Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа Ф.К. Попов пааматынньык-бюһа
Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа Ф. К. Попов пааматынньык-бюһа (нууч. Памятник-бюст Ф. К. Попову — Герою Советского Союза) — Саха Өрөспүүбүлүкэтин Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Майа сэлиэнньэтигэр Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа Федор Кузьмич Попов кэриэһигэр анаммыт өйдөбүнньүк. Эрэгийиэн суолталаах устуоруйа пааматынньыга.
Уопсай информация
Аҕа дойду Улуу сэриитэ бүппүтүн кэннэ Саха сирин куораттарыгар, сэлиэнньэлэригэр, ССРС бүтүннүүтүгэр курдук, өлбүт саллааттарга, ордук үрдүк наҕарааданан бэлиэтэммит хорсун быһыылары оҥорбуттар дьоҥҥо анаммытпааматынньыктары, мемориаллары туруорар буолбуттара. Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойун аатын ылбыт буойуннар тустарынан өйдөбүл үйэлэргэ хаалыахтаах. Оннук хорсун саллааттартан биирдэстэринэн Саха АССР Мэҥэ-Хаҥалас улууһун олохтооҕо Федор Кузьмич Попов буолар. Майа сэлиэнньэтэ 1930—2007 сс. оройуон киинэ буола сылдьыбытын быһыытынан, онно ордук биир дойдулаахтарын Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа Ф. К. Попов аатын ытыктыыллар. Бу нэһилиэнньэлээх пууҥҥа Федор Кузьмич чиэһигэр хас да өйдөбүнньүк эбийиэк олохтоммут, киин уулусса Герой Попов уулуссата диэн ааттаах. Мемориальнай миэстэлэр ортолоругар 1968 с.сэлиэнньэ киинигэр киэҥ болуоссакка туруоруллубут өйдөбүнньүк бюст ураты суолтаны ылар.
Устуоруйата
1942 сыллаахха дьокуускайдааҕы «Октябрь» холкуостаахтарын 20 саастаах биригэдьиирэ Федор Кузьмич Попов Кыһыл Аармыйаҕа ыҥырыллыбыта, ол сыл фроҥҥа ыытыллыбыта. 1 октября 1943 сыл алтынньы 1 күнүгэр Днепр өрүһү биир бастакыларынан туораан, ньиэмэс дзотун былдьаабыта. Бу охсуһууга 23 ниэмэс саллаатын уонна офицеры охторор. Уонунан ааҕыллар өстөөхтөр хос атаакаларын төттөрү охсор. Бу сылдьан ыараханнык бааһыра, 1943 сыл алтынньы 13 күнүгэр госпитальга өлбүт. Белоруссия Гомель уобалаһын Лоев оройуонун Дерожичи дэриэбинэтигэр көмүллүбүт.
Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойун аата саха дьонуттан бастакы Ф. К. Поповка номнуо өлбүтүн кэннэ, тохсунньу 15 күнүнээҕи ыйааҕынан 1944 сыллаахха иҥэриллибитэ.
Пааматынньык ойуулааһына
Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа Федор Кузьмич Попов пааматынньыгын ааптара — скульптор П. А. Захаров. Майа сэлиэнньэтигэр 1968 сыллаахха туруоруллубута. Чугуун бюст дьоруой мэтириэтигэр майгынныыр. Кыһыл армеец байыаннай таҥастаах, төбөтүгэр пилоткалаах, түөһүгэр «Кыһыл Көмүс Сулус» мэтээллээх. Бюст тирэхтээх үрдүк постамеҥҥа туруоруллубут. Пааматынньык периметрэ 5,2 м, иэнэ 1,687 м².
Саха АССР Миниистирдэрин Сэбиэтин 31.12.1976 сыллааҕы 484 №дээх быһаарыытынан «Саха АССР устуоруйа уонна култуура пааматынньыктарын харыстааһыны тупсарыы туругун уонна дьаһалларын туһунан» пааматынньык култуура нэһилиэстибэтин эбийиэктэригэр киллэриллибитэ уона судаарыстыба харыстабылыгар ылыллыбыта.
Литература
- Постановление Совета Министров ЯАССР «О состоянии и мерах по улучшению охраны памятников истории и культуры Якутской АССР» от 31.12.1976 г. № 484 от 31.12.1976. Архивная копия от 29 Балаҕан ыйын 2021 на Wayback Machine
- Герои Советского Союза. Краткий биографический словарь. Воениздат, 1988, т.2, с.310
Сигэлэр
- Объект «Памятник-бюст Герою советского Союза Ф. К. Попову» на сайте «Место памяти».
- Статья на сайте КЭСКИЛ14 «Уроки Победы: Якутяне — Герои Советского Союза. Федор Кузьмич Попов». Архивная копия от 29 Балаҕан ыйын 2021 на Wayback Machine
- Информация о памятнике на сайте Карта России (kartarf.ru). Архивная копия от 29 Балаҕан ыйын 2021 на Wayback Machine