Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Байыаннай чуҥнааччы күнэ

Байыаннай чуҥнааччы күнэ (нууч. День военного разведчика) — байыаннай бырааһынньык, сэтинньи 5 күнүгэр Арассыыйа, Белоруссия, Казахстаан уонна Эрмээнийэ сэбилэниилээх күүстэрэ бэлиэтииллэр.

undefined
undefined

Бырааһынньык олохтонуутун устуоруйата

1918 сыл ахсынньы 5 күнүгэр Петроградка Сэбиэскэй Өрөспүүбүлүкэ Революционнай байыаннай сэбиэтин полевой штабын састаабыгар Кыһыл Аармыйа бары чуҥнааччы үлэлэрин сөпкө дьаһайар Регистрационнай дирекция тэриллибитэ, 1953 сыллаахха элбэхтэ аатын уларыппытын кэннэ, ССРС сэбилэниилээх күүстэрин Генеральнай штаб Сүрүн чуҥнатыы салайыыта эбэтэр кылгатан ССРС СЧС (нууч. ГРУ СССР) диэн ааты ылбыта[1].

Арассыыйа Федерациятын сэбилэниилээх күүстэригэр 2000 сылга диэри, Сүрүн чуҥнатыы дириэксийэтин тэриллибит күнэ биэдэмистибэҕэ бэйэтигэр эрэ бэлиэтэммитэ[2].

2000 сыл алтынньы 12 күнүгэр Арассыыйа Федерациятын оборона миниистэрэ И. Д. Сергеев № 490 ыйааҕынан «Байыаннай чуҥнааччы күнэ» биэдэмистибэ таһымыгар идэтийбит бырааһынньык олохтоммута, сыл аайы сэтинньи 5 күнүгэр бэлиэтэнэрэ[3].

2006 сыл ыам ыйын 31 күнүгэр Арассыыйа Федерациятын президена В. В. Путин № 549 «Арассыыйа Федерациятын сэбилэниилээх күүстэригэр идэлээх бырааһынньыктары уонна өйдөбүнньүк күннэри олохтооһун туһунан» ыйааҕынан бу бырааһынньык официальнай судаарыстыбыннай бырааһынньыктар испииһэктэригэр киирэн, Арассыыйаҕа сыл аайы сэтинньи 5 күнүгэр бэлиэтэнэр[4]. Бырааһынньыгы РФ тас чуҥнайыы сулууспатын байыаннайдара уонна бэтэрээннэрэ, РФ Сэбилэниилээх күүстэрин генеральнай штабын сүрүн салайыыта[5], оборона уонна контрразведка министиэристибэтин анал үрдүк үөрэх кыһаларын кадеттара уонна преподавателлэрэ[6], атын байыаннай ведомтсвалар чуҥнааччылара бэлиэтииллэр.

Атын дойдуларга

Казахстаан Өрөспүүбүлүкэтин сэбилэниилээх күүстэригэр «Байыаннай чуҥнатыы күнэ»[7] диэн байыаннай бырааһынньык 1992 сылтан сыл аайы сэтинньи 5 күнүгэр бэлиэтэнэр. Бу күн Казахстаҥҥа сыл аайы «Тас дойду чуҥнатыы күнэ» бэлиэтэнэр[8].

Беларусь Өрөспүүбүлүкэтин сэбилэниилээх күүстэригэр «Байыаннай чуҥнатыы күнэ» диэн байыаннай бырааһынньык сыл сэтинньи 5 күнүгэр бэлиэтэнэр[9]. Бырааһынньык хаһан тэриллибитэ биллибэт, ол гынан баран саамай эрдэ 2013 сыллаахха ахтыллар[10].

Эрмээнийэ сэбилэниилээх күүстэригэр сыл сэтинньи 5 күнүгэр «Байыаннай чуҥнатыы күнэ» диэн байыаннай бырааһынньык бэлиэтэнэр[11]. Бырааһынньык хаһан тэриллибитэ биллибэт, ол гынан баран саамай эрдэ 2009 сыллаахха ахтыллар[12].

Быһаарыылар

  1. ↑ Феськов В. И., Голиков В. И., Калашников К. А., Слугин С. А. Глава 7. Воинские формирования Главного разведывательного управления Генерального штаба Вооружённых Сил (1950—1991) // Вооруженные Силы СССР после Второй мировой войны: от Красной Армии к Советской. Часть 1: Сухопутные войска. — Томск: Издательство Томского университета, 2013. — С. 260—268. — 640 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-89503-530-6
  2. ↑ Сергей Дюпин. «В тылу друзей» // Коммерсантъ-Власть : Еженедельный журнал. — М.: Издательский дом «Коммерсантъ», 1998. — № 42(294). — С. 30.
  3. ↑ «5 ноября в Вооруженных Силах Российской Федерации отмечается День военного разведчика». www.mil.ru (5 Сэтинньи 2011). Сигэнии күнэ: 6 Сэтинньи 2019.
  4. ↑ Указ Президента РФ №549 от 31 мая 2006 года. www.kremlin.ru (31 Ыам ыйын 2006). Сигэнии күнэ: 6 Сэтинньи 2019. Архивировано 26 От ыйын 2021 года.
  5. ↑ День 5 ноября в истории. Сигэнии күнэ: 5 Сэтинньи 2024.
  6. ↑ День военного разведчика 2024: какого числа, история и традиции праздника. Сигэнии күнэ: 5 Сэтинньи 2024.
  7. ↑ «День военной разведки отмечается в Вооруженных Силах РК». mod.gov.kz (5 Сэтинньи 2019). Сигэнии күнэ: 6 Сэтинньи 2019.
  8. ↑ Павел Митрофанов. «В Вооруженных Силах Казахстана 5 ноября отмечается День военной разведки». www.rk-news.com (5 Сэтинньи 2019). Сигэнии күнэ: 6 Сэтинньи 2019. Архивировано 17 Сэтинньи 2019 года.
  9. ↑ «Поздравление Министра обороны Республики Беларусь с Днем военной разведки». www.mil.by (4 Сэтинньи 2016). Сигэнии күнэ: 6 Сэтинньи 2019. Архивировано 28 Алтынньы 2018 года.
  10. ↑ «5 ноября: огненный праздник правосудия и День военного разведчика РБ». www.interfax.by (5 Сэтинньи 2013). Сигэнии күнэ: 6 Сэтинньи 2019.
  11. ↑ «Армянские военные разведчики отмечают свой профессиональный праздник». www.newsarmenia.am (5 Сэтинньи 2016). Сигэнии күнэ: 4 Олунньу 2023.
  12. ↑ «Огонь, вода и медные трубы». www.noev-kovcheg.ru (5 Сэтинньи 2016). Сигэнии күнэ: 4 Олунньу 2023.

Категориялар