DeepSeek
DeepSeek — Кытай оҥоһуу өй лабораторията[3], араас тыл моделларыгар аһаҕас ис хоһоонноох программалары оҥорууга анал үөрэхтээх[4]. DeepSeek үбүлэнэр High-Flyer хедж-фондунан, Лянь Вэньфэн тэрийбитэ уонна салайар. Хампаанньа сүрүн офиһа Кытай Цзянсу провинциятын Ханчжоу куоратыгар баар. 2025 сыл тохсунньу бүтүүтүгэр DeepSeek сыһыарыы App Store бастыҥнарыгар бастакы миэстэҕэ турара — АХШ-ҕа, Улуу Британияҕа, ХАЭ-ҕа, Дьоппуоҥҥа, Соҕуруу Кэриэйэҕэ, Кытайга[5]. Тохсунньу 28 күнүгэр Арассыыйаҕа AppStore-га, оттон тохсунньу 29 күнүгэр Google Play-га бастакы миэстэни ылбыта[6].
Устуоруйа
Hangzhou DeepSeek Artificial Intelligence Basic Technology Research Co., Ltd. 2023 сыл ыам ыйыгар тэриллибитэ[7]. Хампаанньаны Лян Вэньфэн тэрийбитэ, кини урут 2015 сыллаахха High-Flyer хедж-фонданы тэрийбитэ. Сүрүн спонсордартан биирдэстэринэн Кытай «Huanfang» инвестиционнай хампаанньата буолбута[8].
2021 сыллаахха High-Flyer 10 тыһыынча кэриҥэ графическай обработкалыыр блоктары (GPU) мунньубута, олор улахан даннайдары үөрэтиигэ уонна ырытыыга туттуллубуттара[9]. 2023 сыллаахха Кытай технологияларын утары аан дойдутааҕы санкциялар кэмнэригэр Лян Вэньфэн оҥоһуу өй хайысхатын туспа салаа быһыытынан араарбыта. Экспертэр этэллэринэн, DeepSeek тоҕоостоох уонна эффективнай ИИ быһаарыыларын оҥорорго анаан оҥоһуллубута, хампаанньа модела баар ааҕан таһаарар кыаҕы уонна аһаҕас ис хоһоонноох коду туһаныыга олоҕурар[10].
Бастакы туспа DeepSeek модела, DeepSeek Coder, 2023 сыл сэтинньитигэр тахсыбыта[11]. Модель куода MIT лицензиятынан тахсыбыта. DeepSeek кэлин API-сервистарыгар күрэстэһиилээх сыананы туруорбута уонна стартаптар уонна разработчиктар интэриэстэрин тардыбыта.
DeepSeek V3
2025 сыллаахха DeepSeek бэйэтин моделларын саҥа барылларын таһаарбыта, ол иһигэр DeepSeek V3, «экспертэр жюрилара» диэн өйдөбүлгэ олоҕурбута. Бу ньыма элбэх моделлары кытта көхтөөхтүк үлэлэһэн үрдүк көрдөрүүлээх, хас биирдиилэрэ бүтэһик эппиэккэ кыттыгастаах. «Экспертэр дьүүллүүр сүбэлэрин» туһаныы дириҥ ырытыыны уонна элбэх араҥалаах ньыманы ирдиир кыһалҕалары чопчу уонна түргэнник быһаарарга көмөлөһөр. Ону таһынан, саҥа моделлар ааҕар-суоттуур ресурсалары туһаныыга үрдүк көдьүүстээхтэрин көрдөрөллөр, ол үөрэх уонна үлэ ороскуоттарын кыччатыырга көмөлөһөллөр.
Техническэй уратылара
DeepSeek быһаарыыларыгар хас да сүрүн технологияны уонна архитектураны туттар[12]:
- Элбэх төбөлөөх Latent Attention (MLA) архитектурата үөрэтэр моделлар сыаналарын биллэ кыччатыыга, кинилэр үлэлэрин үрдэтиигэ көмөлөһөр.
- Экспертэр холбоһуктара (MoE) моделлара. Бу өйдөбүлү туһаныы моделларга параметрдар подмножестволарын эрэ активациялаан ыйытыылары ордук эффективнайдык оҥорор кыаҕы биэрэр, ол кинилэри ордук экономиялаах оҥорор.
Конкуренция
DeepSeek ИИ ырыынагар OpenAI (ChatGPT), Google, Microsoft уонна Anthropic курдук сүрүн хампаанньалары кытта күрэстэһэр[13]. 2023 сыллаахха тэриллиэҕиттэн ыла, хампаанньа кыра сыанаҕа үрдүк көрдөрүүлээх моделлары оҥорор. 2025 сыллаахха DeepSeek АХШ-ҕа сыһыарыыларын хачаайдааһын ахсааныгар рекорднай ахсааны ылбыта[14], ол Nvidia курдук хампаанньалар акцияларын түһэрбитэ[15] уонна инвестордар ортолоругар кыһалҕаны үөскэппитэ. OpenAI уонна Google сотору кэминэн өҥөлөрүн сыанатын биллэ түһэриэхтэрин сөп[16].
Кириитикэ
Ситиһиилээх эрээри, DeepSeek кириитикэни көрсөр[17]:
- Эрдэттэн сананыы. Моделлар бэлитиичэскэй боппуруостарга эбэтэр ыарыылаах тиэмэлэргэ ыйытыыларга хайаан да эппиэттиир кыахтара суох диэн иһитиннэриилэр кинилэр нейтралитеттарын туһунан кыһалҕаны үөскэттилэр.
- Судаарыстыба өйөбүлэ. Бырайыак Кытай бырабыыталыстыбатыттан быһаччы өйөбүлү ылыан сөп диэн саарбахтааһын баар, ол сайдыытын тутулуга суох буолуутун туһунан боппуруостары үөскэтэр.
2025 сыл олуньутугар АХШ салалтата DeepSeek туһунан силиэстийэни саҕалаабыта. АХШ Кытай хампаанньата Nvidia Corp-тан Сингапур нөҥүө АХШ чиптэри атыылыырга хааччахтааһыннарын тумнар туһугар полупроводниктары ылыан сөбүн чинчийэр[18].