Рудаков Валерий Владимирович
Валерий Владимирович Рудаков (1942 сыл бэс ыйын 6 күнэ, Тбилиси — 2016 сыл ахсынньы 13 күнэ, Москва) — арассыыйа урбаанньыта уонна судаарыстыбаннай диэйэтэлэ, АЛРОСА хампаанньа бастакы бэрэсидьиэнэ, ССРС Судаарыстыбаннай бирэмийэтин лауреата (1982).
Ленин уонна Үлэ Кыһыл знамята уордьаннар, Анания Ширакаци мэтээл кавалердара, Хайа билимин Академиятын уонна Арассыыйа айылҕа билимин академиятын дьиҥнээх чилиэнэ, «Горнай журнал» редколлегиятын чилиэнэ (2010—2016), Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, үтүөлээх горняк.
Олоҕун олуктара
Бэс ыйын 6 күнүгэр 1942 сыллаахха, Тбилисигэ Грузия ССР-гар төрөөбүтэ. 1965 сылаахха Москватааҕы хайа институтун (кэлин — НИТУ «МИСиС» хайа институтун) бүтэрбитэ.
Үлэтин 1959 сыллаахха Свердловскай уобалас Карпинск куоратыгар «Вахрушевуголь» трестка бурильщик көмөлөһөөччүтүнэн саҕалаабыта.
1965 сылтан 1983 сылга диэри Саха сиригэр үлэлээбитэ, 1978—1983 сылларга «Якуталмаз» ПО генеральнай дириэктэрэ.
1983 сыллаахха ССРС өҥнөөх металлургияҕа миниистирин солбуйааччытынан анаммыта.
ССРС Үрдүкү Сэбиэтин 10-с ыҥырыытын дьокутаата.
1988—1991 сс. — ССРС Миниистирдэрин Сэбиэтин иһинэн «Главалмаззолото» күндү металлар уонна алмаастар Кылаабынай управлениеларын миниистирин-начаалынньыгын рангатыгар салайааччы.
1989 сылтан 1991 сылга диэри 1988 сыллааҕы Спитактааҕы сир хамсааһынын содулун туоратыыга уонна иэдээн зонатын чөлүгэр түһэриигэ көхтөөх кыттыыны ылбыта.
1992 с. — «Алмаззолото» Арассыыйа корпорациятын бэрэсидьиэнэ, 1992—1994 сс. — «Алмазы России-Саха» акционернай хампаанньа бэрэсидьиэнэ.
1994—1996 сс. — күндү металлары оҥорууну кытта сибээстээх хампаанньаларга консультант, кыраныысса таһыгар үлэлээбит.
1996—1999 сс. — «Еврозолото» үп-бырамыысыланнас бөлөҕүн төрүттээччитэ уонна бэрэсидьиэнэ.
1999 сыл ахсынньытыттан 2002 сыл бэс ыйыгар диэри Арассыыйа Үп миниистирин Алексей Кудрин солбуйааччыта — АБ Үп министиэристибэтин иһинэн Гохран дириэктэрэ.
2002 сыллаахха бэс ыйыгар пенсияҕа тахсан баран, «Полюс» көмүс хостуур хампаанньа дириэктэрдэрин сэбиэтин бэрэссэдээтэлинэн талыллыбыта.
2011 сыллаахха «Якутянин года» бочуоттаах ааты иҥэрбиттэрэ[1].
2016 сыллаахха Москваҕа ахсынньы 13 күнүгэр өлбүтэ.
Үлэлэрэ
Хайа тематикатыгар үс кинигэ ааптара.
Сир баайын хостооһун тиэмэтигэр бэчээккэ элбэх ыстатыйа уонна тыл этии ааптардара.
Арассыыйа айылҕа билимин академиятын, Хайа билимин академиятын, Инженернай академия дьиҥнээх чилиэнэ.
Наҕараадалара
- ССРС Судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата — 1982 с. кимберлит трубкаларын оҥоруу уобалаһыгар саҥа технологияны айбытын иһин ылбыта;
- Ленин (1986) уордьана;
- Үлэ Кыһыл Знамята уордьан(1980);
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх горняга;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ;
- Анания Ширакаци мэтээлэ — Арменияҕа 1988 сыллааҕы алдьатыылаах сир хамсааһынын содулларын туоратыыга, эмсэҕэлээбиттэргэ гуманитарнай көмөнү оҥорбутун уонна чөлүгэр түһэрэр үлэлэри тэрийбитин иһин наҕараадаламмыта.
Кэриэһэ
Армения култуура дьиэлэрин чөлүгэр түһэриигэ уонна армян уонна нуучча омуктарын ыккардыларыгар доҕордоһууну бөҕөргөтүүгэ тус көмөтүн иһин Ашоцк общинатын пааркатыгар Ашоцк бочуоттаах гражданинын Валерий Рудаков аата иҥэриллибитэ.
Ыам ыйын 3 күнүгэр 2011 сыллаахха Армения Ширак уобалаһын Гоговит тыа общинатын култууратын дьиэтин иннигэр 1988 сыллааҕы Спитакка буолбут сир хамсааһынын содулларын туоратыыга уонна Армения Ашоц оройуонун (урут Гукасянскай оройуон) Гоговит, Арпени уонна Торосгюх сэлиэнньэлэрин толору чөлүгэр түһэриигэ кылаатын иһин махтал бэлиэтэ — Ашоцк бочуоттаах гражданиныгар Валерий Рудаковка пааматынньык үөрүүлээх аһыллыыта буолбута[2][3].
Дьиэ кэргэнэ
Кэргэнэ — Галина Степановна, уолаттара — Кирилл, Антон[4].
Быһаарыылар
Сигэлэр
- Рудаков Валерий Владимирович. Большая биографическая энциклопедия 2009
- Валерий Рудаков: «Якуталмаз – моя жизнь!»