Ефимов Федор Петрович
Фёдор Петрович Ефимов (1915 сыл алтынньы 12 күнэ, Чакыр нэһилиэгэ — 2017) — саха сэбиэскэй, араассыыйатааҕы суруйааччы, суруналыыс, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа. Арассыыйа уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ, П. А. Ойуунускай аатынан Государственнай бириэмийэ лауреата.
Олоҕун олуктара
1915 сыллаахха алтынньы 12 күнүгэр Чурапчы улууһугар I Чакыр нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
Икки сыл учууталлаан баран, 1934 сылтан 55 сыл устата Дьокуускайдааҕы кинигэ кыһатыгар тохтоло суох үлэлээбитэ.
1937 сылтан 1939 сылга диэри кинигэ кыһатын Москватааҕы салаатыгар үлэлээбитэ. Ол кэмҥэ П. А. Ойуунускай айымньыларын алта туома уонна «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхо бэчээттэнээри турбуттарын бобон кэбиспиттэрэ, онон Федор Петрович Платон Ойуунускай бобуулаах айымньыларын Москва архыыбыгар туттарбыта уонна куоппуйаларын Саха сиригэр аҕалан, 20 сыл устата харайан сылдьыбыта.
1941 сыллаахха фроҥҥа ыҥырыллыбыта. 1945 сыллаахха дылы сэриигэ кыттыбыта.
1958—1962 сс., Ойуунскайы реабилитациялаабыттарын кэннэ, Дьокуускайдааҕы кинигэ кыһата Ф. П. Ефимов харайан хаалларбыт куоппуйаларыттан П. А. Ойуунускай сэттэ туомнаах айымньыларын таһаарбыта.
СӨ Бастакы Бэрэсидьиэнэ М. Николаев 1993 сыл алтынньы 31 күнүнээҕи ыйааҕынан Ф. П. Ефимовка П. А. Ойуунускай айымньыларын бастакы толору хомуурунньугун томнарын быыһааһыҥҥа 1938—1955 сыллардааҕы политическай репрессиялар уонна сонордооһуннар быһыыларыгар-майгыларыгар оҥорбут гражданскай хорсун быһыытын иһин Саха Өрөспүүбүлүкэтин П. А. Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэтин анаабыта уонна Ойуунускай бириэмийэтин аатын лауреатын аатын иҥэрбитэ[1].
2007 сыллаахха өлбүтэ.
Айар үлэтэ
Ф. П. Ефимов элбэх билим-чинчийэр кинигэлэр ааптардара.
1940 сылга Л. Н. Толстой «Силипчээн» айымньытынан оҕолорго аналлаах кэпсээн тахсыбыта.
Уопсайа успуорт, чөл олох туһунан 24 кинигэ, ол иһигэр «1200 сүбэлэр» уонна «1600 туһалаах сүбэлэр» кинигэлэр бэчээттэммиттэрэ[1].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Арассыыйа култууратын үтүөлээх үлэһитэ;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ;
- П. А. Ойуунускай аатынан Государственнай бириэмийэ лауреата;
- «Германияны кыайыы иһин» мэтээл;
- «Японияны кыайыы иһин» мэтээл;
- «Үлэҕэ хорсун быһыытын иһин» мэтээл;
- XX-с үйэ спордун лауреата;
- Саахымакка Саха Өрөспүүбүлүкэтин 5 төгүллээх чөмпүйүөнэ (1940, 1948, 1950, 1952, 1953 сс.)[1].
Быһаарыылар
Литература
Чурапчы улууһун олоҥхоһуттара. Антология. Дьокуускай. Алаас, 2015.