Хайнеке Андреас
Андреас Хайнеке (ниэм. Andreas Heinecke; төр. 1955 сыл ахсынньы 24 күнэ, Баден Баден, Баден Вүртемберг) — ниэмэс суруналыыһа, түмэт урбаанньыта уонна менеджер, Dialogue Social Enterprise GmbH хампаанньа тэрийээччитэ уонна салайааччыта (2008), бу хампаанньа аан дойду үрдүнэн инвалидтары уонна кырдьаҕас дьону уопсастыбаннай олоххо киллэрэр бырайыактары оҥорор.
Олоҕун олуктара
Андреас Хайнеке 1955 сыллаахха ахсынньы 24 күнүгэр[1] Баден-Бадеҥҥа (Германия)[2] дьэбириэй-ньиэмэс дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт[3]. Ийэтин өттүнэн аймахтара Холокост сиэртибэлэрэ, оттон аҕатын өттүнэн — Гитлеры өйөөччүлэр[3]. Ол түмүгэр киһи тулуйугас, аһаҕас уонна эйэлээх буолуохтаах диэн санааҕа кэлбит[3].
1977 сылтан 1982 сылга дылы Хайдельберкка устуоруйаны уонна литэрэтиирэни үөрэппит[1].
1970-с сылларга соҕуруулуу-арҕаа Германияҕа ниэмэс Südwestfunk хампаанньаҕа үлэлии сылдьар Андреаһы 24 саастаах хараҕа суох суруналыыһы кытта үлэҕэ ыыппыттар. Бастаан Хайнеке бу хараҕа суох суруналыыс, «тылдьыттарга уонна энциклопедияларга билгэни да сатаан булбат эрээри»[3], тугу үлэлиэн сөбүн кыайан өйдөөбөтөх. Ол эрээри бу эдэр суруналыыс чуор кулгаахтаах буолан элбэҕи билэр-истэр эбит[3]. Бу көрсүһүү хараҕа суохтар да таһаарыылаахтык үлэлиэхтэрин сөптөрүн бигэргэппит. Бу түгэнтэн ыла Андреас хас да түмэт бырайыагын айар[4][3].
1988 сылтан Франкфурте-на-Майне баар Хараҕа суохтар ассоциацияларыгар (ниэм. Stiftung Blindenanstalt) үлэлиир[4]. Куйаар ситим үөдүйүөн инниттэн Андреас хараҕа суохтарга анаммыт электроннай тэриллэри айар, электроннай хаһыаттары, биллэриилэри таһааран саҕалыыр[3][5].
1989 сыллаахха Хайнеке Иоганн Вольфганг Гёте аатынан Франкфурт университетыгар доктор буолбут (1985 сылтан үөрэммит)[1].
1996 сыллаахха Андреас Хайнеке хараҕа суохтар уонна харахтаахтар икки ардыларыгар баар мэһэйи суох оҥорор туһугар бэйэтин бизнеһын саҕалаабыт[4].
1988 сыллаахха «Хараҥаҕа кэпсэтии» диэн ааттаах быыстапканы саҕалыыр. 1997 сылга, бастакы «Кэпсэтии» ситиһиититтэн санаата көтөҕүллэн, кэргэнин Орна Коэнныын «Чуумпуга кэпсэтии» диэн быыстапканы арыйбыта.
1999 сыллаахха кэргэнниилэр Consens GmbH хампаанньаны тэрийэллэр.
2000 сыллаахха Гамбург куоракка «Хараҥаҕа кэпсэтии» быыстапкаҕа олоҕуран Dialogue in the Dark for the Promotion of Social Creativity ассоциацияны тэрийбит[1]. 2000 с. Гамбуркка Consens Ausstellungs GmbH хампаанньаны тэрийбит уонна 2008 сылга дылы салайан олорбут[1].
Андреас 2003 сыллаахха Рендсбуркка[1] дьүлэй дьоҥҥо анаммыт тылбаас хампаанньатын тэрийэр (Telesign GmbH)[5].
2005 сыллаахха Франкфуркка «Кэпсэтии түмэлин» (ниэм. Dialogmuseum GmbH) тэрийэр[1].
2006 сылтан 2008 сылга дылы Рендсбуркка (Германия) бэйэтэ тэрийбит Schattensprache GmbH хампаанньаны салайар[1].
2008 сылга Dialogue Social Enterprise GmbH хампаанньаны арыйар. Бу хампаанньа атын бырайыактарга «зонтик» буолбута уонна тиһиктээх урбаан үлэни саҕалыырга кыаҕы биэрбитэ[6].
2008 сылтан Андреас Хайнеке Аан Дойдутааҕы Экэниэмикэ Пуорумун Сүбэтин чилиэнэ (түмэт урбааҥҥа).
2011 сылтан Европейскай бизнес оскуолатын профессора буолар, онно социальнай бизнес туһунан кууруһу ааҕар[7].
Наҕараадалара уонна бириэмийэлэрэ
Андреас Хайнеке хас да профильнай наҕараадалар уонна бириэмийэлэр лауреата буолар. Ол курдук, кини Арҕааҥҥы Европаҕа Ашока Пуондатын бастакы чилиэнэ (2005) уонна Шваб Социальнай урбаан пуондатын туйгун социальнай урбаанньытынан ааттаммыта (2007).
1998 сылга Нью-Йоркка SAP/Stevie Wonder Vision Awards бириэмийэни ылбыта. 2004 сылга — универсальнай дизайн эйгэтигэр бастыҥ технологиялар иһин. 2006 сылга — Гарвард Бизнес-оскуолатын Бизнес-кулуубун «Ньиэмэс урбаан үлэ иһин бириэмийэтэ». 2009 сылга — Аан дойдутааҕы Эдэр Бэрэсидьиэннэр Тэрилтэлэрин «Комфорт тас өттүгэр инновациялары тэрийии» бириэмийэтин уонна «Суобастаах бизнес» диэн Дракон бириэмийэтин ылбыта. 2011 сылга — Берлиҥҥэ Deutscher Gründerpreis[8]. 2012 сылга — Берлиҥҥэ ньиэмэс гражданскай кыттыы иһин бириэмийэни уонна да атын наҕараадалары ылбыта[1].