Иванова Екатерина Егоровна
Екатерина Егоровна Иванова (1891 сыл ахсынньы 5 күнэ, Сулҕаччы нэһилиэгэ — 1964 сыл балаҕан ыйын 7 күнэ) — саха олоҥхоһута. 1939 сылтан Сэбиэскэй Сойуус Суруйааччыларын сойууһугар киирбитэ. Олоҥхону, норуот ырыаларын уонна импровизациялары толороро.
Олоҕун олуктара
1891 сыл ахсынньы 5 күнүгэр Амма улууһун Сулҕаччы нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Кыра эрдэҕинэ төрөппүттэрэ суох хаалбыта. Оҕо эрдэҕиттэн саха норуотун ырыаларын баһылаабыта, оттон 13 сааһыттан оһуохай таһаарааччы буолбута[1].
Толорор дьоҕура сайдарыгар Гавриил Сыгынык, Тимофей Васильевич Захаров — Чээбий уонна Ырыа Маппыан диэн норуот ырыаһыттара сабыдыаллаабыттара. 1939 сыллаахха ССРС Суруйааччыларын сойууһугар ылыллыбыта[1].
1961 сыллаахха Саха АССР-гар олоҥхоһут 70 сааһын бэлиэтээбиттэрэ[1].
1964 сыл балаҕан ыйын 7 күнүгэр өлбүтэ[1].
Айар үлэтэ
Олоҥхону, саха норуотун ырыаларын уонна импровизациялары толороро. 1938 сыллаахха Пётр Николаевич Попов «Дьахтар күнүн туһунан ырыа» уонна «Быыбар туһунан ырыа» диэн импровизацияларын суруйан ылбыта[1].
Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар сэбиэскэй буойуттар хорсун быһыыларыгар уонна хотугу дойдуга анаммыт патриотическай ырыалары толороро[1].
Айымньылара саха тылынан уус-уран поэзия хомуурунньуктарыгар бэчээттэммиттэрэ. Импровизациялара 1953 уонна 1964 сылларга Дьокуускайга бэлэмнэнэн тахсыбыт таһаарыыларга киирбиттэрэ[1].
Библиографията
- Дьоллоох олоҕу туойабын. — Дьокуускай, 1953.
- Амма чараҥар. — Дьокуускай, 1964.
Аатын үйэтитии
- 2023 сыллаахха М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет Олоҥхону чинчийэр института «Энциклопедия Олонхо: Олонхосуты» бастакы томугар Е. Е. Иванова туһунан бас баар[2].
- Е. Е. Иванова аата Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай бибилэтиэкэтин «Олоҥхоһуттар» салаатыгар баар[3].
Быһаарыылар
Литература
- Иванова, Екатерина Егоровна Дьоллоох олоҕу туойабын. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1953. — 64 с.;
- Иванова, Екатерина Егоровна Амма чараҥар / хомуйан оҥордо Пётр Николаевич Попов. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1964. — 64 с.;
- Захаров, Николай Дьоллоох олоҕу туойбута. — Чолбон. — 1991. — С. 136—140.;
- Егоров, Александр; Протодьяконов, Владимир; Павлова, Вера Писатели Якутии. — Дьокуускай: Якутское книжное издательство, 1961. — С. 127—128.;
- Кириллин, Дмитрий Васильевич; Павлова, Вера Николаевна; Шевков, Сергей Дмитриевич Писатели земли Олонхо: биобиблиографический справочник. — Дьокуускай: Бичик, 1995. — С. 273—274..
Сигэлэр
- Екатерина Егоровна Иванова // Саха Өрөспүүбүлүкэтин Олоҥхо тыйаатыра.
- Иванова Екатерина Егоровна // Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай бибилэтиэкэтэ.
- Ищем родственников олонхосутов! // Максим Кирович Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет.