Баишев Геннадий Семенович
Геннадий Семёнович Баишев (1946 сыл кулун тутар 12 күнэ, Таастаах нэһилиэгэ) — балет артыыһа, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа.
Олоҕун олуктара
1946 сыллаахха кулун тутар 12 күнүгэр Нам улууһун Таастаах сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ.
1966 сыллаахха Новосибирскай хореографияҕа училищетын бүтэрбитэ. 1982 сыллаахха А. В. Луначарскай аатынан Судаарыстыбаннай тыйаатыр ускуустубатын институтун (ГИТИС) балетмейстерскай отделениетын бүтэрбитэ.
1966—1979 сс. П. А. Ойуунускай аатынан муусука-дыраама тыйаатырыгар балет артыыһынан үлэлээбитэ.
1980 сылтан Саха судаарыстыбаннай филармониятын иһинэн Саха сирин Судаарыстыбаннай үҥкүү ансаамбылыгар балетмейстер-туруорааччынан анаммыта. Бу сылларга кини туруорбута: «Табаһыт үҥкүүтэ», «Кымыс үҥкүүтэ», Г. Комраков «Оһуокайа», В. Ксенофонтов «Сайылыга», А. Алексеев «Якутяночката», В. Андросов «Туундарата», А. Моргусов «Кыталыктаах кырдала», Г. Комраков «Хомус», «Ыһыах» композициялара, В. Кац «Байанайа», класс-концерт «Саха үҥкүүтэ», Г. Григорян «Дьол тааһа» балета.
1991 с. Национальнай Үҥкүү тыйаатырын уус-уран салайааччытынан уонна балетмейстерынан анаммыта[1][2].
Айар үлэтэ
Хореограф-туруорааччы быһыытынан улахан кээмэйдээх испэктээктэри туруорбута: А. Самойлов муусукатыгар «Уруу», В. Ксенофонтов «Бохсуруйуута», Н. Берестов «Атыыр мунха», В. Зырянов «Оһуор туос», 3. Степанов «Ярхадаана». «Бэрт Хара» олоҥхо трилогиятыгар либретто ааптара уонна хореограф-туруорааччы : Н. Петров муусукатыгар «Айыы аймаҕа», П. Иванова «Арсан Дуолай», В. Ксенофонтов «Үөһэ дойду боотурдара».
30 сыл устата кини 100-тэн тахса кэнсиэр нүөмэрин, 20-тэн тахса испэктээги уонна композицияны, элбэх ахсааннаах араас кэнсиэр бырагыраамаларын туруорбута.
Айар үлэтин кэмигэр гостуруолларга тас дойдуларга сылдьыбыта: АХШ (1975, 1997), Япония (1976), Канада (1981, 1997), Румыния (1984), Монголия (1985), Германия (1985), Англия (1992), Швейцария (1994), Польша (1996), Франция (1996). Москубаҕа, Ульяновскайга (1982), Улан-Баторга (1985) Литература уонна ускуустуба күннэригэр; «Игры доброй воли» култуура бырагырааматын (1986) кыттыылааҕа.
Урал, Сибиир уонна Уһук Илин балетмейстердарын иккис күрэхтэрин II истиэпэннээх лауреата (1992), «Көмүс таба» өрөспүүбүлүкэтээҕи бириэмийэ хаһаайына (1997), Вацлав Нижинскай бириистэрин ылбыт киһи (1998), «Балет» сурунаал («Норуот үҥкүүтүн сулустара» номинацияҕа «Үҥкүү дууһата», 2005) наҕараадалаах. Саха сирин норуоттарын духуобунай култууратын диэйэтэллэрин сийиэһин дэлэгээтэ (2004)[2].
Тыйаатырга оруоллара
- Ромео («Ромео и Джульетта» П. Чайковскай);
- Юноша-поэт («Шопениана»);
- Альберт («Жизель» А. Адан);
- Принц («Золушка» С. Прокофьев);
- Кулут Туйгун («Кюн Куо» В. Кац);
- Юноша («Юношеская симфония» С. Прокофьев);
- Молодой орёл («Орлы летят на Север» Г. Комраков);
- Хулиган («Барышня и Хулиган»);
- Франц («Голубой Дунай» И. Штраус).
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Саха АССР үтүөлээх артыыһа;
- Арассыыйа Федерациятын ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа;
- П. А. Ойуунускай аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин бириэмийэтин лауреата;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа;
- Нам улууһун Ытык олохтооҕо[2].
Билинии
- Олоҕун уонна айар үлэтин туһунан «Легенда якутского танца Геннадий Баишев» диэн докумуонунан киинэ уһуллубута;
- Олоҕун уонна айар үлэтин туһунан «По страницам моей жизни» фотоальбом тахсыбыта[3];
- 2026 сыллаахха Кыыл Уолун аатынан Национальнай үҥкүү тыйаатырыгар Г. Баишев 80 сааһын бэлиэтии кини олоҕун уонна айар үлэтин туһунан быыстапка буолан ааспыта[4].