Попов Андрей Александрович
Попов Андрей Александрович (1902 сыл сэтинньи 8 күнэ, Бүлүү уокуруга, Саха уобалаһа — 1960 сыл кулун тутар 3 күнэ) — устуоруйа билимнэрин хандьыдаата, этнограф[1].
Олоҕун олуктара
1902 сыллаахха сэтинньи 8 күнүгэр Бүлүү улууһун Үгүлээтигэр аҕабыт кэргэнигэр төрөөбүт. 1924—25 сс. Үөһээ Бүлүү Боотулуутугар учууталлаабыт. Омугунан нуучча эрээри саха ыккардыгар улааппыт буолан саха тылын уһулуччу үчүгэйдик билэрэ[2].
Бу киһи 11 ойуун 30 кыырыытын сурукка киллэрбит уһулуччулаах өҥөлөөх. Ол рукопиһа Этнография институтун Санкт-Петербуурдааҕы салаатын архыыбыгар харалла сытар.
1928 сылтан 1960 сылга диэри Сибиир уонна Хотугу сир аҕыйах ахсааннаах норуоттарын этнографиятыгар анаан 36 ыстатыйаны уонна кинигэни бэчээттэтэн таһаарбыта.
1930-с сыллардаахха Таймыр тумул арыытыгар хонуу чинчийиилэрин ыыппыта. Киниэхэ сибидиэнньэ биэрээччилэр ортолоругар нганасан ойууннара — нгэдалар бааллара. Попов кинилэртэн хас да автобиографияны суруйан ылбыта (кини бэйэтэ бу тиэкистэри итинник ааттыыра). Үс ахтыы толору бэчээттэммитэ, онно ойууннуур ыарыы кэмигэр көстүүлэри, төрүччү чахчыларын, сорох сиэрдэр туомнар уонна маллар суолталарын быһаарыытын, космогония туһунан кэпсээннэри уонна да атыны булуохха сөп.
Кини Галина Николаевна Грачёва (1934—1993) учуутала этэ. Г. Н. Грачёваны кытта нганасаннар туһунан иккис монографиятын бэчээккэ бэлэмнээбитэ.
Быһаарыылар
Литература
- Eliade, Mircea. Le chamanisme et les techniques archaïques de l'extase. — Payot, 2012. — Репринт 2-го издания 1968 года. — ISBN 978-2-228-88596-6.
- Новик Е. С. Архаические верования в свете межличностной коммуникации // Историко-этнографические исследования по фольклору : сборник статей памяти Сергея Александровича Токарева / В. Я. Петрухин. — М. : Восточная литература, 1994. — С. 110—163.
- Саввинов Г.Н. Выдающийся советский этнограф с берегов Вилюя (к 120-летию А. А. Попова)* // Наука и техника в Якутии. — 2022. — № 2. — DOI:10.24412/1728-516X-2022-2-84-89.