Романова Лидия Николаевна
Лидия Николаевна Романова (1966 ыам ыйын 19, Ньурба улууһа, Саха АССР) — арассыыйатааҕы литература чинчийээччитэ, саха поэзиятын үөрэтээччи, тыл билимин хандьыдаата, РБА СС Гуманитарнай чинчийиилэр уонна Хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктар кыһалҕаларын институтун Сибиирдээҕи салаатын билим үрдүкү үлэһитэ[1].
Олоҕун олуктара
1966 сыллаахха ыам ыйын 19 күнүгэр Ньурба улууһун Марха нэһилиэгэр Өҥөлдьөҕө төрөөбүтэ.
1988 сыллаахха Саха судаарыстыбаннай университетын (билигин М. К. Аммосов аатынан ХИФУ) бүтэрбитэ. Университет тыл факультетын нуучча литературатын национальнай оскуолаҕа үөрэтэр ньыма хаапыдыратыгар ассыстыанынан үлэтин саҕалаабыта[2].
1990—1991 сылларга Москватааҕы судаарыстыбаннай педагогика университетын аспирантуратыгар кэтэхтэн үөрэммитэ. 1992 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин Билимин академиятын аспирантуратыгар киирбитэ.
1997 сыллаахха Н. Н. Тобуроков салалтатынан «1920—1930-с сс. саха поэзиятын уус-уран ньымалара» диэн хандьыдаат диссертациятын көмүскээбитэ. 1998 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин Билимин академиятын Гуманитарнай чинчийиилэр институттарын литература уонна ускуустуба салаатын сэбиэдиссэйинэн анаммыта.
2003—2006 сылларга Башкир судаарыстыбаннай университетыгар дуоктар истиэпэнигэр үөрэммитэ[2][3] .
Чинчийэр үлэтэ
Устуоруйа поэтикатын, төрүт литература үөскээһинин, фольклор уонна литература ситимнэрин, жанр уратытын уонна поэзия уратыларын чинчийэр. Институт аныгы көрүҥэр Интэлигиэн устуоруйатын уонна култууратын киинин билим үрдүкү үлэһитинэн ыйыллар[1].
«А. Е. Кулаковскай уонна кини кэмигэр олорбут дьон: поэтическай тыл уратылара» (2002) монографиятыгар XX үйэ саҥатынааҕы саха поэзиятын төрүт уратытын ырытар. «Наталья Харлампьева поэзията: лиирикэ кинигэтин динамиката» (2014) монографиятгар лиирикэ кинигэтин жанр уонна истиил уратыларын үөрэтэр[2].
2024 сыллаахха И. Д. Винокуров-Чаҕылҕан талыллыбыт айымньыларын икки туомнаах хомуурунньугун эппиэттиир эрэдээктэрэ, таҥан таһаарааччыта, киирии билим ыстатыйатын уонна быһаарыыларын ааптара буолбута[1].
Сүрүн үлэлэрэ
- «А. Е. Кулаковский и его современники: особенности поэтического языка» (Новосибирск, 2002) — монография.
- «Русская поэзия Якутии» (коллективная монография «Литература Якутии на современном этапе (1980—1990-е гг.).
- „Сновидение шамана“ Кулаковского и проблемы выживания цивилизации» (Сб. научных статей: «Кулаковский и время». — М., 2003; в соавт.).
- «Сон шамана» А. Е. Кулаковского как отражение антропокосмического мышления поэта" (Сб. «А. Е. Кулаковский в контексте историко-культурного развития в ХХ веке» — Якутск, 2004).
- «Особенности поэзии Кюндэ» (Сб. «Бесценное наследие Кюндэ» — Якутск, 2002).
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- РБА Сибиирдээҕи салаатын бэтэрээнэ;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна;
- СӨ Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин Махтал суруга (2003 с.);
- СӨ Билимҥэ, үрдүк уонна анал үөрэхтээһиҥҥэ министиэристибэтин Бочуотунай грамотата (2005 с.);
- РБА СС Президиумун Бочуотунай грамотата (2010 с.);
- СӨ Инновация бэлиитикэтигэр уонна билимҥэ судаарыстыбаннай кэмитиэтин Бочуотунай грамотата (2011 с.);
- Билим уонна анал үөрэхтээһин министиэристибэтин «Билим эйгэтигэр үтүөлэрин иһин» түөскэ кэтиллэр бэлиэтэ (2010 с.);
- СӨ Судаарыстыбаннай Мунньаҕын (Ил Түмэн) Бочуотунай грамотата (2014 с.);
- Дьокуускай куорат Дууматын Бэрэссэдээтэлин Махтала уонна бэлиэтэ (2015 с.);
- СӨ Судаарыстыбаннай Мунньаҕын (Ил Түмэн) Бочуотунай грамотата (2024 с.);
- Арассыыйа билимин акадьыамыйатын Бочуотунай грамотата (2024 с.) уо.д.а.