Протодьяконова Елена Николаевна
Протодьяконова Елена Николаевна (1952, Бахсы нэһилиэгэ (Чурапчы улууһа), Саха АССР) — арассыыйа билим үлэһитэ, олоҥхону чинчийээччи, уопсастыбаннай диэйэтэл, Олоҥхо ассоциациятын тэрийээччи, бу түмсүү вице-бэрисидьиэнэ.
Олоҕун олуктара
1952 сыллаахха Чурапчы улууһун Бахсы нэһилиэгэр төрөөбүт. Иркутскай судаарыстыбыннай педагогика институтун бүтэрбит.
1975—1996 сс. — үөрэх эйгэтигэр, Бахсы нэһилиэгин Сэбиэтин бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит.
1996—2007 сс. — Саха Өрөспүүбүлүкэтин Билимин академиятын Гуманитарнай чинчийии институтун олоҥхо салаатыгар научнай үлэһитинэн үлэлээбит.
2008 сылтан билиҥҥэ диэри — Өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо киинигэр салаа сэбиэдиссэйэ[1].
Үлэтэ
2002 cыллаахха Олоҥхо киинин «Олоҥхо: начиональное и общечеловеческое» тиэмэтин чэрчитинэн илин эҥэрдээҕи улуустарга фольклор эспэдииссийэтин салайбыт, ол түмүгүнэн «Илин эҥэр улуустарга фольклор билиҥҥи туруга» билим үлэни оҥорон туттарбыт.
2003—2005 сс. Гуманитарнай чинчийии институтун Олоҥхо салаатыгар үлэтин түмүгэр 2005 сыллаахха олоҥхо ЮНЕСКО киһи аймах тылынан уонна матырыйаалынайа суох култуура утумун уһулуччу айымньытынан билиниллибит.
Олоҥхо ассоциацията
1998 сылтан Олоҥхо ассоциациятын тэриллэр докумуоннарын оҥорбут, судаарыстыбаннай бэлиэтэниини аһарбыт.
1999—2007 сс. «Олоҥхо Ассоциацията» Өрөспүүбүлүкэтээҕи уопсастыбаннай тэрилтэ эппиэттиир сэкиритээринэн үлэлээбит. Олоҥхону харыстааһыҥҥа уонна тарҕатыыга тэрийэр-быһаарар үлэни ыыппыт. 2010 сылтан Олоҥхо Ассоциациятын секретариятын салайааччыта.
Республикатааҕы Олоҥхо киинин бары бөдөҥ бырайыактарын көҕүлээччитинэн уонна эппиэттээх толорооччутунан буолар. ЮНЕСКО-ҕа бэриллибит «План действий» чэрчитинэн кэскиллээх бырайыактары олоххо киллэрэр сыаллаах-соруктаах үлэ кини тус салалтатынан ыытыллар. Ол түмүгэр үгүс бырайыак үгэскэ кубулуйан, олоҥхону харыстааһыҥҥа, сайыннарыыга уонна тарҕатыыга улахан суолтаты ыллыллар. Холобур, кини салайааччылаах «Саха боотурдара» 21 туомнаах кинигэ сиэрийэтэ тахсыбыт, ону кытта «Олоҥхо олуктара», «Муҥха олоҥхото», «Өбүгэ быстыбат ситимэ» курдук бырайыактар олоххо киирбиттэр.
2017 сылтан Ассоциация вице-бэрэсидьиэнэ[1].
Дьиэ кэргэнэ
Кэргэнэ Филипп Иванович Протодьяконов Алаҕар нэһилиэгиттэн төрүттээх, тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыыга уһуннук үлэлээбит. Кыыстара Софья Филипповна — филолог, суруналыыс[1].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Арассыыйа Федерациятын үөрэҕириитин туйгуна;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин П. А. Ойуунускай аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата (2005);
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ (2023);
- «Саха Өрөспүүбүлүкэтин педагогтарын династиялара», «Гражданскай килбиэн» бэлиэлэринэн наҕараадаламмыт;
- Алаҕар нэһилиэгин ытык олохтооҕо[1].
Быһаарыылар
Сигэлэр
- Чурапчы улууһун олоҥхоһуттара: антология/[хомуйан оҥордулар : М. А. Герасимова, Е. Н. Протодьяконова, Р. Н. Анисимов; редкол. ; В. Н. Иванов (бас ред.), А. Н. Жирков, А. А. Кузьмина уо.д.а.]. — Дьокуускай : Алаас, 2015. — 368 с.