Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Алгыстаана (аат)

Алгыстаана (нууч. Алгыстана) — сахалыы кыыс, дьахтар аата.

Суолтата

Тэрис суруйбутунан, бу аат «алгыс» диэн тылтан тахсыбыт, «алгыстаах, алгыстан/алгыстаммыт (алҕан/алҕаммыт)» (нууч. благословенная, получившая благопожелание) диэн суолталаах[1].

Багдарыын Сүлбэ быһаарыытынан, бу аат былыргы ааттан төрүттээх, «алгыс» диэн тылтан тахсыбыт. Айыы ааттарын ахсааныгар киирсэр. Аат күннэрэ-дьыллара — ахсынньы 29, 30 күннэрэ уонна олунньу 30 күнэ[2].

Саха тылын быһаарыылаах тылдьытынан, «алгыс» диэн тыл маннык суолталардаах:

  • Дьоҥҥо үтүөнү баҕаран, олох араас түбэлтэлэригэр, көстүүлэригэр үтүө түмүгү көрдөһөн анал тыл этии;
  • Сөбүлүүр-биһириир, үтүөнү баҕарар ис хоһоонноох кимиэхэ эмэ туһаайыллыбыт кэс тыл;
  • Былыргы итэҕэл быһыытынан, киһиэхэ кутталлаах хараҥа күүстэри үтэйэр, ыарыыны эмтиир-домнуур кыахтаах аптаах тыл[3].

Ону тэҥэ, бу тыл былыргы түүрдүү уонна атын түүр омуктарыгар (алғыс, алкыш) үтүөнү баҕарыы, уруй-айхал, арчылыыр тыл-өс диэн өйдөбүллээх (нууч. благословение, благопожелание, хвала или заклинание)[4].

Сорох ситим-сирдэргэ бу аат «алгы» («айыллыы») уонна «стан» («сир, дойду») диэн былыргы түүр тылларыттан үөскээбит диэн суруллар, бу сыыһа[5].

Тарҕаныыта

Гражданскай турук аакталарын суруйуу (нууч.) (сах. Дьаһалтатын биллэрбитинэн, 2021 сыл түмүгүнэн Алгыстаана диэн аат Саха сиригэр саамай тарҕаммыт дьахтар ааттарын тиһигэр киирбит. Ону таһынан, Анна-Алгыстаана курдук дьүөрэлэспит ааттар бааллара бэлиэтэммит. Ону тэҥэ Алгыс диэн аат уол оҕолорго эмиэ киэҥник бэриллэр буолбут[6].

Атын көрүҥнэрэ

Аат кылгас көрүҥэ — Алгыс. Бу аат эр киһиэхэ да, дьахтарга да бэриллэр кыахтаах[7].

Биллэр дьон

  • Анастасия Федотовна Ющенко — бэйиэт, Алгыстаана-Анастасия диэн айар аатынан суруйар[8].

Быһаарыылар

  1. ↑ Тэрис, 2012, с. 5
  2. ↑ Багдарыын Сүлбэ, 2011, с. 77—78
  3. ↑ алгыс (рус.). SakhaTyla.Ru — Якутский словарь. Сигэнии күнэ: 29 От ыйын 2026.
  4. ↑ Слово алгыс в верованиях тюркских народов. e-history.kz. Сигэнии күнэ: 29 От ыйын 2026.
  5. ↑ Имя Алгыстаана — значение, происхождение, история и интересные факты об именах (рус.). famiry.ru. Сигэнии күнэ: 29 От ыйын 2026.
  6. ↑ Названы самые редкие и популярные якутские имена 2021 года. ЯСИА. Сигэнии күнэ: 29 От ыйын 2026.
  7. ↑ Багдарыын Сүлбэ, 2011, с. 85
  8. ↑ Алгыстаана – Анастасия: интервью молодой поэтессы. cbsykt.ru. Сигэнии күнэ: 29 От ыйын 2026.

Литература

  • Багдарыын Сүлбэ Аатта тал. — Дьокуускай: Бичик, 2011. — 96 с.
  • Тэрис Тэрис. Сахалыы аат. — Дьокуускай: Якутский край, 2012. — 41 с.

Категориялар

© Правообладателем данного материала является АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».
Использование данного материала на других сайтах возможно только с согласия АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».