Алексеев Эрнст Александрович
Алексеев Эрнст Алексеевич (1946 сыл балаҕан ыйын 15 күнэ, Ньурба улууһа, Саха АССР — 2024) — норуодунай маастар, П. А. Ойуунускай аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата. Таатта улууһун уонна Дьүлэй нэһилиэгин ытык олохтооҕо.
Биография
1946 сыл балаҕан ыйын 15 күнүгэр Ньурба улууһун Куочайыгар төрөөбүтэ. 1964 сыллаахха ЯГУ ИТФ геологияны үөрэтэр отделениятыгар үөрэнэ киирбитэ. 1968—1976 сылларга маһынан тутуунан дьарыгырар, 1976—1996 сыллардаахха Таатта улууһун Туора-Күөл оскуолатыгар учууталлыыр.
1983 сыллаахха ЯГУ математиканы үөрэтэр салаатын бүтэрбитэ. «Юный резчик» куруһуокка салайааччынан үлэлиир. Хас да сыл өбүгэлэр оонньуурдарын, прикладной искусстваны үөрэппитэ киниэхэ дьэҥҥэ көстөр национальнай сувенир «Талах ынах», талахтан миэбэл «Талах олоппос» технологияларын айарга көмөлөһор. Кини бэйэтин уонна үөрэнээччилэрин үлэлэрэ 45 Республикатааҕы, международнай выставкаларга Францияҕа, Монголияҕа, Бурятияҕа көстүбүттэрэ. Кини үөрэппит дьоно хаста да прикладной искусства өттүнэн маҥнайгы миэстэлэри республиканскай быыстапкаларга ылбыттара. Эрнст Александрович Международнай көһөрүүлээх «Красота пространства» быыстапка кыттыылааҕа.
Кини мастан оҥоһуллубут архитектурно-мемориальнай комплекс автора буолар, биирдэстэрэ олоҥхоһут Табахырап гиэнэ буолар. Суотту «Дружба народов» музейыгар биллиилээх олоҥхоһуттарга ананан турар былыргы надмогильниктар ансамбылы айбыт киһи буолар. Пааматынньыктара барыта паспортизированнайдар уонна культура памятнигын каталогугар киирэн тураллар. «Олоҥхо оонньууларыгар» анаан «Хадаайы» музейыгар Ытык-Күөлгэ кини салайыытынынан, бэйэтин архитектуратынан Саха Сиригэр уникальнай «Олоҥхо балаҕана» уонна «Моҕол ураһа» тутуллар.
Үлэлэрэ барыта «Өркөн өйүнэн, кыраҕы хараҕынан» (ЧИП «Ситим», 1995 с.), «Саха талахтан, мастан үлэлэрэ» (изд-во «Бичик», 1999 с.) сырдатыллыбыта уонна иллюстрацияламмыта. Бүтэһик кинигэтэ — автор материальнай культура оттунэн фундаментальнай улэтэ, сахалар маһынан тутуутун зодчествота, учуонайдартан уонна өрөспүүбүлүкэ искусствоведтарыттан үрдүк сыананы ылбыта.
Алексеев Эрнст РФ уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин архитектордарын Сойууһун чилиэнэ этэ, «Дети Саха-Азия» фондун стипендиата, РФ творческай уорэтиитин Акадаемиятын академига, ЯГИТИ архитектура кафедратын доцена этэ.
Наҕараадалар
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин 2009 сыл сэтинньи 20 күнүн 1675 нүөмэрдээх ыйааҕынан Алексеев Эрнст Александровичка П. А. Ойуунускай аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай бириэмийэтэ 2009 сылга чөлгө түһүү архитектура нэһилиэстибэтин уонна үгэс буолбут прикладной ускуустубаҕа сүрүн вкладын иһин, сахалыы мас зодчествотун холбоһук үлэлэрин оҥорбутун, мас тутууга архитектурнай новация, уонна хас да сыллааҕы көдьүстээх үлэтин уонна педагогическай деятельнаһынан лауреат буолбута;
- Таатта улууһун ытык олохтооҕо;
- Дьүлэй нэһилиэк ытык олохтооҕо;
- РФ культуратын үтүөлээх үлэһитэ;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай маастара;
- «Гражданская доблесть» кавалера.
Аатын үйэтитии
- 2025 сыл от ыйын 17 күнүгэр Туора Күөл нэһилиэгэр Эрнст Алексеев кэриэһигэр искибиэр аһыллыбыта[1].