Нуучча тылынанПартнёрдар бырайыактараАнал бырайыактар
Тас көрүҥүн уларытТылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Дьокууускайдааҕы Никольскай таҥара дьиэтэ

Дьокуускайдааҕы Никольскай таҥара дьиэтэ (нууч. Градо-Якутский Николаевский собор) — Саха Өрөспүүбүлүкэтин киин куоратыгар — Дьокуускай куоракка билигин үлэлии турар кырдьаҕас православнай таҥара дьиэлэриттэн биирдэстэрэ.

Бастааҥы көрүҥүн, кээмэйин хаалларбыт соҕотох таҥара дьиэтэ. Ити манна араас сэбиэскэй тэрилтэлэр: куорат архитектуратын канцелярията, библиотека коллектора, 1970-с сыллар бүтүүлэригэр диэри ССКП уобаластааҕы тэрилтэтин партийнай архыыба харалла сылдьыбытынан быһаарыллар.

Ойуулааһына

Бастааҥҥы Николай Чудотворец кылабыыһалаах мас таҥара дьиэтэ — көмүү сиэрин-туомун оҥорорго ананан 1718 сыллаахха тутуллубут. Мас таҥара дьиэтэ, быһа холоон, Арассыыйа билимин академиятын Сибиирдээҕи салаатын Саха научнай киинин успуорт саалатын оннугар турбут. 1791 сыллаахха бу сиргэ алта кириэстээх саҥа таас дьиэ тутуута саҕаламмыт. Ол гынан баран тутуу үлэтин сыыһаларыттан уонна акылаата кэбирэҕиттэн таҥара дьиэтэ урусхалланан барбыт, ол иһин XIX үйэ ортотугар көтүрүллүбүт[1].

1847 сыллаахха атыыһыт Иван Яковлевич Шилов үбүнэн уонна куорат олохтоохторун сиэртибэлэринэн куорат кытыытыгар эмиэ ити аатынан кылабыыһалаах саҥа таас таҥара дьиэтин тутуу саҕаламмыт. 1851 сылга тутуу сүрүн үлэтэ түмүктэммит. Бу истиэнэтэ миэтэрэ халыҥнаах, үс бөрөстүөллээх, салҕааһынын үрдүнэн колокуонньалаах, биир куполлаах кириэстээх, сылаас таҥара дьиэтэ эбит. Дьиэ буут таастан икки миэтэрэ дириҥнээх лиэнтэлии акылаакка оҥоһуллубут. Архитектуратын уратытынан колокуонньата хаптаччы тутуллубут төбөлөөҕө буолар. 1852 сыллаахха ыам ыйын 22 күнүгэр архиепископ Иоанн Вениаминов таҥара дьиэтин ортоку өттүтүгэр турар сүрүн бүрүстүөлү сибэтии гыммыт, онтон ыам ыйын 24 уонна бэс ыйын 3 күннэригэр кини дьаһалынан атын икки бүрүстүөл сибэтиэйдэммиттэр: уҥа (соҕуруу) приделга Таҥара көрсүүтүн уонна Смоленскай таҥара Ийэтин мөссүөнүн аатынан; хаҥас (хотугу) — преподобнай Иоанн Лествичник уонна сибэтиэй равноапостольнай Константин уонна Елена ааттарынан.

Никольскай таҥара дьиэтин күрүөтүгэр куорат бары араҥаларын өлбүт дьонун көмөр кылабыыһата тэриллибит. Үһүйээн быһыытынан, атыыһыт Иван Яковлевич Шилов «таҥара дьиэтин аанын уҥа өттүгэр» көмүллүбүт. Кэм-кэрдии ааһан, эргэ көмүллүбүт сирдэргэ олохтоох уопсатыбаннай диэйэтэллэр, дворяннар, атыыһыттар, мещаннар, казактар уҥуохтарын харайар буолбуттар[2][3][4].

1930-с сыллардаахха куолакалларын көтүрэн, таҥара дьиэтин саппыттара. Ол кэннэ куорат тутуутун кэҥэтээри,  улаатыннараары, кылабыыһаны көтүрэн барбыттар, , ол түмүгэр 1950-с сыллардаахха ол кылабыыһа (киһи уҥуоҕа) сири кытта тэҥнэммит. Таҥара дьиэтэ 1990-с сыллар саҕаланыыларыгар итэҕэллээхтэргэ төннөрүллүбүт. Таҥара дьиэтэ алтынньы 8 күнүгэр 1995 сыллаахха иккистээн сибэтиэйдэммит уонна Саха сирин епархиятын кафедральнай собуорун статуһун ылбыт. 2005 сыллаахха приходтар разрядтарыгар төннөрүллүбүт, ол иһин епископ кафедрата Преображенскай собуорга көспүт. Таҥара дьиэтигэр «Дьокуускайдааҕы» диэн аат иҥэриллибит[5].

undefined

Нумизматикаҕа

Никольскай таҥара дьиэтэ Саха сирин манньыакка ойууламмыт соҕотох таҥара дьиэтэ буолар. 2008 сыллаахха «Арассыыйа архитектуратын пааматынньыктара» сиэрийэттэн «Дьокуускайдааҕы Никольскай собуор (XIX үйэ)» үс солкуобай номиналлаах өйдөбүнньүк үрүҥ көмүс манньыаты таһаарбыттар[6].

undefined

Быһаарыылар

  1. ↑ Якутск. Кафедральный собор Николая Чудотворца. Соборы.Ру. Сигэнии күнэ: 5 Муус устар 2026. Архивировано 30 Ахсынньы 2018 года.
  2. ↑ Собор Николая Чудотворца в Якутске. Храмы России. Сигэнии күнэ: 5 Муус устар 2026. Архивировано 30 Ахсынньы 2018 года.
  3. ↑ Никольская церковь в Якутске. yakutskhistory.net. Сигэнии күнэ: 5 Муус устар 2026.
  4. ↑ Градоякутский храм во имя святителя Николая Чудотворца. Открытая православная энциклопедия. Сигэнии күнэ: 5 Муус устар 2026. Архивировано 30 Ахсынньы 2018 года.
  5. ↑ Градоякутский Никольский храм (Якутск). Азбука паломника. Сигэнии күнэ: 5 Муус устар 2026. Архивировано 30 Ахсынньы 2018 года.
  6. ↑ Ушаков Николай Александрович. Из истории Градоякутского Никольского храма Якутской епархии // Сборник трудов Якутской духовной семинарии. — 2018. — № 5.

Категориялар