Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Самсонов Гавриил Семенович

Гавриил Семёнович Самсонов (1922, Хаптаҕай — 1966 сыл ахсынньы 26 күнэ, Мэҥэ Хаҥалас улууһа) — сэбиэскэй агротехник-оҕуруотчут, Социалистическай Үлэ Дьоруойа (1957).

Олоҕун олуктара

1922 сыллаахха Мэҥэ Хаҥалас улууһун I Хаптаҕай нэһилиэгэр Саха АССР бааһынайын дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт. Начальнай оскуоланы бүтэрбит.

1939 сылтан В. И. Ленин аатынан колхуоска үлэлээбит. 1940 сыллаахха колхуос бухгалтердарын кууруһун бүтэрбит[1][2]. 1941—1942 сылларга Кыһыл Аармыйаҕа сулууспалаабыт. Доруобуйатын туругунан Новосибирскайга үлэ аармыйатыгар анаммыт; байыаннай бородууксуйаны таһаарар собуоттары чөлүгэр түһэриигэ үлэлээбит[3]. 1942 сыллаахха демобилизацияланан төрөөбүт дойдутугар төннүбүт.

1942 сылтан В. И. Ленин аатынан холкуоска ахсаан-бухгалтерия үлэтигэр, ону тэҥэ Госбаан оройуоннааҕы хонтуоратыгар үлэлээбит. 1948 сылтан бу колхуос оҕуруотчуттарын биригээдэтин салайбыт[2].

1953 сыллаахха ССКП кэккэтигэр киирбит. Саха сирин обкомун чилиэнинэн, үлэһиттэр депутаттарын оройуоннааҕы уонна олохтоох Сэбиэттэрин депутатынан талыллан үлэлээбит.

1966 сыл ахсынньы 26 күнүгэр ыарахан ыарыыттан өлбүт[1][3].

Үлэтэ

Оҕуруотчуттар биригээдэлэрин салайан, Самсонов сыллата оҕуруот аһын үрдүк үүнүүтүн ситиһэн, оҕуруот аһын үүннэриини колхуос производствотын саамай дохуоттаах салаата оҥорбута[1][2]. Кини көҕүлээһининэн колхуоска люминесцентнай сырдыктаах тэпилииссэлэр уонна парниктар тутуллубуттара, онно хаппыыста, оҕурсу, помудуор рассадаларын үүннэрэллэрэ[4].

Саха сирин климатын усулуобуйатыгар сөп түбэһэр, саҥа тулуурдаах уонна үрдүк үүнүүлээх оҕуруот аһын суортарын таһаарбыта. Оҕуруот аһын сиэмэтин тымныыга эрчийэр (закаливание) ньыманы киллэрбитэ. «Спартак» уонна «Бизон» диэн помудуор суортарын холбоон, гектартан 224-тэн 394 центнергэ диэри үүнүүнү биэрэр «Хаптаҕай гибридэ» диэн суору таһаарбыта[1][2]. Биригээдэ чилиэннэрин агротехника төрүттэригэр үөрэтинэн дьарыктаммыта.

Социалистическай Үлэ Дьоруойа Е. И. Новгородованы, Ленин уордьаннаах Д. А. Сивцевы, У. И. Ларионовы, Д. И. Назарову уонна да атыттары кытта оҕуруотчуктар настаабынньыктара этэ[4].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Социалистическай Үлэ Дьоруойун «Сиэрпэ уонна балта» кыһыл көмүс мэтээлэ уонна Ленин уордьана (1957 сыл алтынньы 1 күнэ) — Саха АССР промышленноһыгар уонна тыатын хаһаайыстыбатыгар үлэ саҥа прогрессивнай ньымаларын олоххо киллэриигэ уонна баһылааһыҥҥа улахан кылаатын иһин[1][2].
  • «Бочуот Бэлиэтэ» уордьан (1966 сыл муус устар 30 күнэ).
  • «1941-1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээл.
  • ВДНХ кыһыл көмүс уонна үрүҥ көмүс мэтээллэрэ[1][2].

Дьиэ кэргэнэ

  • Балыстара — Екатерина Семёновна, Февронья Семёновна, Октябрина Семёновна Самсоновалар — эмиэ оҕуруот аһын үүннэриигэ олохторун анаабыттара. Октябрина Семёновна — «Үлэ Кыһыл Знамята» уонна «Бочуот Бэлиэтэ» уордьаннар кавалердара, XXVI-c ССКП съеһин делегата[4].

Аатын үйэтитии

  • Мэҥэ Хаҥалас улууһун Хаптаҕай сэлиэнньэтигэр Г. С. Самсоҥҥа пааматынньык туруоруллубута[1].
  • Улуус киинигэр — Майа сэлиэнньэтигэр кини аатынан уулусса ааттаммыта[2].
  • 2022 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин Тыатын хаһаайыстыбатын министиэристибэтэ Самсонов төрөөбүтэ 100 сылыгар аналлаах тэрээһиннэри ыыппыта[5].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Самсонов Гавриил Семёнович (рус.). Герои Страны. Сигэнии күнэ: 25 Атырдьах ыйын 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Улица Самсонова (рус.). Библиотека Мегино-Кангаласского улуса. Сигэнии күнэ: 25 Атырдьах ыйын 2026.
  3. ↑ 1 2 Самсонов Гаврил Семенович (рус.). Музей Победы. Сигэнии күнэ: 25 Атырдьах ыйын 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Самсонова Октябрина Семёновна (рус.). Школьная наука. Сигэнии күнэ: 25 Атырдьах ыйын 2026.
  5. ↑ Минсельхоз Якутии готовится к юбилейному Ысыаху (рус.). Безформата. Сигэнии күнэ: 25 Атырдьах ыйын 2026.

Литература

  • Владимир Пестерев. История Якутии в лицах. — Якутск: «Бичик», 2001.

Категориялар