Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Богатырев Афанасий Данилович

Богатырев Афанасий Данилович (1882, Таатта улууһа — 1952 сыл балаҕан ыйын 11 күнэ) — сахалартан бастакы капитан, Өлүөнэ өрүс пароходствотын үтүөлээх воднига. Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаата[1].

Олоҕун олуктара

Афанасий Богатырев 1882 сыллаахха Боотур Уус улууһун Таатта нэһилиэгин Харбалаах диэн сиригэр төрөөбүт.

1901 с. Громовтар «Лена» борокуоттарыгар мотуруоһунан киирбит. Хас да сылынан штурвальнай, онтон лоцман буолар. Саха Сиригэр сэбиэскэй былаас олохтонор кэмигэр ЯЦИК боломуочунайа буола сылдьыбыта. 1924 сылтан 1936 сыллаахха дылы пароходствоҕа үлэлиир, бастаан лоцманынан, онтон «Лена» уонна «Пропагандист» борокуоттар капитаннарынан.

1921 сыллаахха Богатырев Якнарревдот штабыгар үлэлиир. 1923 сыллаахха ЯЦИК кинини Охуотскайга, Халымаҕа уонна Үөһээ Дьааҥы уокуруктарыгар үлэҕэ ыытар: ЯЦИК киниэхэ сирдэргэ Сэбиэскэй күүһү бөҕөргөтөр сорудах биэрбитэ. Туспа үтүөлэрин иһин наҕараада быһыытынан тус бэйэтигэр бинтиэпкэ уонна түөрт биэс уон ботуруон бэриллибитэ. 1924 сыллаахха «Лена» борохуокка лоцманынан төннөн үлэлээбитэ. Богатырев туһунан олохтоох прессаҕа суруйаллара, ол кини аатын-суолун өссө ордук биллэрбитэ[2].

1929 сыл Өлүөнэ өрүһүгэр Суол наркоматын биир кэлим борохуостубата тэриллибит сылынан буолбута. Богатырёв ол навигацияҕа сахалартан турар уу суолун үлэһиттэрин этэрээтин бэлэмнээбитэ. Кини кэлин аатырбыт дьон буолбут И. Е. Тарскайы, Христофорову, Монакову, Санниковы, Лыткины уонна да атыттары үөрэтэн таһаарбыта. 1930 сыллаахха Богатырёв «Лена» борохуот капитана буолар. 1932 сыллаахха «Пропагандист» борохуот капитанынан анаммыта[2].

1933 сыллаахха Үрүҥ муораттан Беринг силбэһиитигэр диэри Хотугу муора суолун «тиһэҕэр тиэрдиэр диэри арыйар» сорудах туруоруллубута. 1936 сылтан кини «Щетинкин» борохуот капитана буолар.

1936 с. партия обкома быһаарыытынан Главсевморпуть Дьокуускайдааҕы салаатыгар көһөрүллэр. «Саха аймах» уопсатыбаҕа киирэрин иһин омугумсуйууга буруйданан 1938 сыллаахха ууратыллар. Кэлин буруйа суоҕунан биллэриллибитэ. Онтон биир сыл буолан баран «Тикси» борохуокка Өлөөн өрүскэ ыытыллар[2].

Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар Ленд-лиз таһаҕаһын тиэйэр караваннары сирдээн аһарар үрдүкү лоцманынан үлэлээбитэ. 1951 сыллаахха Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаатынан талыллыбыта. Кини тиһэх судуната «Якутск» борохуот буолбута, онно олоҕун тиһэх күнүгэр диэри үлэлээбитэ[3][2].

Афанасий Богатырев балаҕан ыйын 11 күнүгэр 1952 сыллаахха өлбүтэ. Кини «Партизан Щетинкин», «Первая пятилетка», «Тикси», «Ширшов» уонна «Якутск» борохуоттар капитанынан үлэлээбитэ[1].

Наҕараадалара

Аатын үйэтитии

  • Афанасий Богатырёв өлбүтүн кэннэ, кини капитанынан үлэлээбит «Якутск» борохуотугар кини аатын иҥэрбиттэрэ.
  • 1962 сыллаахха Дьокуускай куорат урукку Пристанскай уулуссатын Афанасий Данилович Богатырёв аатынан ааттаабыттара[2].
  • 1999 сыл олунньутугар «Сибирский-2121» теплоход аата «Капитан Богатырёв» диэҥҥэ уларытыллыбыта[4].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 Еженедельник «Молодежь Якутии» № 15 (5417), 20 апреля 2007 г.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 Цитата сыыһата: Сыыһа <ref> тиэк (тег); imena диэн хос быһаарыыларга аналлаах тиэкис суох
  3. ↑ Якутия-2007. Календарь памятных дат. — Дьокуускай, 2007
  4. ↑ Капитан Богатырёв — Тип Сибирский, проект 292 (рус.). fleetphoto.ru. Сигэнии күнэ: 16 Ахсынньы 2024.

Литэрэтиирэ

  • Павлов А. С. Капитан Богатырёв. — Якутск: Кн.изд-во, 1989. — 46 с.
  • Богатырёва М. Известнейший знаток великой реки: [Первый капитан из народа саха А. Д. Богатырёв] // Якутия. — 1997. — 1 октября.
  • Попов С. В., Богатырёв А. Д.// Попов С. В. Морские имена Якутии: Очерки по топонимии морей Лаптевых и Восточно-Сибирского. — Якутск, 1987. — С. 117—118.
  • Еженедельник «Молодёжь Якутии» № 15 (5417), 20 апреля 2007 г.

Категориялар