Аҕа дойдуну көмүскээччи күнэ

УРУБИИКИ диэн сиртэн ылыллыбыт

Б.Н. Ельцин аатынан бибилэтиэкэ матырыйааллара

Library.png
Бу ыстатыйаҕа Б.Н. Ельцин аатынан бэрэсидьиэн бибилэтиэкэтин пуондарын матырыйааллара туттуллубуттара
Матырыйаалларга
Learning.svg

Б.Н. Ельцин аатынан бибилэтиэкэ матырыйааллара

Arrow-Right.png
Library.png
Бу ыстатыйаҕа Б.Н. Ельцин аатынан бэрэсидьиэн бибилэтиэкэтин пуондарын матырыйааллара туттуллубуттара
Аҕа дойдуну көмүскээччи күнэ
Орден Красной Звезды.jpg
Олохтоммут 1922 сылга
Бэлиэтэнэр сыл аайы
Күнэ олунньу 23 күнэ
Ситимнээх 1918 сыл олунньутугар Кыһыл Аармыйа ниэмэс аармыйатын утары бастакы кыргыһыыларын кытта
Логотип РУВИКИ.Медиа Биики Хааһахха миэдьийэ билэлэр

«Аҕа дойдуну көмүскээччи күнэ» (нууч. День защитника Отечества) — олунньу 23 күнүгэр Арассыыйаҕа уонна ССРС урукку республикаларыгар сыл ахсын бэлиэтэнэр бырааһынньык. Бу дата ССРС-ка 1922 сылтан Кыһыл Аармыйа Күнэ, 1946 сылтан Сэбиэскэй Аармыйа күнэ, 1949—1992 сс. Сэбиэскэй Аармыйа уонна Байыаннай-байҕал флотун күнэ курдук үгэс быһыытынан бэлиэтэнэр этэ. Олунньу 23 күнэ, байыаннай сулууспалаахтартан ураты, сэбиэскэй гражданнарга барыларыгар үлэ күнэ этэ[1].

Сэбиэскэй Сойуус ыһыллыытын кэннэ Арассыыйаҕа Аҕа дойдуну көмүскээччи күнэ бэлиэтэнэр уонна Арассыыйаҕа байыаннай Албан аат күнэ буолар. Аҕа дойдуну көмүскээччи күнэ — оборуона эйгэтигэр кыттыыны ылбыт, кыттыгас эр дьон уонна дьахталлар бырааһынньыктара[2].

Бырааһынньык үөскээһинэ

Арассыыйа импиэрийэтигэр өрөбөлүүссүйэ иннинэ сэтинньи 26 күнүгэр Георгиевскай кавалердар күннэрин бэлиэтииллэрэ. Бырааһынньык 1769 сыллаахха уордьан олохтоммут күнүгэр анаммыта. Арассыыйаҕа Аҕа дойдуну көмүскээччилэргэ барыларыгар сыһыаннаах киэҥ бырааһынньык суох этэ[3].

Устуоруйа иннэ

1918 сыл тохсунньу 15 (28) күнүгэр Сэбиэскэй Арассыыйа Наркомун Сэбиэтэ Үлэһит-бааһынай Кыһыл Аармыйатын тэрийии туһунан Ыйаах таһаарбыта (1918 сыл тохсунньу 20 күнүгэр (олунньу 2 күнүгэр) большевиктар бырабыыталыстыбаларын официальнай бэчээттэммит уорганыгар бэчээттэммитэ[4]). Фроҥҥа саҥа аармыйаҕа көҥүл байыаннайдары ылыы саҕаламмыта, онтон кыһыл аармыйа роталара тэриллибиттэрэ, полкаларга түмүллүбүттэрэ[5].

Кулун тутар ыйын 3 күнүгэр Германия усулуобуйатынан Брест эйэ дуогабара түһэрсиллибитэ.

Бырааһынньык олохтонуута

1919 сыл тохсунньу 10 күнүгэр Кыһыл Аармыйа Үрдүкү байыаннай инспекциятын бэрэссэдээтэлэ Николай Подвойскай Бүтүн Арассыыйатааҕы Киин ситэриилээх кэмитиэккэ тохсунньу 28 күнүгэр Кыһыл Аармыйа үбүлүөйүн бэлиэтиир туһунан этии киллэрбитэ.

Кини көрдөһүүтэ хойутаан кэлэр уонна тохсунньу 23 күнүгэр эрэ көрүллэр. Ол түмүгэр Бүтүн Арассыыйатааҕы киин ситэриилээх кэмитиэт этии хойутаан киирбитинэн сибээстээн аккаастанар. Ол да буоллар, тохсунньу 24 күнүгэр Москва куорат Сэбиэтин Президиума «Кыһыл Аармыйа тэриллибитэ үбүлүөйдээх сылын бэлиэтиир бырааһынньыгы тэрийии» боппуруоһун көрөн, бырааһынньыгы Кыһыл бэлэх күнүн — олунньу 17 күнүн кытта холбообута.

Онтон бырааһынньык хас да сыл устата умнуллан, 1922 сыллаахха хаттаан саҕаламмыта[6].

Псков куоракка Кыһыл Аармыйа үбүлүөйүн бэлиэтиир тэрээһиннэр афишалара, 1919 сыл олунньу 23 күнэ[7].

Олунньу 23 күнүнээҕи олохтооһуна

1923 сыллаахха Кыһыл Аармыйа тэриллибитэ 5 сылын киэҥник бэлиэтээн, олунньу 23 күнүнээҕи бырааһынньык бүтүн Сойуус таһымын ылбыта.

Генерал-майор профессор С. Ф. Найда Сэбиэскэй Аармыйа төрөөбүтүн бэлиэтиир төрүөтүнэн Петроград куоракка В. И. Ленин «Социалистическай Аҕа дойду кутталга киирдэ!» ыҥырыыга эппиэттиир кыһыл армия этэрээттэрин маассабайдык тэрийии саҕаламмыта буолар[8].

Аҕа дойдуну көмүскээччи күнэ дойдуларга

Арассыыйаҕа

РФ Үрдүкү Сэбиэтин оборонаҕа уонна куттал суох буолуутугар кэмитиэтин көҕүлээһининэн, бырааһынньык саҥа аата РФ Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун 08.02.1993 N 4423-1 «Арассыыйа Аҕа дойду көмүскээччилэрин бэлиэ күнүн олохтооһун туһунан» уурааҕар киллэриллибитэ.

РФ Федеральнай Мунньаҕын Судаарыстыбаннай Думатын быһаарыытынан, 2002 сылтан Арассыыйаҕа олунньу 23 күнэ үлэлээбэт бырааһынньык быһыытынан бэлиэтэнэр уонна бу күн РФ 32-ФЗ нүөмэрдээх 32-ФЗ №-дээх РФ Сокуонугар сөп түбэһиннэрэн, 1995 сыл кулун тутар 13 күнүнээҕи «Арассыыйаҕа өйдөбүнньүк байыаннай албан аат күннэрин уонна умнуллубат күннэргэ» сөп түбэһиннэрэн бэлиэтэнэр[9]. Бу сокуоҥҥа этиллэринэн, «Аҕа дойдуну көмүскээччи күнэ» Арассыыйа Федерациятыгар Арассыыйа байыаннай албан аатын күнэ буолар.

2006 сыл кулун тутар 24 күнүгэр Госдума сокуоҥҥа бырааһынньык официальнай быһаарыытыттан «Кыһыл Аармыйа Германия кайзерын сэриилэрин кыайыытын күнэ (1918)» диэн тыллары таһаарарга быһаарыммыта, ону тэҥэ бу бырааһынньык аатыгар «көмүскээччи» диэн өйдөбүл биир ахсааҥҥа олохтоммута.

Сэбиэскэй кэм кэнниттэн Арассыыйаҕа олунньу 23 күнүгэр маассабай бырааһынньык буолар, үлэ кэлэктииптэригэр, оскуолаларга уонна дьиэ кэргэттэригэр бэлиэтэнэр. Оттон бу күн тус эҕэрдэҕэ тиксибит дьон эргимтэтин туһунан боппуруоска биир санаалаах хоруй суох. Үс санаа баар: эҕэрдэ идэтийбит байыаннай үлэһиттэргэ эрэ ыытыллыахтаах диэн (эр киһитэ-дьахтара тутулуга суох); аармыйаҕа ханнык эмэ өттүнэн сибээстээх дьону, ордук Аҕа дойду Улуу сэриитин бэтэрээннэрин (эмиэ эр киһитэ-дьахтара тутулуга суох) эҕэрдэлиэхпитин наадатын; уонна бу Арассыыйа бары эр дьонугар, ол иһигэр аармыйаҕа кыттыбатах уолаттарга уонна эр дьоҥҥо бырааһынньык буоларын[10].

Путин 2008 сыллаахха Биллибэт саллаат өйдөбүнньүгэр венок уурар

Москваҕа ыытыллар бырааһынньык биир үгэһинэн Кремль истиэнэтигэр үөрүүлээх сиэр-туом ыытыллыыта, Биллибэт Саллаат Көмүүтүгэр сибэкки веногун ууруу буолар. Арассыыйа бэрэсидьиэнэ, Федеральнай Мунньах икки палаатын салайааччылара, байыаннай салалта, былаас атын салааларын бэрэстэбиитэллэрэ, бэлитиичэскэй баартыйалар салайааччылара, сыаркап священноначалията Александровскай садка тиийэллэр[11]. Биир мүнүүтэ саҥата суох олорон баран, гимн тыаһыыр, онтон бочуоттаах харабыл ротата ааһар. Политическай баартыйалар эмиэ туспа маассабай тэрээһиннэри тэрийэллэр[12]. Киэһэ дойду үрдүкү салалтата Аҕа дойдуну көмүскээччи күнүгэр аналлаах бырааһынньыктааҕы кэнсиэргэ сылдьар. Киэһэ Москваҕа уонна Арассыыйа үгүс куораттарыгар бырааһынньыктааҕы фейерверк буолар[13][14]. Псков куоракка Аҕа дойдуну көмүскээччи күнүгэр аналлаах кэнсиэр буолар, ону тэҥэ Кыһыл Аармыйа бастакы кыргыһыыларыгар аналлаах пааматынньыкка параад буолан аһаар[15][16][17]. Бу күн параадтар Арассыыйа атын куораттарыгар эмиэ ыытыллаллар[18][19]. 1918 сыл олунньутааҕы түгэннэрин реконструкциялара баар буолаллар[20][21][22]. Севастопольга Аҕа дойдуну көмүскээччи күнүгэр эрэ буолбакка, 2014 сыллааҕы түгэннэри үйэтитиигэ олохтоммут Норуот көҥүлүн күнүгэр аналлаах миитин ыытыллар. Онтон олунньу 23 күнүгэр Севастополь киинигэр тыһыынчанан киһи Арассыыйа састаабыгар киирэр туһугар тахсыбыттара[23][24][25].

1918 сыл олунньу 23 күнүгэр Псков анныгар буолбут кыргыһыы реконструкциятын кыттыылаахтара. Псков, 2018 сыл олунньу 23 күнэ

Арассыыйа гражданнарыгар Аҕа дойдуну көмүскээччи күнэ — ураты суолталаах бэлиэ күн. сах. 2013 сыл олунньутугар ыыппыт ыйытык түмүгүнэн, ыйытыллыбыт дьон 77 бырыһыана итинник бигэргэтэр[26].

Олунньу 23 күнэ — Аҕа дойдуну көмүскээччи күнэ — ДНӨ-ҕа уонна ЛНӨ-ҕа өрөбүл күнүнэн биллэрилиммитэ[27][28][29][30][31]..

Беларусь Өрөспүүбүлүкэтигэр Аҕа дойду көмүскээччилэрин уонна сэбилэниилээх күүстэр күнэ

Беларусь Өрөспүүбүлүкэтин сэбилэниилээх күүстэрин устуоруйата Үлэһит-бааһынай Кыһыл Аармыйа төрөөбүтүттэн саҕаламмыта.

Ол ыарахан устуоруйа кэмэ биһиэхэ үгүс ахсааннаах быһаарыылары уонна интерпретациялары хаалларбыта. Ол гынан баран, сүрүнү өйдүөх тустаахпыт: биһиги тыыннаах хааларбытыгар, омук быһыытынан ситиһиилэнэргэ ол дьон уонна ол Кыһыл Аармыйа көмөлөспүттэрэ. Бу мөккүөрэ суох кырдьыгы биһиги харыстыах, кэлэр көлүөнэлэргэ тиэрдиэх тустаахпыт.

Белоруссия Өрөспүүбүлүкэтин бэрэсидьиэнэ Александр Лукашенко[32]

Белоруссия уонна Арассыыйа байыаннайдара «Аҕа дойдуну көмүскээччи күнүгэр» анаммыт бииргэ бырааһынньыктааҕы тэрээһиннэри ыыталлар[33][34]. Белоруссия сэбилэниилээх күүстэрин сүүс сааһын туолар үбүлүөйүнэн сибээстээн, 2018 сыллаахха олунньу 23 күнүгэр Гродноҕа авиация кыттыылаах параад ыытыллыбыта[35], бырааһынньыктааҕы салют ытыллыбыта[36][37].

Олунньу 23 күнэ Украинаҕа

Украина сэбилэниилээх күүстэрин күнэ ахсынньы 6 күнүгэр официальнайдык бэлиэтэнэр. Ол гынан баран, ким да бэлиэтээбэтин иһин, уонна олунньу 23 күнүн уруккулуу бэлиэтиир бобуллубатын иһин, 1999 сыллаахха тахсыбыт бэрэсидьиэн Леонид Кучма ыйааҕынан олунньу 23 күнэ сокуон быһыытынан Аҕа дойдуну көмүскээччитин күнүнэн быһаарыллыбыта. Ахсынньы 6 күнүн курдук, бу күн өрөбүл күн буолбатах этэ.

2008 сыллаахха Украина бэрэсидьиэнэ Виктор Ющенко «Дьиҥнээх национальнай Аҕа дойдуну көмүскээччи күнүнэн» тохсунньу 29 күнүн «Круты дьоруойдарын хорсун быһыыларын күнүн» ааттаабыта уонна сокуонунан өйдөбүнньүк күнү олохтуур хамсааһыннары өйөөбүтэ[38]. Ол да буоллар, олунньу 23 күнэ, үлэ күнүнэн хаалбытын үрдүнэн, «Аҕа дойдуну көмүскээччи күнэ» диэн киэҥник бэлиэтэнэн салҕаабыта.

«Рейтинг» социологическай бөлөх 2013 сыллаахха Олунньу 23 күнүнээҕи бырааһынньыкка дьон сыһыанын туһунан ыйытык ыыппыта. 41 % эппиэттээччилэргэ олунньу 23 күнэ чугас эр дьоҥҥо туох эрэ үчүгэйи оҥорорго сөптөөх сылтах буолар (ордук дьахталлар бу курдук саныыллар). 39 %-ҥа бу аармыйаҕа сибээстээх эбэтэр онно сылдьыбыт эр дьон бырааһынньыктара диир (ити үксүн эр дьон санаатынан). Итини тэҥэ, 12 % урукку сэбиэскэй кэм политическай бырааһынньыгынан ааҕар, оттон 7 % боростуой күнүнэн ааҕар. Үөрэтии түмүгүнэн, Украина олохтоохторун үгүстэрэ олунньу 23 күнүн бырааһынньык быһыытынан ааҕаллара[39].

2014 сыл алтынньы 14 күнүгэр Украина бэрэсидьиэнэ Петр Порошенко олунньу 23 күнүгэр Украинаҕа Аҕа дойдуну көмүскээччитин күнүн бэлиэтээһини тохтоппута[40]. Олунньу 23 күнүн оннугар алтынньы 14 күнүгэр бэлиэтэнэр саҥа бырааһынньык олохтоммута — Украина көмүскээччитин күнэ. Кэлин Украина (дьахтар уонна эр киһи) көмүскээччилэрин күнэ (День защитников и защитниц Украины) диэн ааттаммыта[41].

Кыргызстааҥҥа Аҕа дойду көмүскээччитин күнэ

Кыргызстааҥҥа Аҕа дойдуну көмүскээччи күнэ сыл ахсын олунньу 23 күнүгэр бэлиэтэнэр. Бу күн 2004 сыллаахха ылыллыбыт Кыргызстан Өрөспүүбүлүкэтин Үлэ кодексынан (113 ыстатыйа) өрөбүл күн буолбута. Кыргызстаан сэбилэниилээх күүстэрин күнэ ыам ыйын 29 күнүгэр бэлиэтэнэр уонна үлэ күнэ буолар. Бу күн Бишкек куорат мэриятын дьиэтин иннигэр турар болуоссакка Бишкек гарнизонун тус састаабын өрөгөйдөөх стройдааһына ыытыллар, ол кэнниттэн байыаннайдар оркестры кытта киин куорат сүрүн болуоссатыгар, «Ала-Тооҕа» параадтыыллар[42][43].

Казахстааҥҥа Аҕа дойдуну көмүскээччитин күнэ

Казахстааҥҥа Аҕа дойдуну көмүскээччи күнэ ыам ыйын 7 күнүгэр бэлиэтэнэр. Бэлиэ күн 1992 сыллаахха ыам ыйын 7 күнүгэр Казахстан бэрисидьиэнэ (Үрдүкү Главнокомандующай этэ) Нурсултан Назарбаев национальнай сэбилэниилээх күүстэри тэрийии туһунан ыйаахха илии баттаабытын кытта сибээстээх.

Олунньу 23 күнэ Казахстааҥҥа официальнай бырааһынньык буолбатах, ол гынан баран эр дьон дьахталлартан эҕэрдэ, махтал уонна бэлэх ылар күннэриттэн биирдэстэрэ[44].

Соҕуруу Осетияҕа Аҕа дойдуну көмүскээччи күнэ

Олунньу ый 23 күнэ Соҕуруу Осетияҕа официальнай бырааһынньык уонна өрөбүл күн. Олунньу 23 күнүгэр Соҕуруу Осетия салалтата уонна общественноһа Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыт бэтэрээннэригэр, ону тэҥэ 90-с сылларга Соҕуруу Осетияны көмүскүүргэ туруммут уонна көмүскүү сылдьар дьоҥҥо сүгүрүйэллэр. Оборона министиэристибэтин, ОМОН, атын биригээдэлэр байыаннайдарын, ону тэҥэ Ис дьыала министиэристибэтин үлэһиттэрин чиэстииллэр. Соҕуруу Осетия үрдүнэн нэдиэлэ устата өйдөбүнньүк киэһэлэр уонна дойду көмүскээччилэрин кытта көрсүһүүлэр ыытыллаллар[45].

Быһаарыылар

  1. День защитников Отечества (рус.). Сигэнии күнэ: 18 Бэс ыйын 2022.
  2. Поздравление Владимира Путина по случаю Дня защитника Отечества. news.1777 (23 Олунньу 2024). Сигэнии күнэ: 10 Бэс ыйын 2024.
  3. Константин Медведев. 23 февраля - День защитника Отечества. Чем важен этот праздник для нас? Российское историческое общество. Сигэнии күнэ: 17 Тохсунньу 2025.
  4. Газета Временного рабочего и крестьянского правительства. — 20 января (2 февраля) 1918. — № 13 (58). — С. 1.
  5. Черепанов А. И. «Под Псковом и Нарвой». — М. : Воениздат, 1956. — С. 18.
  6. Историческая справка о дне 23 февраля. Архивная копия от 25 Тохсунньу 2020 на Wayback Machine // happy-year.narod.ru
  7. С историей формирования Красной армии можно ознакомиться на выставке в Пскове. Архивная копия от 14 Муус устар 2021 на Wayback Machine // pln-pskov.ru
  8. Найда С. Ф. Почему день Советской армии и Военно-морского флота празднуется 23 февраля? // Военно-исторический журнал. — 1964. — № 5. — С.115—117.
  9. Федеральный закон Российской Федерации № 32-ФЗ от 13 марта 1995 года «О днях воинской славы (победных днях) России». Архивная копия от 26 Сэтинньи 2021 на Wayback Machine Официальный сайт Президента Российской Федерации // kremlin.ru
  10. Кого нужно поздравлять 23 февраля? Аргументы и факты (22 Олунньу 2017). Сигэнии күнэ: 21 Олунньу 2019. Архивировано 22 Олунньу 2019 года.
  11. В День защитника Отечества Святейший Патриарх Кирилл возложил венок к могиле Неизвестного солдата у Кремлёвской стены. Сигэнии күнэ: 23 Олунньу 2016. Архивировано 6 Кулун тутар 2016 года.
  12. 23 февраля 2018 года. Москва. Шествие КПРФ. Сигэнии күнэ: 27 Олунньу 2018. Архивировано 14 Муус устар 2019 года.
  13. Полная программа мероприятий на 23 февраля в Волгограде. Сигэнии күнэ: 1 Ыам ыйын 2020. Архивировано 25 Олунньу 2018 года.
  14. Москва отметила День защитника Отечества красочным салютом(кыаллыбат сигэ)
  15. В Пскове состоялся торжественный концерт, приуроченный к 100-летию Красной армии и Дню защитника Отечества. Сигэнии күнэ: 22 Олунньу 2018. Архивировано 22 Олунньу 2018 года.
  16. 23 февраля 2016 года на площади у стелы в Крестах состоялся парад войск в честь Дня защитника Отечества. Сигэнии күнэ: 1 Ыам ыйын 2020. Архивировано 19 Муус устар 2021 года.
  17. Парад в Крестах 23 февраля 2017 года. Сигэнии күнэ: 23 Олунньу 2017. Архивировано 24 Олунньу 2017 года.
  18. Парад в День защитника Отечества в Омске. Сигэнии күнэ: 23 Олунньу 2019. Архивировано 23 Олунньу 2019 года.
  19. Парад в Североморске в честь 100-летия РККА. Сигэнии күнэ: 23 Олунньу 2019. Архивировано 21 Олунньу 2022 года.
  20. В воскресенье во Всеволожске восстановили события февраля 1918 года, происходившие под Псковом. Сигэнии күнэ: 29 Олунньу 2016. Архивировано 4 Кулун тутар 2016 года.
  21. Масштабная историческая реконструкция к столетию образования РККА состоялась в Пскове (ВИДЕО). Сигэнии күнэ: 1 Ыам ыйын 2020. Архивировано 19 Муус устар 2021 года.
  22. Празднование Дня защитника Отечества в Псковской области. Сигэнии күнэ: 27 Олунньу 2018. Архивировано 21 Олунньу 2022 года.
  23. На митинге в Севастополе без единого украинского флага выбрали нового мэра, гражданина РФ - СМИ (рус.). Интерфакс-Украина. Сигэнии күнэ: 21 Олунньу 2019. Архивировано 22 Олунньу 2019 года.
  24. Двойной праздник: в Севастополе отметили 23 Февраля и День народной воли. Сигэнии күнэ: 27 Олунньу 2018. Архивировано 27 Олунньу 2018 года.
  25. Выпуск «Севинформбюро» от 23 февраля 2018 года
  26. О российской армии и 23 февраля. Сигэнии күнэ: 1 Ыам ыйын 2020. Архивировано 23 Муус устар 2021 года.
  27. День защитника Отечества 2018 в Донецке. Сигэнии күнэ: 23 Олунньу 2018. Архивировано 24 Олунньу 2018 года.
  28. Митинг по случаю празднования 100-летия со дня основания Красной армии прошёл в Луганске. Сигэнии күнэ: 23 Олунньу 2018. Архивировано 24 Олунньу 2018 года.
  29. Глава ДНР объявил 23 февраля выходным днём. Сигэнии күнэ: 22 Олунньу 2016. Архивировано 3 Кулун тутар 2016 года.
  30. В ЛНР подписан указ о праздновании 23 февраля. Сигэнии күнэ: 1 Ыам ыйын 2020. Архивировано 8 Атырдьах ыйын 2020 года.
  31. ЛНР отметила День защитника Отечества награждением отличившихся, митингами и салютом (ФОТО). Сигэнии күнэ: 25 Олунньу 2018. Архивировано 25 Олунньу 2018 года.
  32. Александр Лукашенко принял участие в торжественном собрании, посвящённом 100-летию Вооружённых Сил Беларуси. Архивная копия от 24 Олунньу 2018 на Wayback Machine Национальный центр правовой информации Республики Беларусь // pravo.by (23 февраля 2018 года)
  33. Российские и белорусские десантники на лыжах отметили 100-летие Красной армии. Архивная копия от 22 Олунньу 2018 на Wayback Machine Телеканал «РЕН ТВ» // ren.tv (22 февраля 2018 года)
  34. Ярослав Мирнов. В Пскове прошёл парад, посвящённый Дню защитника Отечества. — Участниками марша стали десантники из Пскова и Белоруссии, лётчики, спецназовцы и сотрудники УФСИН. Архивная копия от 25 Олунньу 2018 на Wayback Machine Газета «Комсомольская правда» (Псков) // pskov.kp.ru
  35. ВИДЕО. Военный парад к 100-летию Вооружённых Сил Республики Беларусь. Гродно, 23 февраля 2018 года. Архивная копия от 29 Атырдьах ыйын 2020 на Wayback Machine // youtube.com (пользователь — «Телеканал Гродно Плюс»; опубликовано 24 февраля 2018 года)
  36. Военный парад в Гродно прошёл с участием авиации. Архивная копия от 24 Олунньу 2018 на Wayback Machine «Белорусское телеграфное агентство» (БЕЛТА) // belta.by (24 февраля 2018 года)
  37. Приказ министра обороны Республики Беларусь от 7 февраля 2018 года № 170 «О праздновании Дня защитников Отечества и 100‑летнего юбилея Вооружённых Сил Республики Беларусь». Архивная копия от 24 Олунньу 2018 на Wayback Machine Белорусская военная газета «Во славу Родины» // vsr.mil.by (23 февраля 2018 года)
  38. Что же мы отпраздновали 23 февраля? Салідарнасць. Сигэнии күнэ: 23 Олунньу 2014. Архивировано 26 Олунньу 2014 года.
  39. Фоторепортаж День защитников Отечества. Сигэнии күнэ: 28 Кулун тутар 2013. Архивировано 2 Кулун тутар 2013 года.
  40. Указ Президента України № 806/2014 — Офіційне представництво Президента України. Сигэнии күнэ: 31 Атырдьах ыйын 2016. Архивировано 14 Балаҕан ыйын 2016 года.
  41. Гендерна рівність: Рада перейменувала День захисника України. suspilne.media. Сигэнии күнэ: 14 липень 2021. Архивировано 14 От ыйын 2021 года.(укр.)}
  42. Военный парад прошёл в Киргизии в День защитника Отечества. Архивная копия от 31 Ахсынньы 2013 на Wayback Machine РИА «Новости» // ria.ru (23 февраля 2012 года)
  43. В центре Бишкека военные устроили марш по случаю 23 февраля (видео). // mir24.tv (23 февраля 2013 года) Архивная копия от 30 Ахсынньы 2013 на Wayback Machine
  44. 23 февраля или 7 мая? Информационная система ПАРАГРАФ. Сигэнии күнэ: 28 Тохсунньу 2022. Архивировано 28 Тохсунньу 2022 года.
  45. 23 февраля в странах СНГ. Сигэнии күнэ: 28 Кулун тутар 2013. Архивировано из оригинала 29 Алтынньы 2012 года.

Сигэлэр