Гермогенов Михаил Николаевич

1906 сыллаахха сэтинньи 12 күнүгэр Саха сирин уокуругар Илин Хаҥалас улууһугар Хара нэһилиэгэр Кэрэх Гыммыт сиригэр дьадаҥы бааһынай дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. Аҕата, Николай Гермогенович Дмитриев, ийэтэ — Наталия Иннокентьевна Дмитриева. Төрөппүттэрэ эрдэ өлөн аҕатын быраатыгар Дмитриев Афанасий Гермогеновичка иитиллибитэ, онтон 1918 сыллаахтан оройуон бастакы хомуньууһугар Иванов Гаврил Яковлевичка. Иванов Гаврил Яковлевиһы Үрүҥ аармыйа гвардеецтара өлөрбүттэрин кэннэ Михаил аҕатын убайыгар Дмитриев Гаврил Николаевичка кэлбитэ. 1924 сыллаахха аҕатын бииргэ төрөөбүт убайыгар, 74 саастаах уруккута нэһилиэк кинээһигэр, Дмитриев Василий Гермогеновичка барар, кини 1925 сыллаахха өлөр. Кэлин Михаил Николаевич араспаанньатын эһэтин төрүт араспаанньатыгар, Гермогенов диэҥҥэ, уларытар.

1925 сыллаахха Ороссолуода 7 кылаастаах оскуолатыгар үөрэнэн, 5 кылааһы бүтэрэр.

Үлэтин 1926 сыллаахтан Илин Хаҥалас улууһун Сэбиэтин Хара нэһилиэгин Бэрэссэдээтэлинэн талыллан саҕалыыр. 1929 сыллаахтан Мэҥэ Хаҥалас оройуонугар маассабай холбоһуу саҕаланар. Бу сылга Илин Хаҥалас улуустааҕы толорор кэмитиэтигэр Чыамайыкы нэһилиэгин сирин үллэстиигэ боломуочунайынан ананар.

1929—1933 сылларга Мэҥэ Хаҥаластааҕы Райпотребсоюз салаатыгар хааччыйыы салаатын сэбиэдиссэйэ.

1933—1936 сылларга Сталин аатынан колхуос бэрэссэдээтэлэ. М. Н. Гермогенов таһаарыылаах үлэтинэн колхуос көрдөрүүлэрэ биллэ тупсаллар. Сталин аатынан колхуоска үлэлиир сылларыгар оройуон биир тарбахха баттанар, бастыҥ үлэлээх колхуоһа буолар. Ол иһин 1936 сыллаахха бастыҥ сүөһү иитэччилэр Бүтүн Дойдутааҕы мунньахтарыгар кыттыыны ылар, онно киниэхэ сүөһү ахсаана элбээһинигэр кылаатын иһин СССР Киин Толорор Кэмититэтин (ЦИК) «Бочуот бэлиэтэ» уордьаны тутараллар 1932 сыл түмүгүнэн хас биирдии ынахтан 296 киилэ үүт ыаныллар, төрүөх көрдөрүүтэ 39 % тэҥнэһэр, 1 га сиртэн 6,2 сэнтиниэр хомуур ылаллар. 1934 сыллаахха үүт ыаһынын көрдөрүүтэ өссө улаатар, биир ынахтан сыллааҕа көрдөрүү 496 киилэ буолар, онтон 1935 сыллаахха көрдөрүү 720 киилэҕэ тиийэр. Сүөһү төрөөһүнэ ньирэйгэ 93,4 %, кулунчукка — 100 %. 1936 сыллаахха саха депутаттарын кытта Сүөһү иитээччилэр Бүттүүн дойдутааҕы мунньахтарыгар кыттыыны ылар уонна Дойду старостатыттан, М. И. Калининтан, «Бочуот бэлиэтэ» уордьанынан наҕараадаланар.

1936 сыллаахха Москваҕа массыына-трактор станцияларын дириэктэрдэрин анал куурустарын ааһар. 1937—1943 сылларга кууруһу ситиһиилээхтик түмүктээн баран Мэҥэ Хаҥаластааҕы МТС салайааччыта буолар. Манна тэрилтэ үлэтин материальнай-техническэй баазаны бөҕөргөтүүттэн саҕалыыр. 1937 сыллаахха массыына-тыраахтыр станциятыгар (МТС) 2 ЧТЗ тыраахтыр, 2 СТЗ тыраахтыр, 5 ГАЗ-А массыына, 1 ЗИС-5 массыына бааллар. Онтон бу көрдөрүү тупсан 1940 сыл тохсунньу 1 күнүгэр Мэҥэ Хаҥаластааҕы МТС сүрүн пуондата 1373,4 тыһ. солк. отчуоттуур, МТС 37 тыраахтардаах, 5 комбайыннаах, 7 таһаҕаһы тиэйэр массыыналаах^[1].

1943—1945 сылларга Мэҥэ Хаҥаластааҕы ВКП(б) кэмитиэтигэр каадыр боппуруостарыгар сэкэрэтээринэн үлэлиир, онтон 1948—1954 сылларга уобаластааҕы партийнай кэмитиэт инструктора.

1954—1960 сылларга Мэҥэ Хаҥаластааҕы толорор кэмитиэт бэрэссэдээтэлэ. 1960 с. доруобуйатын туругунан биэнсийэҕэ тахсар. Үтүөлээх сынньалаҥҥа олорон Мэҥэ Хаҥалас оройуонугар үлэ уонна бойобуой албан аат түмэлин тэрийэр^[2]. Саха АССР үрдүкү Сэбиэтин уонна оройуоннааҕы Сэбиэт депутата.

1969 сыллаахха тохсунньу 28 күнүгэр өлөр. Мэҥэ Хаҥалас улууһун Хара нэһилиэгэр Петровка дэриэбинэҕэ көмүллэр.

• «Бочуот бэлиэтэ» уордьан(1936)
• « Үлэ Кыһыл Знамята» уордьан (1947)
• «Бочуот бэлиэтэ» уордьан(1952)
• Мэҥэ Хаҥалас улууһун бастакы Бочуоттаах олохтооҕо (1967)^[3]

• Кини аата умнуллубат : Гермогенов М. Н. — Якутск: Якутское книжное издательство, 1957. — 75, [1] с.
• Сэмэй улэьит. Сосин И. М. — Якутск, 1963.
• Мегино-Кангаласский улус. История. Культура. Фольклор, Якутск, 2001.
• Майа сэлиэнньэтэ. Якутск, 2002.
• Оройуон батсыкы бочуоттаах гражданина. — Якутск: ГУП НИПК «Сахаполиграфиздат», 2006. Составитель: Гермогенов Р. М., редактор Брызгалов И. И.

• Кэргэнэ — Варвара Васильевна Гермогенова (оҕо эрдэҕинээҕи араспаанньата — Степанова).
• Уола — Эдуард Михайлович Гермогенов.
• Уола — Реворий Михайлович Гермогенов.
• Кыыһа — Тамара Михайловна Гермогенова.