Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Шемяков Николай Васильевич

Никола́й Васи́льевич Шемяко́в (1913 сыл ыам ыйын 13 күнэ, Эдьигээн улууһа, Саха уобалаһа — 1967 сыл от ыйын 8 күнэ) — сэбиэскэй хаһаайыстыбаннай, судаарыстыбаннай уонна бэлитиичэскэй диэйэтэл.

Олоҕун олуктара

1913 сыллаахха Саха уобалаһын Үөһээ Дьааҥы уокуругун Эдьигээн улууһун Хатыҥнаах нэһилиэгэр (билиҥҥи Саха Өрөспүүбүлүкэтин Эдьигээн улууһа) булчут эбэҥки дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. 15 сааһыттан булдунан уонна балыктааһынынан дьарыктаммыта.

1930 сыллаахха холкуоска киирбитэ. 1932 сылга «Үлэ ударнига» ааты сүкпүтэ, 1935 сылга — булт бырамыысыланнаһын стахановеһа буолбута.

1939 сыллаахха ССРС Норуодунай хамыһаардарын Сэбиэтин иһинэн куурустары бүтэрэн баран, Эдьигээн оройуонун Үлэһиттэр дьокутааттарын Сэбиэтин толорор кэмитиэтин бэрэссэдээтэлинэн талыллыбыта. Бу дуоһунаска 1953 сыл муус устар ыйыгар диэри үлэлээбитэ.

1953–1954 сылларга Эдьигээн улууһун Тыа хаһаайыстыбатын салалтатын начаалынньыгынан үлэлээбитэ. 1955–1957 сылларга Саккырыыр оройуонун «Коммунизм» холкуоһун бэрэссэдээтэлэ этэ.

ССРС Үрдүкү Сэбиэтин I уонна II ыҥырыыларын дьокутаатынан, ону тэҥэ Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин III ыҥырыытын дьокутаатынан талыллыбыта[1].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Үлэ Кыһыл Знамята уордьана;
  • ССРС мэтээллэрэ;
  • «Ытык полярник» бэлиэтэ[1].

Аатын үйэтитии

  • Николай Васильевич Шемяков аатынан Эдьигээн сэлиэнньэтигэр уулусса баар;
  • Эдьигээн устуоруйа түмэлигэр кини олоҕор уонна үлэтигэр анаммыт экспозиция оҥоһуллубута[1];
  • 2022 сыл бэс ыйын 17 күнүгэр АЛРОСА хампаанньаҕа кулун тутар 2 күнүгэр «Водораздельные галечники» сиртэн хостоммут 76,76 карат ыйааһыннаах ювелирнай хаачыстыбалаах алмааска Николай Васильевич Шемяков аатын иҥэрэр туһунан аактаҕа илии баттаммыта[2].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 Шемяков Николай Васильевич (рус.). История Якутии. Сигэнии күнэ: 26 Атырдьах ыйын 2026.
  2. ↑ АЛРОСА передала копию алмаза «Николай Шемяков» его семье, Sakhapress.ru. Сигэнии күнэ: 26 Атырдьах ыйын 2026.

Сигэлэр

Литература

  • Шемяков Н. В. Мин үлэм уопыттара. — Дьокуускай, 1939.
  • Докторов П. Эбэҥки норуотун чулуу уола. // «Кыым». — 1993. — Атырдьах ый 5 к. — С.2.
  • Николай Васильевич Шемяков // Таба уонна кини. — Дьокуускай, 2010. — С.125—127.
  • Шемяков Николай Васильевич (1913—1967): Фотографии.Документы. — Якутск: Триада, 2003. — 64 с.
  • Хатыгынтан хатан-буhан. Ахтыылар. — Дьокуускай: «Бичик», 2002.
  • Хотугу кини хонууна. Н. В. Шемяков олоҕо, үлэтэ. — Эдьигээн, 1993.
  • Христофоров В. Вспомнили добрым словом [Заседание Ассоц. КМНС Якутии, посв. 90-летию со дня рождения Н. В. Шемякова] // «Якутия». — 2003. — 23 мая. — С.3.
  • Христофоров В. От охотника до депутата Верховного Совета [Книга “Родом из Хатыгына” о Н.В.Шемякове] // «Якутия». — 2003. — 20 мая. — С.4.

Категориялар