҕан ыйын 2021 года.
  3. ↑ Депутаты Верховного Совета СССР VI-го созыва 1962–1966. Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898–1991. Сигэнии күнэ: 28 От ыйын 2026. Архивировано 2 Балаҕан ыйын 2021 года.
  4. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 04.04.1998 г. № 351 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Кремль. Сигэнии күнэ: 28 От ыйын 2026. Архивировано 3 Балаҕан ыйын 2021 года.
  5. ↑ Кавалеры Ордена Республики Саха (Якутия) «Полярная звезда» — список награжденных. Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия). Сигэнии күнэ: 28 От ыйын 2026. Архивировано 3 Балаҕан ыйын 2021 года.
  6. ↑ Поименная книга-мемориал воинам-якутянам — участникам Великой Отечественной войны 1941—1945 гг., города Якутска. Официальный информационный портал города Якутска (архив). Сигэнии күнэ: 28 От ыйын 2026.
  7. ↑ Светлой памяти Назара Федотовича Мезенцева. SakhaPress. Сигэнии күнэ: 28 От ыйын 2026.

Сигэлэр

Категориялар