Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Степанова Евдокия Александровна

Евдокия Александровна Степанова (1937 сыл олунньу 17 күнэ, Бүлүү — 2007 сыл бэс ыйын 24 күнэ, Дьокуускай) — сэбиэскэй балерина, педагог-репетитор уонна балетмейстер. Саха сирин бастакы идэтийбит балериннарыттан биирдэстэрэ. 1960—1982 сс. Саха муусука тыйаатырын прима-балерината. Саха АССР норуодунай артыыһа, РСФСР үтүөлээх артыыһа.

Олоҕун олуктара

1937 сыл олунньу 17 күнүгэр Бүлүү куоракка төрөөбүтэ[1].

Оҕо эрдэҕинэ Бүлүүтээҕи оҕо дьиэтигэр иитиллибитэ. 1944 сыллаахха Дьокуускайга көһөн муусука оскуолатыгар үөрэнэ киирбитэ: маҥнай фортепиано салаатыгар дьарыктаммыта, онтон хореография салаатыгар көспүтэ[1].

1948 сыллаахха Ленинградтааҕы хореография училищетыгар үөрэнэ киирбитэ. 1958 сыллаахха училищены бүтэрбитэ; кинини Евгения Павловна Снеткова-Вечеслова, Елизавета Павловна Громова, Наталья Александровна Камкова уонна Николай Ивановскай үөрэппиттэрэ[1].

1958—1960 сс. Алишер Навои аатынан Узбек опера уонна балет тыйаатырыгар үлэлээбитэ. 1960 сыл ахсынньытыгар Дьокуускайга төннөн кэлэн, П. А. Ойуунускай аатынан Саха судаарыстыбаннай муусука-дыраама тыйаатырын балетын сүрүн солиһынан буолбута. 1961 сыл муус устар ыйыгар «Сир Симэҕэ» балет сүрүн партиятынан дебюттаабыта[1].

1982—1984 сс. Москватааҕы хореография училищетыгар педагогика куурустарын ааспыта уонна ону туйгуннук бүтэрбитэ. 1984—1988 сс. Саха судаарыстыбаннай муусука тыйаатырын педагог-репетиторынан үлэлээбитэ[2].

1988 сылтан Дьокуускайдааҕы муусука училищетыгар вокал салаатыгар сыанаҕа хамнаныыны (сценическое движение) үөрэппитэ.

1992 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин Опера уонна балет судаарыстыбаннай тыйаатырын балет уус-уран салайааччытынан анаммыта. 1995—1997 сс. балет труппатын дириэктэринэн үлэлээбитэ.

Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин VII ыҥырыылаах мунньаҕын дьокутаатынан талылла сылдьыбыта[2].

2007 сыл бэс ыйын 24 күнүгэр Дьокуускайга өлбүтэ[3].

Айар үлэтэ

«Чурумчуку», «Кыһыл былаат», «Күн Куо», «Ромео и Джульетта», «Жизель», «Голубой Дунай», «Золушка» испэктээктэргэ сүрүн партиялары толорбута[4].

Кэнсиэр репертуарыгар «Таба», «Чороонноох үҥкүү», «Кубинскай», «Саас», «Малагенья» уонна «Бухарскай үҥкүү» нүөмэрдэри толороро. 1967 сыллаахха Бүтүн Сойуустааҕы «Аан дойду норуоттарын үҥкүүлэрэ» бырагыраама састаабыгар Лаоска, Камбоджаҕа уонна Индияҕа гостуруоллаабыта[1].

1992 сыллаахха Дмитрий Дмитриеви уонна Владислав Петровы Москваҕа Сергей Павлович Дягилев аатынан I Аан дойдутааҕы тутулуга суох күрэскэ бэлэмнээбитэ; Владислав Петров күрэс дипломун ылбыта[1].

1993 сыллаахха кини салалтатынан Москваҕа балет труппатын бенефиһэ буолан ааспыта.

«Кастаньетты» (Леонид Тен муусукатыгар), «Саас ырыалара» трионы (Георгий Григорян муусукатыгар) уонна «Этиҥ» (Антонио Вивальди муусукатыгар) диэн үҥкүү нүөмэрдэрин туруорбута[1].

1994 сыллаахха Н. Н. Попов сценографиятыгар «Чурумчуку» балеты чөлүгэр түһэрбитэ уонна Аптаах Ат вариациятын бэлэмнээбитэ[5].

1996 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин Опера уонна балет судаарыстыбаннай тыйаатырын гостуруола Кытай Народнай Өрөспүүбүлүкэтигэр ыытыллыбыта[3].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Саха АССР норуодунай артыыһа;
  • РСФСР үтүөлээх артыыһа;
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бэрэсидьиэнин Грамотата;
  • Рудольф Нуреев аатынан норуоттар икки ардыларынааҕы өйдөбүнньүк мэтээл;
  • Сергей Павлович Дягилев Бочуоттаах диплома;
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин Тыйаатыр диэйэтэллэрин сойууһун бириэмийэтэ[2].

Аатын үйэтитии

  • 2004 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин Опера уонна балет судаарыстыбаннай тыйаатыра Евдокия Александровна Степанова аатынан сыллата бэриллэр грааны олохтообута[1].
  • 2009 сылтан Дьокуускайга Евдокия Александровна Степанова аатынан «Күн Куо» диэн оҕо өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэҕэ ыытыллар.
  • Бүлүүгэ «Вилюйская Терпсихора» диэн күрэхтэһии-фестиваль ыытыллар.
  • 2013 сыл муус устар 9 күнүгэр оройуон Сэбиэтин дьокутааттарын быһаарыытынан (№ 569 уураах) Степанова аата Бүлүү улууһун Тыымпы сэлиэнньэтин Тоҕус гуманитарнай-эстетическэй гимназиятыгар иҥэриллибитэ[6].
  • 2017 сыл олунньу 17 күнүгэр Платон Алексеевич Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырыгар Степанова 80 сааһыгар анаммыт «Сильфида» балет көрдөрүллүбүтэ[7].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Габышева Лира Львовна. Легенда якутского балета Евдокия Степанова (рус.) (6 Олунньу 2022). Сигэнии күнэ: 1 Балаҕан ыйын 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Выдающиеся женщины Якутии (рус.). Национальный центр аудиовизуального наследия народов Республики Саха (Якутия) (30 Сэтинньи 2022). Сигэнии күнэ: 2 Балаҕан ыйын 2026.
  3. ↑ 1 2 Не стало якутской балерины Евдокии Степановой (рус.). ЯСИА — Якутское-Саха информационное агентство. Сигэнии күнэ: 2 Балаҕан ыйын 2026.
  4. ↑ Габышева Лира Львовна. Легенда якутского балета Евдокия Степанова (рус.) (6 Олунньу 2022). Сигэнии күнэ: 1 Балаҕан ыйын 2026.
  5. ↑ Антонов, Василий. Большой праздник балетного искусства Якутии: «Чурумчуку» на сцене главного театра Республики Саха (Якутия) (рус.) (30 Бэс ыйын 2014). Сигэнии күнэ: 2 Балаҕан ыйын 2026.
  6. ↑ Степанова Евдокия Александровна (рус.). Тогусская гуманитарно-эстетическая гимназия. Сигэнии күнэ: 2 Балаҕан ыйын 2026.
  7. ↑ «Сильфида» в честь прославленной балерины (рус.). Yakutia.info (17 Олунньу 2017). Сигэнии күнэ: 2 Балаҕан ыйын 2026.

Литература

  • Степанова, Евдокия Александровна Птица летит, и я лечу за ней.... — Дьокуускай..

Ссылки

Категориялар