Мин дойдум — мин Арассыыйам

«Мин дойдум — мин Арассыыйам» (нууч. Моя страна — моя Россия) — сэлиэнньэлэр, кыра уонна улахан куораттар социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыыларыгар авторскай бырайыактар куонкурустара[1]. Бастаан 2004 сыллаахха ыытыллыбыта[2]. РФ билимҥэ уонна үрдүк үөрэхтээһиҥҥэ министиэристибэтин, РФ Үөрэҕин министиэристибэтин, РФ Федеральнай Мунньаҕын Федерация Сэбиэтин билим уонна култуураҕа уонна федеральнай сулууспаҕа кэмитиэтин өйөбүлүнэн «Арассыыйа — кыахтар сирэ» АНО биригээдэтинэн 2019 сылтан тэриллэр Өй бас билии, «Арассыыйа үөрэҕириитин академията» федеральнай судаарыстыбаннай бүддьүөт тэрилтэтэ, уонна Ыччат дьыалаларыгар федеральнай агентство (нууч.) өйөбүлүнэн ааһар[3][4].

Куонкуруска 13-гэр диэри, 14-тэн 17-гэр диэри, 18-тан 35-гэр диэри, 35-тэн улахан саастаах ааптардар үлэлэрэ ылыллаллар[5]. 2025 сылга 1941—1945 сыллардааҕы Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Кыайыы 80 сылыгар анаммыта[6].

Устуоруйа

Куонкурус идеята 2003 сыллаахха Рязань куоракка буолбут Бүтүн Арассыыйатааҕы ыччат парламентаризмын сайыннарыыга аналлаах семинарга оҥоһуллубута[4].

Куонкурус аан бастаан 2004 сыллаахха ыытыллыбыта. Эксперт сэбиэтэ куораты салайыы систиэмэтин тупсарыыга, экэниэмикэ дьиҥнээх салааларын сайыннарыыга, ону тэҥэ социальнай уонна научнай-педагогическай эйгэҕэ аналлаах «Эн ХХI үйэ куоратыҥ» диэн тиэмэҕэ устудьуоннар үлэлэрин сыаналаабыта[1].

2006 сыллаахха бүтүн Арассыыйатааҕы статуһу ылбыта; куонкурус сүрүн соруктарыгар ыччаты социальнай дизайн төрүттэрин үөрэтии, ону тэҥэ дойду кадровай кыаҕын сайыннарыы киирбиттэрэ[3].

«Мин дойдум — мин Арассыыйам» куонкурус 2019 сылтан ыла «Арассыыйа — кыахтар дойдулара» АНО бирииһигэр ыытыллар, онон сибээстээн Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Владимир Путин «Арассыыйа эрэгийиэннэрин социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыытын ыксаллаах кыһалҕаларын быһаарыыга үүнэр көлүөнэни угуйар авторитеттаах, ирдэнэр платформа» диэн бэлиэтээбитэ[4].

Кыттааччылар ахсааннара сыл аайы элбээн иһэр: 2018 сылга 7 тыһыынча үлэ ылыллыбыт буоллаҕына, 2019 сылга 35 тыһыынча, оттон 2023 сылга 100-тэн тахса тыһыынча[7].

undefined

Кыттааччылар

Күрэххэ түөрт сааһынан категориялаах ааптардар кытталлар:

  • 13-гэр диэри;
  • 14-тэн 17-гэр диэри саастаахтар;
  • 18-тэн 35-гэр диэри саастаахтар;
  • 35-тэн улахан саастаахтар.

Куонкурус регламенынан, экспертэр сэбиэттэрэ киирбит үлэлэри барытын көрөн, 300-ү талан ылан, ааптардары көмүскүүллэригэр ыҥырар (дистанционно)[3]. Хас биирдии сааһынан категорияҕа бастакы, иккис, үһүс миэстэни ылар кыттааччылар быһаарыллаллар[3]. Сыанабылга үлэ социальнай суолтата уонна Арассыыйа бэрэсидьиэнин «2030 сылга диэри кэмҥэ уонна 2036 сылга диэри перспиктиваҕа РФ сайдыытын национальнай сыалларын туһунан» ыйааҕар сөп түбэһиитэ, бэйэбит чинчийиилэрбит түмүктэрэ бааллара, ону олоххо киллэрэр кыах баара учуоттанар[3].

Наҕараадалааһын Санкт-Петербурдааҕы норуоттар ыккардыларынааҕы экэниэмикэ пуорум (нууч.) Ыччат күнүн чэрчитинэн буолар[5].

Куонкурус кыайыылаахтарыгар мэтээллэр (2025)

Куонкурус кыайыылаахтара харчынан бириэмийэни, универститеттарга киирэллэригэр эбии баалы, бырайыактарыгар информационнай өйөбүлү ылаллар[8].

Номинациялар

2025 сыл номинациялара
Источниктар:[3]
Номинациялар Тутаах аспектар
«Мин дойдум. Мин устуоруйам. Мин Кыайыым»
  • Аҕа дойду Улуу сэриитин туһунан Арассыыйаҕа уонна тас дойдуларга устуоруйа өйдөбүлү харыстааһын, чөлүгэр түһэрии, өйөөһүн уонна тарҕатыы;
  • сэрии уонна үлэ бэтэрээннэрин өйүүр өр кэмнээх тэрээһиннэри тэрийии;
  • байыаннай пааматынньыктары уонна өйдөбүнньүктэри, ону тэҥэ тыыл үлэһиттэригэр пааматынньыктары уонна өйдөбүнньүктэри харыстааһын;
  • сэбиэскэй аармыйа сулууспалаахтарын кыргыһыы сирдэригэр уонна көмүллүбүт сирдэригэр сыһыаннаах көрдөөһүн үлэтин өйөөһүн;
  • фашизмы кыайыыга сэбиэскэй норуот сыаналаммат кылаатынан киэн туттууну ыччакка иитэр сыаллаах тэрээһиннэри ыытыы;
  • Аҕа дойду Улуу сэриитин биллибэт сирэйдэрин чинчийиини ыытыы.
«Мин дьиэ кэргэним: утум, сыаннастар уонна өйдөбүл»
  • устуоруйа өйдөбүлү харыстааһын, дьиэ кэргэн сибээһин бөҕөргөтүү, устуоруйаны харыстыыр бырайыактары уонна этиилэри оҥоруу;
  • ыччаты дьиэ кэргэн тэрийиигэ уонна эппиэтинэстээх төрөппүт буолууга дьиэ кэргэн көлүөнэлэр ыккардыларынааҕы наставничество өттүттэн бэлэмнээһин;
  • социальнай-экэниэмикэ процесстары сайыннарыы (холобур, дьиэ кэргэн урбаана эбэтэр инфраструктура сайдыыта);
  • Арассыыйа куораттарыгар уонна нэһилиэктэригэр дьиэ кэргэн институтугар табыгастаах инфраструктураны оҥоруу уонна сайыннарыы;
  • доруобуйаларынан хааччахтаах эбэтэр мөлтөх доруобуйалаах оҕолоох ыаллары өйөөһүн.
«Мин элбэх национальнай Арассыыйам» (манна киирэллэр «Мин төрөөбүт тылым», «Дойдуларбыт холбоһуктара», «Мин идэм»)
  • норуоттар ыккардыларынааҕы, култууралар ыккардыларынааҕы уонна итэҕэллэр ыккардыларынааҕы сибээһи сайыннарыы, ол иһигэр Арассыыйаҕа доҕордуу судаарыстыбалары кытта экэниэмикэ, билим, техническэй уонна гуманитарнай бииргэ үлэлээһин;
  • Арассыыйа норуоттарын олохторун бары өрүттэринэн устуоруйа матырыйааллары хомуйуу, уопсай оҥоруу, систиэмэлээһин, харайыы, билим эргииргэ киллэрии;
  • оҕо уонна ыччат археологическай үлэтин көҕүлээһин;
  • олохтоох туризм уонна сынньалаҥ дьарыктарыгар устуоруйа уонна култуура даннайдарын киллэрии;
  • эдэр ыччат ортотугар иитэр-үөрэтэр үлэни сайыннарыы, Арассыыйа куораттарын уонна сэлиэнньэлэрин устуоруйаларын, култуураларын, онно олорор норуоттар үгэстэрин үөрэтиигэ туһуланар;
  • оҕолору уонна ыччаты духуобунай уонна сиэр-майгы өттүнэн иитиигэ, кинилэри ситиһиилээхтик социализациялааһыҥҥа дойду иһинээҕи туризм оруолун үрдэтии, кинилэргэ патриотизм уонна гражданскай эппиэтинэс өйдөбүлүн иҥэрии.
«Мин киэн туттуум. Мин кыра дойдум (мин куоратым, мин сэлиэнньэм)» (манна киирэллэр «Мин кыра дойдум (мин куоратым, мин сэлиэнньэм)», «Мин Уһук Илиним. Мин Арктикам»)
  • Арассыыйа куораттарын уонна сэлиэнньэлэрин сайдыытыгар гражданнар кыттыыларын үтүө холобурдарын тарҕатыы, биһиги кэммит дьоруойдарын туһунан биллэрии;
  • олохтоохтору уонна холбоһуктары сир сайдыытын процесстарыгар кытыннарыы, ол иһигэр ырытыыга уонна куоластааһыҥҥа кыттыы саҥа көрүҥнэринэн, дьиэ, уулусса, микро-оройуон таһымыгар быһаарыыны ылыныы;
  • куораттары кытта кыра куораттар уонна устуоруйа олорор сирдэр култуура-устуоруйа утумнарын харыстааһын;
  • төрөөбүт дойду устуоруйатын үөрэтии уонна тарҕатыы;
  • Территорияны сайыннарыы эйгэтигэр бырайыактары уонна хамсааһыннары олоххо киллэрэргэ туһуламмыт волонтердар дьайыыларын сайыннарыыга көҕүлээһин, ол иһигэр табыгастаах куорат эйгэтин үөскэтиигэ волонтердар кыттыылаахтарын практиката;
  • олохтоох нэһилиэнньэлээх пууннарга (ыаллыы квартиралар, подъездтар, дьиэлэр олохтоохторо) иллээх ыаллыы уонна олохтоохтор сыһыаннаһыыларын култууратын сайыннарыы.
«Мин педагогическай көҕүлээһиним»
  • оскуола иннинээҕи уонна уопсай үөрэхтээһин систиэмэтин сайыннарыы;
  • ыраахтан үөрэтии, электроннай үөрэх матырыйаалларын, информационнай уонна мультимедийнай технологиялары, мобильнай сыһыарыылары, ситим-үөрэх куурустарын, электроннай бибилэтиэкэлэри уонна энциклопедиялары оҥоруу уонна олоххо киллэрии;
  • өйдөөх үөрэх систиэмэтин уонна бэйэ үөрэниитин систиэмэтин сайыннарыы;
  • оҕолору уонна ыччаты бырайыак үлэтин төрүттэригэр ол иһигэр социальнай дизайн эйгэтигэр үөрэтиигэ көдьүүстээх ньымалары уонна үөрүйэхтэри оҥоруу уонна тарҕатыы;
  • эрэгийиэн уонна муниципальнай таһымҥа оҕолору уонна ыччаты кытта бырайыактыыр үлэ моделларын оҥоруу уонна сайыннарыы.
«Мин доруобуйам»
  • кутталлаах фактордары (табах тардыы, арыгы, куһаҕан аһылык уонна аҕыйах физическэй дьарык) уонна кинилэр киһи доруобуйатыгар дьайыыларын үөрэтии;
  • үлэ миэстэтигэр доруобуйаны тупсарыыга корпоративнай бырагыраамалары оҥоруу уонна олоххо киллэрии;
  • Арассыыйа норуоттарын национальнай астарын доруобуйаҕа уонна уһун үйэлэниигэ дьайыытын үөрэтии;
  • инбэлииттэр, социальнай өттүнэн кыаммат гражданнар, тулаайах уонна төрөппүт көрүүтэ суох хаалбыт оҕолор айар, идэлээх уонна да атын дьоҕурдарын сайыннарыы, ол иһигэр бэйэ дьарыктаах буолууларын уонна урбаан үлэлэрэ киирэр;
  • доруобуйаларынан хааччахтаах уонна доруобуйаҕа кыаммат дьон социальнай хайысхалаах коммерческайа суох тэрилтэлэри тэрийиилэрэ;
  • инбэлииттэри, социальнай өттүнэн кыаммат гражданнары, тулаайах уонна төрөппүт көрүүтэ суох хаалбыт оҕолору үлэҕэ ылыыга профориентация уонна көмө.
«Мин дойдум экологията»
  • экологическай туризм сайдыыта;
  • бөҕү туспа хомуйар уонна кубулутуу технологиялары олоххо киллэрии уонна тарҕатыы, ол иһигэр Арассыыйа бөҕү туһаныы салаатын үөскэтии;
  • водород (ол иһигэр метан-водород) технологияларын сайыннарыы;
  • Арассыыйаҕа газовай моторнай уматык уонна газовай автостанциялар ситимнэрин сайыннарыы;
  • айылҕа гааһыттан биопротеин ылар технологиялары сайыннарыы;
  • айылҕа гааһын харайарга уонна тиэйэргэ технологиялары сайыннарыы уонна инновационнай матырыйааллары айыы.
«Мин ыалдьытымсах Арассыыйам»
  • дойду имиджын модернизация;
  • уокка-сиргэ туристическай объекка курдук инвестициялары тардарга, туристскай уот-сир брендын сайыннарыы;
  • туризм көрүҥнэрин сайыннарыы (космическай, промышленнай, билим, үөрэх, успуор, култуура-өйдүүр, гастрономическай, этнографическай, түбэлтэ, оҕо, тыа, приключенческай, агротуризм);
  • устуоруйа сирдэригэр маршруттары оҥоруу уонна тарҕатыы;
  • «үһүс саастаах дьоҥҥо» уонна хааччахтаах туристарга анаан туристическай бородууксуйаны оҥоруу уонна тарҕатыы;
  • Арассыыйа норуоттарын аһылыктарын чинчийии уонна популяризация.
«Дойдум өй бас билиитэ» (манна киирэллэр «Эрэгийиэн сайдыытыгар сыыппара эйгэ», «Арассыыйа эрэгийиэннэригэр өй бас билии эйгэтигэр үөрэх систиэмэтин оҥоруу уонна сайыннарыы», «Саҥа сыыппара технологиялар уонна платформа быһаарыыларын усулуобуйатыгар эрэгийиэннээҕи өй бас билии систиэмэтин оҥоруу уонна сайыннарыы механизмнарын оҥоруу», «Өй бас билии харыстабыла диэн салааҕа туспа боппуруос»)
  • улахан дааннайдары уонна оҥоһук өйү туһанан өйдөөх патент анаалыһыгар олоҕурбут эрэгийиэннээҕи уонна муниципальнай «Умная территория» бырагыраамаларыгар көдьүүстээх технологическай быһаарыылары талыы;
  • үөрэх, регуляторнай уонна инвестиционнай механизмнары туһанан саҥа сыыппара технологиялар уонна платформа быһаарыыларын эйгэтигэр эрэгийиэннээҕи өй бас билии комплекснай систиэмэтин тэрийии;
  • эрэгийиэннэр билим-технологическай сайдыыларын билгэлиир сэптэри оҥоруу уонна олоххо киллэрии;
  • Арассыыйа эрэгийиэннэригэр өй бас билии коммерциализацията уонна инновационнай урбааны сайыннарыы;
  • эрэгийиэннээҕи брендтэри уонна брендтэри харыстыыр стратегиялары тарҕатыыга көдьүүстээх механизмнары оҥоруу.
«Эрэгийиэннэргэ олохтоохтор олохторун хаачыстыбаларын тупсарыыга сыыппара эйгэ»
  • инбэлиит дьоҥҥо, оҕолоох ыалларга уонна саастаах дьоҥҥо табыгастаах эйгэни тэрийэр ньыма быһыытынан сыыппара технологиялары сайыннарыы;
  • Арассыыйа эрэгийиэннэригэр гражданнар сыыппара үөрэҕириилэрин үрдэтии;
  • сыыппара ресурсалары баһылыыр гражданнарга өйөбүл;
  • эрэгийиэҥҥэ олорор олохтоохторго кыахтарын кэҥэтэр анал сыыппара ресурсалары оҥоруу, ол иһигэр социальнай кыһалҕалары быһаарыы уонна саҥа үлэ миэстэтин оҥоруу.
«Дойдубун улахан технологическэй чуҥнааһын» (манна киирэллэр «Куйаарга уонна авиацияҕа инновациялар», «Инники күөҥҥэ турар производственанай технологиялар», «Сыыппара технологиялар уонна робототехника», «Промышленность уонна энергетика», «Химическай технологиялар уонна экология», «„өйдөөх куоракка“ технологиялар уонна креативнай технологиялар», «Медицинскай, био- уонна тыа хаһаайыстыба технологиялара»)
  • промышленнай куйаар-ситим туһаныы эйгэтигэр сэптэри уонна быһаарыылары оҥоруу уонна олоххо киллэрии, промышленнай тэрилтэлэргэ улахан даннайдары ырытыы, предиктивнай аналитика;
  • саҥа матырыйааллары оҥоруу уонна промышленноска туһаныы;
  • промышленнай робототехника уонна сенсорика уобалаһыгар билим-чинчийии уонна опыт-конструкторскай оҥоруулары чинчийии, оҥоруу уонна олоххо киллэрии;
  • металы уларытан оҥоруу сфератыгар оҥоруу уонна олоххо киллэрии;
  • ресурстаах сирдэри хостооһун, сиртэн хостонор туһалаах баайы хостооһун уонна уларытан оҥоруу технологиялар уобаластарыгар оҥоруу уонна быһаарыылары олоххо киллэрии;
  • энергогенерация, тус накопителлэр сайдыыларын уобаластарыгар оҥоруу уонна быһаарыылары олоххо киллэрии;
  • саҥа химическэй матырыйааллары, неорганическай уонна органическай веществолары оҥоруу, саҥа аныгы химическэй матырыйаалларга олоҕурбут бородууксуйаны оҥоруу;
  • сири ыраахтан кэтээн көрөр технологиялары уонна быһаарыылары оҥоруу уонна олоххо киллэрии;
  • сырье саҥа төрүттэрин оҥоруу, «саҥа аһы-үөлү», аныгы селекцияны оҥоруу;
  • саҥа эмтэри оҥоруу;
  • чопчу диагностическай систиэмэлэр, профилактика уонна ыарыыны тус хонтуруоллуур сыһыарыылар эйгэтигэр билим-чинчийии уонна опыт-конструкторскай бырайыактары оҥоруу уонна олоххо киллэрии.
«Мин урбаан көҕүлээһиним. Эрэгийиэн сайдыытыгар айар салаалар»
  • социальнай урбааны сайыннарыы;
  • ыччат бизнес көҕүлээһиннэрин сайыннарыы;
  • илиинэн оҥоһук үгэстэрин уонна технологияларын сөргүтүү, үгэс буолбут норуот оҥоһуктарын сайыннарыы;
  • Арассыыйа норуоттарын устуоруйа уонна култуурунай нэһилиэстибэтин харыстааһын уонна сувенирдары уонна дьон туһанар табаардарын оҥоруу өттүнэн дэҥ курдук оҥоһуктары уонна технологиялары сэдэх уонна сорох өттүнэн сүппүт көрүҥнэрин сөргүтүү.
«Тырааныспар. Дойдум сибээс суоллара»
  • суол тутуутун технологияларын сайыннарыы уонна суол уонна инженернэй инфраструктураҕа саҥа сайдыылары киллэрии;
  • барыстаах буолуутун уонна экэниэмикэ туһалаах буолуутун аккаастыыр эрэнийиэннээҕи уонна олохтоох суолталаах суоллары бырайыактааһын уонна тутуу;
  • гражданнартан бэйэ нолуоктанар үбүн туһанан сэлиэнньэ суолларын оҥоруу;
  • саҥа техническэй уонна технологическай быһаарыылары туһанан, ол иһигэр Арассыыйа Федерациятын Сибиир, Уһук Илиҥҥи уонна Арктическай зонатын сайдыыта суох сирдэрин-уоттарын географическай уонна айылҕа-климат уратыларын учуоттуур тырааныспар хос систиэмилэри оҥоруу;
  • тырааныспар инфраструктуратын тэҥнэһиилээхтик сайыннарыыга олоҕурбут Арассыыйа биир кэлим тырааныспар эйгэтин үөскэтии.
«Өбүгэм төрдө» Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Кыайыы 80 сылыгар анаммыт оҕолорго аналлаах анал номинация

Салайыы

  • Дмитрий Турлаков — «Мин дойдум — мин Арассыыйам» куонкурус ситэриилээх дирекциятын салайааччыта[9]
  • Лариса Пастухова — билим салайааччы, «Мин дойдум — мин Арассыыйам» куонкурус концепциятын ааптара[10]
  • Галина Сорокина — «Мин дойдум — мин Арассыыйам» куонкурус экспертнай сообществотын координатора[10]
  • Владимир Берестецкий — «Мин дойдум — мин Арассыыйам» куонкурус выпускниктар ассоциациятын координатора[10]

Быһаарыылар

  1. 1 2 «Моя страна - моя Россия» - Всероссийский конкурс (рус.). moyastrana.ru. Сигэнии күнэ: 16 Бэс ыйын 2025.
  2. Проект Всероссийский конкурс "Моя страна - Моя Россия". (рус.). dobro.ru. Сигэнии күнэ: 16 Бэс ыйын 2025.
  3. 1 2 3 4 5 6 Положение о конкурсе "Моя страна - моя Россия". Моя страна. Сигэнии күнэ: 16 Бэс ыйын 2025.
  4. 1 2 3 Путин: проекты на конкурсе "Моя страна - моя Россия" показали большой потенциал молодежи, TACC (08.06.2019). Сигэнии күнэ: 16 Бэс ыйын 2025.
  5. 1 2 Всероссийский конкурс «Моя страна — моя Россия» открыл прием заявок на новый сезон, Lenta.RU (04.03.2025). Сигэнии күнэ: 16 Бэс ыйын 2025.
  6. Российское историческое общество. Конкурс проектов по развитию городов и сёл «Моя страна — моя Россия» открыл приём заявок - Российское историческое общество. historyrussia.org (28 Кулун тутар 2025). Сигэнии күнэ: 16 Бэс ыйын 2025.
  7. Победителей конкурса «Моя страна — моя Россия» объявили на ПМЭФ, Взгляд (17.06.2023). Сигэнии күнэ: 16 Бэс ыйын 2025.
  8. Моя страна – моя Россия. Telegram (17 Бэс ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 17 Бэс ыйын 2025.
  9. Моя страна – моя Россия. Telegram (29 Ыам ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 17 Бэс ыйын 2025.
  10. 1 2 3 «Моя страна - моя Россия» - Команда проекта (рус.). moyastrana.ru. Сигэнии күнэ: 17 Бэс ыйын 2025.

Категориялар