Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Жегусов Иван Пудович

Иван Пудович Жегусов (1898 сыл бэс ыйын 6 күнэ, Октябрьскай нэһилиэк, Таатта улууһа — 1941 сыл олунньу, Дьокуускай) — Саха судаарыстыбыннай педагогика институутун бастакы дириэктэрэ (1934—1937).

Олоҕун олуктара

1898 сыллаахха бэс ыйын 6 күнүгэр Боотур уус улууһун 3-с Дьохсоҕон нэһилиэгин (билиҥҥитэ - Таатта улууһун Октябрьскай нэһилигин) Дьиэбэгэнэ сэлиэнньэтигэр төрөөбүт[1].

Чөркөөххө Таатта биир кылаастаах училищетыгар уонна көскө сылдьар киһи чааһынай оскуолатыгар үөрэммит. Дьокуускайдааҕы учуутал сэминээрийэтигэр үөрэнэ киирбит, онон ол тэрилтэ аата уларыйбытын кэннэ 1922 сыллаахха Дьокуускайдааҕы учуутал техникумун бүтэрбит.

1927 сыллаахха Надежда Крупская аатынан Хомуньуустуу иитии акадьыамыйатын (Академия коммунистического воспитания) оскуола факультетын бүтэрбит.

1928 с. Саха АССР үөрэҕириитин, доруобуйа харыстабылын уонна социальнай хааччыллыы хамыһаарынан анаммыт, 1932 сыллаахха диэри бу дуоһунаска үлэлээбит[2].

1934 сыллаахха Саха судаарыстыбаннай педагогика иснтитута аһыллыбытыгар бастакы дириэктэринэн анаммыт, 1937 с. уһуллубут[2]. Кини үлэлиир сылларыгар институт атаҕар турбут, онно кини туруорсуутунан Ленинградтааҕы Герцен аатынан пединститут шефствоҕа ылбыта туһалаабыт (холобур, бибилэтиэкэ бастакы кинигэлэрин Ленинградтан ыыппыттар)[3].

1938 с. ахсынньы 4 күнүгэр РСФСР УК 582, 587 уонна 5811 ыстатыйаларынан, «М. К. Аммосов дьыалатыгар» сымыйа буруйдааһынынан хаайыллыбыт[4]. 1940 с. кулун тутар 28 күнүгэр холуобунай дьыалата тохтотуллубут, көҥүлгэ тахсыбыт. Ол эрээри, хаайыыга сытан туруга улаханнык эмсэҕэлээн, 1941 сыллаахха олунньуга Дьокуускайга ыалдьан өлбүт[5].

2000 сыллаахха ыам ыйын 15 күнүгэр толору реабилитацияламмыт[4].

Аатын үйэтитии

Быһаарыылар

  1. ↑ Роль И. П. Жегусова в организации и становлении первого Якутского педагогического института (рус.) (2 Олунньу 2026).
  2. ↑ 1 2 История одной фотографии. Якутия стремилась к свету, знаниям. Сигэнии күнэ: 2 Олунньу 2026. Архивировано 25 Балаҕан ыйын 2021 года.
  3. ↑ Д.А. Данилов, А.Е. Захарова, И.С. Портнягин. Первый вуз Якутии // А.Г. Башарина и др. Высшее образование Якутии/Саха сирин үрдүк үөрэҕэ. — Якутск: Издательство ЯГУ, 1994. — С. 112.
  4. ↑ 1 2 3 Жегусов Иван Пудович (рус.) (2 Олунньу 2026).
  5. ↑ Первый директор первого высшего учебного заведения в Якутии. Сигэнии күнэ: 2 Олунньу 2026. Архивировано 4 Алтынньы 2021 года.
  6. ↑ Бюст Ивана Жегусова, первого директора ЯГПИ, открыли в СВФУ (рус.) (2 Олунньу 2026).

Категориялар