Бирикээсчиктэр кулууптара (Дьокуускай)
Бирикээсчиктэр кулууптара (нууч. Клуб приказчиков) — Дьокуускай куоракка XX үйэ саҕаланыытыгар баар буола сылдьыбыт дьон мустар сирэ, манна пьесалары туруораллара, сахалыы бастакы испэктээк турбута, саха бастакы үөрэхтээхтэрэ мусталлара[1].
1917 сыллааҕы түбэлтэлэр
1917 сыллаахха Арассыыйаҕа Олунньутааҕы өрөбөлүүссүйэ буолбутун кэннэ Дьокуускайга Бирикээсчиктэр кулууптара өрөбөлүүссүйэ оҥорооччулар «ыстааптара» буолбута. Кулун тутар 3 күнэ буолар түүнүгэр (аныгы ааҕыынан кулун тутар 16 күнэ) полиция ыраахтааҕыга эрэллээх хаалар уонна миитиннэри бобор туһунан биллэриилэри ыйаабыта. Ол үрдүнэн бастакы миитин кулун тутар 3 (16) күнүгэр Уопсастыбаннай мунньах саалатыгар буолбута, 500-чэ киһи кыттыбыта. Ол миитин кэнниттэн Бирикээсчиктэр кулууптарыгар испэктээк буола турдаҕына миитин дэлэгээтэ Е. Ярославскай кэлбитэ уонна онно мустубут дьон ортотугар куорат баһылыга П. А. Юшмановка былааһы норуокка биэрэрин модьуйбута[2].
Кулун тутар 4 (17) күнэ буолар түүнүгэр өрөбөлүүссүйэни оҥорооччулар мустан, өрөпкүөм көҥүлэ суох бастакы мунньаҕын ыыппыттара. Онно мустубут бассабыыктар, меньшевиктэр уонна эсердэр куорат гарнизонун саллааттарын бэйэлэрин өттүлэригэр тардар, сэрии сэбин булунар туһунан, телеграф дьиэтин ылар туһунан уонна да атын боппуруостары быһаарсыбыттара. Ону таһынан мунньахсыттар Куттал суох буолуутун кэмитиэтин тэрийэргэ быһаарбыттара.
Өрөбөлүүссүйэ оҥорооччулар чааһынай лааппылартан конфискациялаан ылбыт сэрии сэбин Бирикээсчиктэр кулууптарыгар мунньубуттара, гражданскай милиисийэ этэрээтин тэрийэн барбыттара. Бу этэрээт Куорат Быраабатын дьиэтигэр саалаах-саадахтаах тиийэн, Куорат Дууматыттан былааһы кэмитиэккэ биэрэргэ ирдээбиттэрэ. Кулун тутар 4 күнүгэр норуот мунньаҕын ыҥыран, ол мунньахха Дьокуускайдааҕы Куттал суох буолуутун кэмитиэтин (нууч. Якутский комитет общественной безопасности, кылгатан ЯКОБ) талбыттара. Онтон уобалас вице-күбүрүнээтэритэн (күбүрүнээтэр Р. Э. фон Витте астаапкаҕа барбыт кэмэ этэ) барон Тизенгаузентан былааһы туран биэрэргэ модьуйбуттара. Ол эрээри вице-күбүрүнээтэр уонна полицмейстер Рубцов Петроградтан дьаһал суоҕунан матыыптаан батыммыттара. Ол иһин ЯКОБ чилиэннэрэ Петроградка Керенскай аатыгар тэлэгирээмэ ыыппыттара, онно былааһы биһиэхэ биэриҥ диэн модьуйбуттара.
Кулун тутар 5 күнүгэр Бирикээсчиктэр кулууптарыгар вице-күбүрүнээтэр былааһы туран биэрэрин туһунан биллэрбитэ. Саллааттарын илдьэ кэлбит куорат гарнизонун начаалынньыга Н. Д. Попов ЯКОБ-у өйүүр туһунан этиммитэ онон бу сырыыга былаас хаан тохтуута суох уларыйбыта[2].