Коми Өрөспүүбүлүкэтин күнэ

Коми Өрөспүүбүлүкэтин күнэ сыл аайы атырдьах ыйын 22 күнүгэр бэлиэтэнэр. Бу бырааһынньык 1921 сыл атырдьах ыйын 22 күнүгэр Коми (Зырян) автономнай уобалаһа үөскээбитин кытта ситимнээх. 1921 сыллаахха тохсунньу 8 күнүттэн тохсунньу 13 күнүгэр диэри Усть-Сысольскайга (билиҥҥи Сыктывкар) Коми уобалас хомуньуустарын бастакы съеһэ ыытыллыбыта. Онно бары коми нэһилиэктэриттэн делегаттар кэлбиттэрэ. Съезкэ биир сүрүн боппуруоһунан Автономнай Өрөспүүбүлүкэни тэрийии буолла. Бу боппуруоска дэлэгээттэр санаалара икки чааска арахсыбыта. Сорохтор, Наркомнац Коми бэрэстэбиитэлистибэтин салайааччыта Дмитрий Александрович Батиев салайааччылаах, Коми сиригэр түргэнник автономияны олохтуур туһунан турууласпыттара. Атыттар, ол иһигэр Москваҕа үлэлээбит Коми чиновнига А. В. Нахлупин, автономияны тэрийии эрдэ дии саныыллара. Коми олохтоохторун үгүстэрэ Комига автономияны тэрийии туһунан санааҕа улаханнык кыһаллыбат этилэр. Ол да буоллар, съезд Коми Автономнай Сэбиэскэй Социалистическай Өрөспүүбүлүкэтин тэрийэр наадатын бигэргэппитэ. Комига автономия оҥоһулларын омуктар дьыалаларын наркома бигэргэттэ. Оттон үп-харчы, исписэлиистэр тиийбэттэринэн, Комига туспа (автономнай) өрөспүүбүлүкэ оннугар автономнай уобалаһы тэрийэргэ этии киллэрбиттэрэ.

1921 сыл атырдьах ыйын 22 күнүгэр РСФСР Бүтүн Арассыыйатааҕы Киин Ситэриилээх Кэмитиэтин Президиума «Коми (Зырян) автономнай уобалаһы тэрийии туһунан» декрет бигэргэппитэ^[2]:

1. Арассыыйа Социалистическай Федеративнай Сэбиэскэй Өрөспүүбүлүкэтин састаабыгар киирэн, Усть-Сысольскай куоракка административнай кииннээх Коми автономнай уобалаһы (Зырян) тэрийии.

2. Автономнай уобаласка киирэллэр: Архангельскай губернияттан — Печорскай уезд, Пустозерскай уонна Усть-Цылемскай волостары уонна Тиманскай туундара территориятын таһынан, ол өттүнэн үлэһит нэһилиэнньэҕэ ыйытык ыытыллыахтаах. Хотугу Двина губернияттан — Усть-Сысольский оройуон уонна Яренскай уезтан волостар: 1) Чупровскай; 2) Вашгородскай; 3) Селибскай; 4) Косланскай; 5) Ертомскай; 6) Глотовскай; 7) Турьинскай; 8) Онежскай; 9) Княжпогостскай; 10) Шешетскай; 11) Сереговскай; 12) Севогорскай; 13) Ибскай; 14) Часовскай; 15) Прокофьевскай; 16) Усть-Вымскай; 17) Айкинскай; 18) Гамскай; 19) Жешартскай; 20) Коквицкай; 21) Полевицкай; 22) Пыскай волость Архангелскай губерния Усть=Важскай уездын Латьюга дэриэбинэтин кытта.

Бүтүн Арассыыйатааҕы Киин ситэриилээх кэмитиэт бэрэссэдээтэлэ — М. И. Калинин.

Бүтүн Арассыыйатааҕы Киин ситэриилээх кэмитиэт сэкирэтээрэ — А. С. Энукидзе.

Усть-Сысольскай (билигин Сыктывкар) киин куорат буолбута. Киин куоракка эрэгийиэннээҕи тэрилтэлэр тэриллибиттэрэ. Кинилэргэ олоҕу, политиканы, экономиканы уонна култуураны салайар сорудах бэриллибитэ. РСФСР биир кэлим судаарыстыбатын чэрчитинэн уобалас инники сайдыытыгар олук бэлэмнэммитэ.

Өрөспүүбүлүкэ күнэ Коми биир сүрүн бырааһынньыга буолар уонна маассабай тэрээһиннэринэн бэлиэтэнэр, ол иһигэр өрөспүүбүлүкэ салалтатын официальнай эҕэрдэлэрэ^[3], бэстибээллэр, норуот күүлэйлээһинэ, дьаарбаҥкалар, кэнсиэрдэр, уулуссаҕа туруоруулар, быыстапкалар, уонна спортивнай күрэхтэһиилэр^[4].

Өрөспүүбүлүкэ күнүн көрсө Коми Өрөспүүбүлүкэтин уонна Арассыыйа Федерациятын судаарыстыбаннай бириэмийэлэрин туттараллар^[5]. Коми Өрөспүүбүлүкэтин сайдыытыгар кылааттарын киллэрбит чаҕылхай дьоҥҥо “Коми Өрөспүүбүлүкэтин Ытык олохтооҕо” диэн Коми Өрөспүүбүлүкэтин үрдүк аатын иҥэрэллэр уонна кинилэр ааттара Өрөспүүбүлүкэ Бочуотун Кинигэтигэр киирэллэр^[6].

Үгэс быһыытынан, Өрөспүүбүлүкэ күнэ бырааһынньыктааҕы салютунан түмүктэнэр. Коми Өрөспүүбүлүкэтин күнэ эрэгийиэн олохтоохторугар сомоҕолоһууларын уонна дойдуларынан киэн туттууларын туоһулуур буолан, улахан суолталаах. Бырааһынньык национальнай идентичность уонна патриотизм бөҕөргүүрүгэр, итиэннэ Коми Өрөспүүбүлүкэтигэр олорор норуоттар култуураларын уонна үгэстэрин сайыннарыыга көмөлөһөр.