Габышев Михаил Фёдорович

Михаил Габышев 1902 сыл алтынньы 29 күнүгэр Өлүөхүмэ улууһун Үҥкүр дэриэбинэтигэр төрөөбүт.

1918 сыллаахха Өлүөхүмэ түөрт кылаастаах училищетын бүтэрбит. Алын тыа хаһаайыстыба училищетыгар үөрэххэ киирбит. 1919 сыллаахха Дьокуускайдааҕы реальнай училищеҕа көспүт. Ол сылларга большевиктары кытта билсиһэр. Колчаковщина утары Пресненскэй диэн конспиративнай араспаанньанан охсуспут.

1920 сыл кулун тутарыгар РКП(б) кэккэтигэр киирбит. От ыйыгар Саха парторганизацията Габышевы Свердлов Я. М. аатынан Коммунистическай университетка үөрэххэ ыыппыт.

1928 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин сир оҥоруутун норуодунай хамыһаара буолбут.

1931-1934 сылларга - Москватааҕы билим-чинчийэр совхоз институтун аспирана.

1937 сыллаахха кандидатскай диссертациятын көмүскээбит, Москватааҕы билим-чинчийэр совхоз институтун научнай отделын алын научнай үлэһит, салайааччыта; 1937-1938 сылларга - Бүтүн Союзтааҕы тыа хаһаайыстыбатын экономикатын билим-чинчийэр совхоз институтун (НИИ) старшай научнай үлэһитэ.

1938 сылтан — ССРС совхозтарын Норуодунай комиссариатын техническэй салаатын салайааччыта.

1939 сыллаахха экэниэмикэ билимин дуоктарыгар диссертациятын көмүскээбит; Москубатааҕы түүлээх институтун экэниэмикэ уонна тэрийии кафедратын салайааччыта. 1940 сылтан - Москубатааҕы түүлээх институт профессора.

1945—1947 сылларга Михаил Габышев Саха сиригэр үөр сылгы иитиитин үөрэтэр комплекснай экспедицияны тэрийэн ыыппыт.

1954-1958 сылларга - Белоруссия ССР Билимнэрин академиятыгар сүөһү иитиитин билим-чинчийэр институт дириэктэрэ, ССРС Билимнэрин академиятын экэниэмикэ институутугар аспираннар уонна доктораннар салайааччылара.

М.Ф. Габышев элбэх сыл устата Арҕааҥы Европа живопиһын айымньыларын хомуйуунан дьарыктаммыт. Кини кэллиэксийэтин 300-чэ хартыынатын, гравюратын уонна скульптуратын Саха сиригэр бэлэх биэрэргэ кэс тылын эппит. Онон, кини кэллиэксийэтигэр олоҕуран, 1970 сыллаахха Дьокуускайга Арҕааҥы Европа ускуустубатын түмэлэ аһыллыбыта; түмэл 1995 сыллаахха Профессор М. Ф. Габышев аатынан тас дойдулар ускуустубаларын Галереята Саха Өрөспүүбүлүкэтин национальнай Уус-уран түмэлин филиала диэн буолбута.

1985 сыл балаҕан ыйын 1 күнүгэр өлбүт, Ваганьковскай кылабыыһаҕа көмүллүбүт^[1][2][3]..

• «Үлэ Кыһыл Знамята» уордьан^[4];
• Саха АССР билимин үтүөлээх деятелэ (1947 сыл).

• Пути развития животноводства Якутии. - Якутск : Госиздат, 1944. - 94 с.
• Саха сирин сүөһүтүн иитиитин сайдар суоллара / проф. М. Ф. Габышев ; [тылбаас редактора Д. Т. Прокопьев ; аан тыл автора И. Винокуров]. - Якутскай : САССР Госиздата, 1944. - 92 с.
• Организация работ на коневодческой ферме колхоза / Якутская республиканская животноводческая опытная станция. - Якутск : Якгиз, 1949. - 39 с.
• Колхоз сылгытын ферматыгар үлэни тэрийии / СР сүөһү иитиитин чинчийэр опытнай станция. - Якутскай : ЯКГИЗ, 1950. - 39 с.
• Кормовые травы Якутии : характеристика химического состава и питательности кормовых трав Якутской АССР / М. Ф. Габышев, А. В. Казанский. - Якутск : Книжное издательство, 1957. - 166 с.
• Якутская лошадь: Типы якутских лошадей, способы их разведения и содержания / ЯНИИСХ. - Якутск : Якуткнигоиздат, 1957. - 239 с.
• Якутское коневодство : экономика и организация табунного коневодства в Якутской АССР / проф. М. Ф. Габышев ; [отв. ред.: Петров А. М., Андреев Н. П.]. - Якутск : Якутское книжное изд-во, 1966. - 252 с^[5].

• Профессор М. Ф. Габышев аатын Дьокуускайдааҕы тас дойдулар ускуустубаларын Галереята сүгэр^[6];
• 2005 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр «Попечитель и меценат», «Музей года» уонна «Лучший музейный сотрудник» диэн номинацияларга түмэл дьыалатын сайыннарыыга кылаатын иһин Михаил Габышев аатынан Саха сирин баһылыгын бириэмийэтэ олохтоммут^[7].

• Пестерев В. И. История Якутии в лицах. — Якутск: Бичик, 2001. — С. 135—139. — 462 с. — ISBN 5-7696-1606-7
• Ученые-исследователи Якутского научно-исследовательского института сельского хозяйства: краткий биографический справочник / Неустроев М. П.. — Якутск, 2009. — 108 с.