Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Афанасьев Виктор Фёдорович

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Афанасьев.

Виктор Фёдорович Афанасьев — Алданскай (1917 сыл ахсынньы 12 күнэ, Уус-Алдан улууһа, Саха уобалаһа — 1993 сыл ахсынньы 17 күнэ, Дьокуускай) — сэбиэскэй уонна Арассыыйа учуонайа, педагогика билимин дуоктара, сатирик-бэйиэт, Саха Өрөспүүбүлүкэтин билимин үтүөлээх диэйэтэлэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, Алтай кыраайын хомсомуолун бириэмийэтин лаурета.

Олоҕун олуктара

1917 сыллаахха кулун тутар 22 күнүгэр Дүпсүн улууһун (билигин — Уус-Алдан улууһа) Өспөх нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

1931 сыллаахха Чурапчыга педучилищеҕа учууталлар куурустарын бүтэрэн баран Суотту, Чэриктэй оскуолаларыгар учууталлаабыта.

1937 сыллаахха Дьокуускайга кэлэн «Социалистическая Якутия» хаһыакка кэрэспэдьиэнинэн үлэлээбитэ.

1939 сыллаахха Дьокуускайга пединститут устуоруйа факультетыгар үөрэнэ киирбитэ. Сэрии сылларыгар Бэрдьигэстээх орто оскуолатыгар дириэктэринэн ананан үлэлии барбыта, хомсомуол оройуоннааҕы кэмитиэтин I сэкирэтээринэн талыллан үлэлээбитэ.

1947 сыллаахха учууталлар идэлэрин үрдэтэр институкка устуоруйа кабинетын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ.

1948 сыллаахха Саха АССӨ Үөрэҕин министиэристибэтигэр иниспиэктэринэн үлэлээбитэ.

1953 сыллаахха педагогика билимин хандьыдаатыгар учуонай истиэпэнин көмүскээбитэ.

1960 сыллаахха Саха судаарыстыбаннай университетыгар үрдүкү преподаватель. Аан бастаан ССРС устуоруйатын кафедратын дассыанынан, онтон устуоруйа-филология факультетын деканынан үлэлээбитэ.

1968 сыллаахха билим дуоктарыгар диссертациятын көмүскээбит. 1972 сылтан 1986 сылга диэри педагогика уонна психология кафедратын сэбиэдиссэйинэн талыллан үлэлээбитэ, ол кэнниттэн 1993 сылга диэри педагогика кафедратын профессорынан үлэлээбитэ[1].

Педагогика кафедратыгар үлэлиир кэмигэр Афанасьев салалтатынан педагогика билимин дуоктара учуонай истиэпэҥҥэ 2 диссертация уонна педагогика билимин хандьыдаатыгар 28 диссертация бэлэмнэнэн көмүскэммиттэрэ. Кини үөрэх босуобуйаларын уонна хомуурунньуктарын ааптардара буолар[2].

Дьокуускайга олорбута. 1993 сыллаахха өлбүтэ.

Айар үлэтэ

В. Ф. Афанасьев литературнай дьоҕура сатирическай хоһооннорго, үгэлэргэ ордук чаҕылхайдык көстүбүтэ. Алданскай диэн айар аатынан биллэрэ[3].

Библиографията

  • Дьоллоох оҕолорго: Хоһооннор. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1952. — 32 с.
  • Сахам сирэ барахсан: Хоһооннор, үгэлэр. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1959. — 64 с.
  • Күҥҥэ түспүт күлүктэр: Үгэлэр, сатирическай хоһооннор. — Дьокуус­кай: Кинигэ изд-вота, 1968. — 44 с.
  • Ис эриэнэ: Үгэлэр, сатиричес­кай хоһооннор. — Дьокуускай: Кини­гэ изд-вота, 1972. — 56 с.
  • Эҕэлээх этиилэр, тыҥырахтаах тыллар: Үгэлэр, сатирическай хо­һооннор. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1978. — 48 с.
  • Щетина деда Мороза: Басни / Пер. Н.Глазкова. — М.: Правда, 1966. — 48 с.
  • Мерзлота, да не та: Стихи / Пер. Н. Глазкова. — М.: Правда, 1983. — 47 с.

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • «1941-1945 сс. Аҕа дойду улуу сэриитин сылларыгар килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээл (1947);
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин билимин үтүөлээх үлэһитэ;
  • К. Д. Ушинскай мэтээлэ;
  • Н. К. Крупская мэтээлэ;
  • А. С. Макаренко мэтээлэ;
  • РФ норуотун үөрэҕириитин туйгуна;
  • РСФСР Педагогическай уопсастыбатын бочуоттаах чилиэнэ;
  • Алтаай Ленинскэй хомсомуолун бириэмийэтин лауреата;
  • Дүпсүн нэһилиэгин Ытык олохтооҕо.

Аатын үйэтитии

  • 2001 сылтан «Афанасьев педагогическай ааҕыылара» диэн Бүтүн Арассыыйатааҕы билим-практическай кэмпириэнсийэ ыытыллар;
  • 2013 сыллаахха «Этнопедагогические идея В. Ф. Афанасьева в воспитании подрастающего поколения» өрөспүүбүлүкэтээҕи билим-практическай кэмпириэнсийэ буолан ааспыта[4].

Олоҕун, айар үлэтин туһунан

  • Белоусов А. В дефицитном жанре // Поляр. звезда. — 1984. -№ 3

Быһаарыылар

  1. ↑ Этнопедагогические ценности воспитания в наследии В.Ф. Афанасьева. e-koncept.ru. Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2021. Архивировано 9 Балаҕан ыйын 2021 года.
  2. ↑ Министерство образования и науки России. Северо-Восточный федеральный университет им. М.К. Аммосова, СВФУ. Министерство образования и науки Российской Федерации (23 августа 1956г.). Сигэнии күнэ: 9 Балаҕан ыйын 2021. Архивировано 9 Балаҕан ыйын 2021 года.
  3. ↑ К 100 летию Виктора Федоровича Афанасьева-Алданского — АОУ ДПО РС(Я) "Институт развития образования и повышения квалификации им. С.Н. Донского-II"(биллибэт). hackathon.iroipk-sakha.ru. Сигэнии күнэ: 10 От ыйын 2026.
  4. ↑ Этнопедагогические идеи В.Ф. Афанасьева. Якутский государственный университет. Сигэнии күнэ: 10 От ыйын 2026.

Ылыллыбыт сирэ

  • «Писатели земли Олонхо»: биобиблиографический справочник / Сост. Д. В. Кириллин, В. Н. Павлова, С. Д. Шевков: — Якутск: Нац.кн.изд-во «Бичик», 2000

Категориялар