Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Лебедева Жанна Карувна

Жанна Карувна Лебедева (1935 сыл муус устар 19 күнэ, Ленинград — 2002 сыл от ыйын 4 күнэ) — сэбиэскэй, Арассыыйа учуонайа, фольклорист. Эбээн уонна да атын хотугу төрүт омуктар уос номохторун чинчийээччи.

Олоҕун олуктара

1935 сыллаахха муус устар 19 күнүгэр Ленинград куоракка төрөөбүт.

1959 сыллаахха А. И. Герцен аатынан Ленинградтааҕы судаарыстыбыннай педагогика институтун бүтэрбит, идэтэ — «нуучча тылын уонна литературатын, нанаай тылын учуутала».

1959—1962 сс. — Хабаровскай уонна Приморскай кыраайдар үөрэҕириилэрин тэрилтэлэригэр үлэлээбит.

1962—1964 сс. — Дьокуускай оскуолаларыгар учууталлаабыт. 1965—1967 сс. — Саха АССР Миниистирдэрин Сэбиэтин боротокуоллуур, быраап бөлөҕүн эрэдээктэрэ.

1968—1971 сс. — Н. Н. Миклухо-Маклай аатынан этнография Институтун аспираана.

1969 сыллаахха Охотскай байҕал эбээннэрин фольклордарын чинчийэр эспэдииссийэҕэ сылдьыбыт.

1971 сылтан — Дьокуускайдааҕы тыл, литература уонна история Институтун старшай билим үлэһитэ.

1978 сыллаахха устуоруйа билимин хандьыдаатыгар «Архаический эпос эвенов. Историческая типология и этнокультурные связи» тиэмэҕэ диссэртээссийэтин ситиһиилээхтик көмүскээбит.

1986 сылтан — «Фольклористика» хайысхатыгар старшай билим үлэһит аата иҥэриллибит.

1988—1991 сс. — аҕыйах ахсааннаах хотугу омуктар кыһалҕаларын үөрэтэр Институт сүрүннүүр билим үлэһитэ.

1980-1990-с сс. Саха сирин, Камчаатка, Чукотка, Магадаан уобалаһын, Хабаровскай төрүт омуктарын култуураларын уонна фольклордарын үөрэтэр араас эспэдииссийэлэргэ кыттыбыт.

1991—2002 сс. — гуманитарнай чинчийии Институт олоҥхоҕо салаатын старшай билим үлэһитэ.

2002 сыллаахха от ыйын 4 күнүгэр өлбүт[1][2].

Билим-чинчийэр үлэтэ

Аспирантураҕа үөрэнэ сылдьан, Охотскай муора кытылыгар олорор Аарка эбээннэрин үөрэтэр эспэдииссийэни маҥнайгынан тэрийбит. 20-тэн тахса сыл устата араас эспэдииссийэлэргэ үлэлээбит. Ол курдук, Саха сиригэр, Камчааткаҕа, Чукоткаҕа, Магадан уобалаһыгар, Хабаровскай кыраайга уонна Командор арыыларыгар сылдьан, эбээннэр, кэрээктэр, итэнмэннэр, чукчалар, дьүкээгирдэр, чуван уонна алеут омуктар олохторун-дьаһахтарын, үгэстэрин, уос номохторун чинчийбит. Эспэдииссийэлэр түмүктэринэн хомуллубут матырыйаалларын систиэмэлээбит.

Улахан болҕомтотун хотугу омуктар уос номохторугар (фольклордарыгар) уурбут. Эбээн омук эпоһын төрүт көрүҥнэрин чинчийбит.

Үс монография, икки хомуурунньук, 60-н тахса билим ыстатыйалары суруйбут[2].

Сүрүн үлэлэрэ

  • «Архаический эпос эвенов» (Новосибирск, 1982);
  • «Проблемы изучения ранних форм героического эпоса народностей Крайнего Севера» (Якутск, 1982);
  • «Этнические памятники народов Крайнего Севера» (Новосибирск, 1982);
  • сб. «Эвенский фольклор» (Якутск, 1981. — на як. яз.);
  • «Эпос охотских эвенов» (Сост., автор предисловия и комментариев. Якутск, 1986);
  • «Женская» культура народов Арктики" (Якутский архив. — 2004. — № 3)[2].

Ж. К. Лебедева туһунан

  • Селиванова Н. Объект изучения — язык и фольклор эвенов // Камчатская правда. — 1978. — 24 дек.
  • Буркова И. Детище Великого Октября // Советский Крым. — 1980. — 8 марта.
  • Берская Т. В семье вольной, новой // Советский Крым. — 1982. — 30.
  • Решетникова А. Фольклорному театру народов Севера быть // Соц. Якутия. 1986. — 12 янв.
  • Мочанов А. Добрый наставник // Наука в Сибири. — 1986. — 12 июня.
  • Пинчук Н. Что сердцу дорого // Соц. Якутия. — 1987. — 10 янв.
  • Огрызко В. Звуки языка родного. — Магадан, 1990.
  • Боякова С.И. Ж. К. Лебедева. «Женская» культура народов Арктики // Якутский архив. —2004. — № 3 (14). — С. 71—72.

Наҕараадалара уонна үтүө ааттара

  • Устуоруйа билимин хандьыдаата;
  • Арассыыйа билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын үтүөлээх бэтэрээнэ[1].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 Лебедева Жанна Карувна. nlrs.ru. Сигэнии күнэ: 6 Муус устар 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Ученые-исследователи ИГИ. Лебедева Ж. К. web.archive.org. Сигэнии күнэ: 6 Муус устар 2026.

Категориялар