Бордонскай Степан Алексеевич
Степан Алексеевич Бордонскай (1909 сыл бэс ыйын 10 күнэ, Ньурба улууһа — 1999 сыл ахсынньы 3 күнэ, Красногорск[d], Москва уобалаһа) — сэбиэскэй суруналыыс, баартыйа уонна хаһаайыстыба үлэһитэ. Саха Автономнай Сэбиэскэй Социалистическай Өрөспүүбүлүкэтигэр, Красноярскай кыраайга уонна Хакаас автономнай уобалаһыгар араас сылларга үлэлээбитэ.
Олоҕун олуктара
1909 сыл бэс ыйын 10 күнүгэр Ньурба улууһугар II Бордоҥ нэһилиэгэр бааһынай дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. Аҕата Алексей Иванов — Буучах уола. Бүлүү икки кылаастаах оскуолатын бүтэрбитэ. 17 сааһыгар хомсомуол буолбута, 1930 сылтан БСК(б) баартыйа чилиэнэ.
1928–1929 сылларга Сунтаар Элгээйитигэр учууталынан үлэлээбитэ. 1929–1930 сылларга Бүлүү уокуругун исполкомугар сир хамыыһыйатын бэрэссэдээтэлинэн анаммыта. 1931 сыллаахха Бүлүү уокуругун исполкомун үөрэх салаатын сэбиэдиссэйэ буолбута.
1931–1932 сылларга Саха АССР Үөрэҕин хамыһырыйаатын устурууктара этэ, ону тэҥэ «Кузница просвещения» сурунаал эрэдээктэринэн үлэлээбитэ. 1932–1934 сылларга «Алданский рабочий» хаһыакка үлэлээбитэ[1].
1934–1937 сылларга ССРС Киин толоруулаах кэмитиэтин иһинэн «Правда» аатынан Бүтүн Сойуустааҕы коммунистыы суруналыыстыка институтугар кэтэхтэн үөрэммитэ, суруналыыс-эрэдээктэр идэтин ылбыта. Бу институт 1921–1938 сылларга үлэлээбитэ[1].
1937–1938 сылларга «Кыым» хаһыакка салаа сэбиэдиссэйинэн, 1938–1939 сылларга сүрүн эрэдээктэринэн үлэлээбитэ. 1939 сыл муус устар 26 күнүгэр баартыйа үлэтигэр көспүтэ, Саха уобаластааҕы кэмитиэтин пропагандаҕа уонна агитацияҕа салаатын салайбыта. 1939 сыл атырдьах ыйын 5 күнүттэн 1943 сыл атырдьах ыйын 27 күнүгэр диэри Саха уобаластааҕы кэмитиэт сэкирэтээринэн үлэлээбитэ.
1943–1945 сылларга ССКП Киин кэмитиэтин иһинэн Баартыйа тэрийээччилэрин Үрдүкү оскуолаларыгар истээччи этэ. 1945–1947 сыллардаахха Красноярскайдааҕы баартыйа кэмитиэтигэр лекторынан, бэчээт сиэктэрин сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. 1947–1951 сылларга Хакасиятааҕы обком сэкирэтээринэн анаммыта.
1951–1952 сылларга Абакааннааҕы педагогика институгар марксизм-ленинизм биридимиэтин үөрэппитэ. 1948–1952 сылларга Хакасия уобаластааҕы «Билии» уопсастыбатын бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ.
1952–1953 сылларга Саха АССР Миниистирдэрин Сэбиэтин иһинэн Араадьыйа кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ этэ. 1953 сылтан Дьокуускайдааҕы геология дьаһалтатын каадырга салаатын салайбыта. 1955 сылтан Саха сиринээҕи геология-разведка хонтуоратын салайааччытын солбуйааччытынан үлэлээбитэ.
Биэнсийэҕэ тахсан баран, 1994 сыллаахха Москва уобалаһын Красногорскай куоратыгар көспүтэ. 1999 сыл ахсынньы 3 күнүгэр өлбүтэ. КүлэПавшинскай кылабыыһаҕа хараллыбыт.
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- «Владимир Ильич Ленин төрөөбүтэ 100 сылыгар аналлаах килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээл.
Быһаарыылар
Сигэлэр
- Письмо Степана Алексеевича Бордонского об антифашистском митинге в Якутске — Электронная библиотека исторических документов.
- Всесоюзный коммунистический институт журналистики имени «Правды» — Путеводители по российским архивам.