Нуучча тылынанПартнёрдар бырайыактараАнал бырайыактар
Тас көрүҥүн уларытТылы уларытИһитиннэрии
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Спиридонов Матвей Яковлевич

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Спиридонов.

Матвей Яковлевич Спиридонов (1912 сэтинньи 26, Москальскай уезд[d], Калуга күбүөрүнэ[d] — 1993 атырдьах ыйын 17, Москва) — сэбиэскэй хайа инженэрэ уонна бырамыысыланнас үтүөлээх үлэһитэ, «Якутзолото» оҥорон таһаарар холбоһук салайааччыта, Социалистыы Үлэ Дьоруойа[1].

Олоҕун олуктара

1912 сыл сэтинньи 26 күнүгэр Калууга күбүөрүнэтин Мосальскай уездын Вавыкино сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ. Иркутскайдааҕы хайа-металлургия институтун бүтэрбитэ[1].

1939 сылтан «Дальстрой» тэрилтэлэригэр үлэлээбитэ. 1941—1945 сылларга Ворошилов аатынан бириискэ сүрүн инженерин дуоһунаһыгар үлэлээбитэ. 1944 сыл атырдьах ыйыгар бириискэҕэ бульдозер көмөтүнэн кумаҕы хаһан таһааран сууйар тэрил тургутуутун салайбыта[2].

1945—1950 сылларга «Ольчан» бириискэ сүрүн инженеринэн уонна салайааччытынан үлэлээбитэ. Кэлин Индигирдээҕи хайа бырамыысыланнаһын дьаһалтатыгар сүрүн инженеринэн, салайааччынан уонна дириэктэринэн үлэлээбитэ. 1955—1960 сылларга бу дьаһалтаны салайбыта[2].

1965 сыллаахха ССРС Өҥнөөх металлургиятын министиэристибэтинэн тэриллибит «Якутзолото» оҥорон таһаарар холбоһук салайааччытынан анаммыта. Бу холбоһукка 21 тэрилтэ, ол иһигэр хайа бырамыысыланнаһын уонна тырааныспар дьаһалталара, чох хостуур разрезтар, тутуу уонна хааччыйар подразделениелар киирбиттэрэ[3].

ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун 1966 сыл ыам ыйын 20 күнүнээҕи Ыйааҕынан өҥнөөх металлургияны сайыннарыыга ситиһиилэрин иһин Спиридоновка Социалистыы Үлэ Дьоруойун аата иҥэриллибитэ. Бу ааты кытары киниэхэ Ленин уордьанын уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл көмүс мэтээли туттарбыттара.

ССРС Үрдүкү Сэбиэтин VII ыҥырыытын (1966—1970) дьокутаатынан, ону тэҥэ Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин V, VI уонна VIII ыҥырыыларын дьокутаатынан талыллыбыта.

Биэнсийэҕэ тахсан баран, Москваҕа олорбута. 1993 сыл атырдьах ыйын 17 күнүгэр өлбүтэ. Москваҕа Арҕаа Хованскай кылабыыһаҕа көмүллүбүтэ[1].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Үс Ленин уордьана (24.02.1945; 09.06.1961; 20.05.1966);
  • Икки Үлэ кыһыл Знамятын уордьана (17.01.1943; 27.12.1954);
  • Кыһыл Сулус уордьана (30.01.1951);
  • «Бочуот бэлиэтэ» уордьан (01.10.1957);
  • «Килбиэннээх үлэ иһин» мэтээл (11.01.1941);
  • Социалистическай Үлэ Геройа (20.05.1966);
  • «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл көмүс мэтээл (20.05.1966);
  • Өктөөп Өрөбөлүүссүйэтин уордьана (30.03.1971);
  • Өймөкөөн улууһун Ытык олохтооҕо[1].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 Каримов, Тимур. Спиридонов Матвей Яковлевич (рус.). Герои страны. Сигэнии күнэ: 15 Балаҕан ыйын 2026.
  2. ↑ 1 2 Омчакская долина (рус.). Моя родина — Магадан. Сигэнии күнэ: 15 Балаҕан ыйын 2026.
  3. ↑ 60 лет «Золоту Якутии»: вчера, сегодня, завтра (рус.). Рациональное освоение недр (5 Ахсынньы 2025). Сигэнии күнэ: 15 Балаҕан ыйын 2026.

Литература

  • Владимир Пестерев. История Якутии в лицах. — Якутск: «Бичик», 2001.
  • Герои Социалистического Труда Якутской АССР: Биобиблиогр. справ. — Якутск, 1987. — С. 144—145.

Категориялар