Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Иванов Иван Еремеевич - Уйбаан Ороһуунускай

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Иванов.

Иван Еремеевич Иванов — Уйбаан Ороһуунускай (1945 сыл атырдьах ыйын 9 күнэ, Ороһу нэһилиэгэ, Саха АССР — 2013 сыл сэтинньи 18 күнэ) — саха сэбиэскэй, Арассыыйа суруйааччыта, бэйиэт, үгүс ырыа тылларын ааптара, публицист, суруналыыс уонна кыраайы үөрэтээччи. ССРС Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ (1988), Арассыыйа Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ (1999)[1].

Олоҕун олуктара

1945 сыл атырдьах ыйын 9 күнүгэр Үөһээ Бүлүү улууһун Ороһу нэһилиэгэр холкуостаах дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ[1][2].

1971 сыллаахха Саха судаарыстабаннай университетын саха тылын салаатын ситиһиилээхтик бүтэрбитэ[1][2].

2013 сыл сэтинньи 18 күнүгэр олохтон туораабыта[1].

Айар үлэтэ

Айар үлэнэн 1959 сылтан дьарыктанан саҕалаабыта[1]. Бастакы «Маай» хоһооно «Бэлэм буол» хаһыакка бэчээттэммитэ[1]. Араас жанрдаах 30-тан тахса кинигэни таһаарбыта[1][2]. Ырыа тылын суруйааччы быһыытынан 165 ырыаны киллэрбит үс хомуурунньугу бэчээттэппитэ[1]. Норуот тыйаатырдарыгар туруоруллубут «Биһиги Исидорбут», «Олох биирдэ бэриллэр» пьесалар, ону тэҥэ тыйаатырдыҥы сынаарыйдар ааптардара[1][2].

Исидор Барахов туһунан «Биһиги Бараахаппыт» кинигэни суруйбута[2]. Топонимист быһыытынан «Үөһээ Бүлүү улууһун нэһилиэктэрин уонна сирдэрин ааттара» диэн билим үлэтин бэлэмнээбитэ[1][2]. Биллиилээх эмчит Ньыыкан туһунан кинигэ ааптара[2].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • ССРС Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ (1988)[1];
  • Арассыыйа суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ (1999)[1][2];
  • Арассыыйа географиятын уопсастыбатын чилиэнэ[1][2];
  • Арассыыйа норуоттар ыккардыларынааҕы «Возрождение планеты» норуот эмчиттэрин Сойууһун чилиэнэ[1];
  • Норуот мэдиссиинэтэ уонна духуобунай эмтээһин академига[1][2];
  • Улуу Бүөтүр I истиэпэннээх уордьанын кавалера[1][2];
  • Үөһээ Бүлүү улууһун Ытык олохтооҕо[1][2];
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин мелодиһа (1998)[1][2];
  • Айылҕаны харыстааһын бастыҥа[1];
  • «Гражданскай килбиэн» бэлиэ[1];
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ[1].

Дьиэ кэргэнэ

  • Ойоҕо — Степанида Михайловна Иванова, агроном.
  • Оҕолоро:
    • Тюркана Ивановна Сергеева (нуучча тылын учуутала);
    • Гуннара Ивановна Байгильдина-Ороһуунускайа (суруналыыс);
    • Еремей Иванович Иванов (хайа инженера);
    • Иванида Ивановна Льаванини (бухгалтер)[1].

Библиографията

  • Саллаат сиппэтэх суола / И. Ороһуунускай, И. Васильев. – Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1972. – 40 с.
  • Кэрэчээнэ: [ырыанньык]. – Дьокуускай: 1992. – 52 с.
  • Үөһээ Бүлүүм үрдээтин: [хоһооннор]. – Үөһээ Бүлүү: [и.с.], 1992. – 44 с.
  • Дьөһөгөй дьоруойа этэ. – Покровскай: [и.с.], 1993. – 43 с
  • Үөһээ Бүлүү нэһилиэктэрин ааттара:(топонимика). – Бүлүү: [и.с.], 1992. – 43 с.
  • Үөһээ Бүлүү сирдэрин ааттара: [топонимика]. – Ньурба: [и.с.], 1993. – 48 с.
  • Үөрдүн хотун Бүлүүм: [хоһооннор]. – Үөһээ Бүлүү: [и.с.], 1993. – 64 с.
  • Бүлүүбүтүн өрүһүйүөҕүҥ: [хоһооннор]. – Дьокуускай: Ситим, 1994. – 63 с.
  • Улуу кыайыыны уһансыбыттара. – Дьокуускай: “Ситим”, 1995.
  • Туобуйа геройдара:[ахтыылар]. – Покровскай: [и.с.], 1995 с.- 66 с.
  • Сүрэхпит баҕата туолуохтун: [хоһооннор]. – Үөһээ Бүлүү: [и.с.], 1996 с. 59 с.
  • Сахаайа: [ырыанньык]. – Дьокуускай: Полиграфист, 1996. – 71 с.
  • Биһиги Бараахаппыт: [пьеса, ахтыылар,ыстатыйалар].-Дьокуускай: Бичик, 1998. – 46 с.
  • Учууталлар барахсаттар: [очеркалар, ыстатыйалар]. – Дьокуускай: Кудук, 1998. – 48 с.
  • Күнчээнэлэргэ:[оҕолорго хоһооннор]. – Үөһээ Бүлүү: [и.с.], 1999 с. -40 с.
  • Үөһээ Бүлүү улууһун топонимиката. –Дьокуускай: [и.с.], 2000. – 120 с.
  • Алгыстаах ырыалар: [ырыанньык]. – Дьокуускай: [и.с.], 2000 с. -74 с.
  • Анабыл хоһооннор: [поэмалар, хоһооннор]. -Үөһээ Бүлүү: [и.с.], 2000 с. – 64 с.
  • Учууталбар барҕа махтал: [ыстатыйалар,хоһооннор]. – Үөһээ Бүлүү: [и.с.], 2001. – 83 с.
  • Оскуолабыт олоххо кынаттаабыта: [ыстатыйалар, очеркалар]. – Дьокуускай: Ардах, 2001. – 63 с.
  • Улуу кыайыыны уруйдуубут.- Ньурба: [и.с.], 2005. – 38 с
  • Айхаллан Улуу Кыайыы: [очеркалар, ахтыылар, ыстатыйалар]. – Үөһээ Бүлүү: [и.с.], 2005. – 58 с.
  • Үөһээ Бүлүүм – үрдүк үөрүүм!: – Дьокуускай: Бичик, 2005. – 126 с.
  • Сүрэҕим ньургуһуна- ырыа: [ырыанньык]. – Дьокуускай: [и.с.], 2005. – 131 с.
  • Биһиги Исиидэрбит: [Саха государственнай, политическай деятелэ И. Н. Барахов төрөөбүтэ 110 с. аналлаах пьеса уонна дьүһүйүү сценарийа] / И. Е. Иванов-Ороһуунускай, Ю. И. Васильев-Дьаргыстай. – Дьокуускай: Бичик, 2008. – 61 с.
  • Уруйдан Улуу Кыайыы: [Ороһу, Тамалакаан нэһилиэктэрин буойуннарын туһунан ахтыылар, хоһооннор].- Бүлүү: [и.с.], 1995.- 62 с.
  • Шел солдат: [о подвиге В.С. Павлова, солдата Великой отечественной войны, уроженца Быраканского наслега Верхневилюйского улуса].– Рига: 1977. – 64 с. : ил.
  • Души моей подснежник: стихи / пер. В.Федоров. — Мирный, 1995.— 53 с.
  • Целебные минуты вдохновения: стихи /пер. А. Борисовой. – Якутск: Сорук, 1997. – 52 с[3].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Иванов Иван Еремеевич – Оросунский (рус.). Верхневилюйская МЦБС. Сигэнии күнэ: 14 От ыйын 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Литературный календарь: 75-летие Ивана Оросунского (рус.). Нерюнгринская городская библиотека (10 Ахсынньы 2020). Сигэнии күнэ: 14 От ыйын 2026.
  3. ↑ Иванов Иван Еремеевич - Оросунский - Верхневилюйская МЦБС, Верхневилюйская МЦБС. Сигэнии күнэ: 30 Атырдьах ыйын 2026.

Категориялар