Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

2025 сыл конклава

2025 сыл конклава (ит. Conclave 2025; ааҥ. Conclave 2025) — 2025 сыл балаҕан ыйын 21 күнүгэр Франциск өлбүтүн кэннэ ыытыллыбыт саҥа паапаны талар конклав (кардинал быыбардааччылар мунньахтара).

undefined

Конклав быраабылалара

Конклав 1996 сыллаахха Иоанн Павел II таһаарбыт уонна Бенедикт XVI саҥардыбыт «Universi Dominici Gregis» Апостольскай конституция[ru] нуорматыгар сөп түбэһиннэрэн ыҥырыллыахтаах[1]. Конклав Рим Паапатын өлбүтүн эбэтэр уурайбытын кэннэ 15 күнтэн кырата суох буолуохтаах уонна паапа бүрүстүөлэ босхоломмутун кэннэ 20 күнтэн хойутаан ыытыллыа суохтаах. Эрдэ саҕалааһын эмиэ кыаллар «бары кардинал быыбардааччылар бааллара чуолкай буоллаҕына»[2].

Конклавка 80-гар диэри саастаах кардиналлар эрэ куоластыыллар. Паапа өлбүтүн эбэтэр уурайбытын кэннэ, Кардиналлар коллегияларын декана атыттарга биллэрэр уонна конклавы ыҥырар. Кардинал быыбардааччылар Ватикаҥҥа тиийэн, тас эйгэттэн тэйиччи Domus Sanctae Marthae диэн сиргэ олороллор[3][4].

Билиҥҥи декан, 91 саастаах Джованни Баттиста Ре, кэлэр конклавы тэрийэр[5]. Бары кардиналлар, ол иһигэр 80-тан үөһэ саастаахтар, эрдэттэн ыытыллар конкгрегацияларга кытталлар: генеральнай уонна чааһынай конгрециялар. Генеральнай улахан суолталаах боппуруостары көрөр, ол иһигэр Сикстинскай часовняны бэлэмнээһин уонна Папа талыллыан иннинэ духуобунай толкуйга аҕабыыттары анааһын.

Экспертэр этэллэринэн, 2025 сыллааҕы конклав биир сүрүн кыһалҕата сексуальнай скандааллар буолаллар, олору арыйыы католическай сыаркап былааһыгар охсуулаах. «Паапанан талбыт хандьыдаата итинник дьыалаларга кыттыгаһа суоҕун туһунан эрэллээх буолуохпутун сөп дуо?», диэн Нотр-Дам университетын теология профессора Ульрих Ленер бэлиэтээбит[6].

Кардиналлар ханнык баҕарар сүрэхтэммит католик эр киһини талыахтарын сөп эрээри, 1389 сылтан ыла кардиналлар эрэ папа буолбуттара. Бэчээт буолуон сөптөөх кандидаттары бэлиэтиир — «папабили[ru]», ол гынан баран үгүс өттүгэр Иоанн XXIII уонна Иоанн Павел II курдук күүтүллүбэтэх, папабиль буолбатах кандидаттар талыллыахтарын сөп[4].

2025 сыл муус устар 21 күнүнээҕи туругунан, сыаркапка 252 кардинал баар, олортон 135-һэ 80-гар диэри саастаахтар. Ол гынан баран, конклавка 120 кардиналтан элбэҕэ суох кыттыан сөп[7]. Кэлэр конклав уһуна биллибэт: устуоруйаҕа икки сыллаах да, икки күннээх да быыбардар буолбуттара[4].

Папабиллэр 2025

«Папабиллэр» ортолоругар, 2025 сыллаахха СМИ таһаарыылара этэллэринэн, хас да киһи көстүбүт, олортон саамай ахтыллыбыттара:

Кардинал Пьетро Паролин (Италия) — кинини «Ватикаан тэҥэ суох дипломата» диэн ааттыыллар[8].

Кардинал Луис Антонио Тагле (Пилипиин) — инклюзивность уонна евангелизация өйөөччүтүнэн ааҕыллар, кини норуоттар евангелизацияларын түмсүүтүн салайар улахан опыттаах[6].

Кардинал Петер Эрдё (Венгрия) — 72-саастаах каноническай быраап учуонайа уонна үгэс буолбут католическай үөрэхтэри уонна доктриналары өйөөччү[6].

Кардинал Питер Тарксон (Гана) — 76-саастаах библия учуонайа[6].

Кардинал Марио Грек (Мальта) — Мальта епископтарын Синодун генеральнай сэкирэтээрэ, 68 саастаах.

Кардинал Хуан Хосе Омелья (Испания) — Барселона архиепископа, 79 саастаах.

Маттео Мария Дзуппи (Италия) — Болонья архиепискоба, 69 саастаах.

Жан-Марк Авелин (Франция) — Марсель архиепискоба, 66 саастаах[9].

2025 сыл балаҕан ыйын 21 күнүнээҕи конклав састааба дойдуларынан уонна эрэгийиэннэринэн
     Италия 17
     Хаалбыт Европа 36
     Хоту Америка 20
     Соҕуруу Америка 17
     Африка 18
     Азия 23
     Океания 4
Талааччылар ахсааннара 135

Быһаарыылар

  1. ↑ Losacco, Riccardo Maria. Что такое Конклав и как избирается новый Папа?, Agenzia Nova (21 Муус устар 2025). Сигэнии күнэ: 21 Муус устар 2025.
  2. ↑ Cindy Wooden. Pope Francis has died. Here’s what happens next. - OSV News (амер. англ.). www.osvnews.com (21 Муус устар 2025). Сигэнии күнэ: 21 Муус устар 2025.
  3. ↑ Papal Conclave: how the next pope is elected, Theos Think Tank (24 Олунньу 2025). Сигэнии күнэ: 21 Муус устар 2025.
  4. ↑ 1 2 3 How is a new pope chosen? The papal conclave process explained., Business Insider (21 Муус устар 2025). Сигэнии күнэ: 21 Муус устар 2025.
  5. ↑ What happens after a Pope dies: The Vatican’s process of papal succession explained - CNBC TV18, CNBCTV18 (21 Муус устар 2025). Сигэнии күнэ: 21 Муус устар 2025.
  6. ↑ 1 2 3 4 The Next Pope: Who Are The Frontrunners to Succeed Pope Francis? (англ.). The Newsweek (21 Муус устар 2025).
  7. ↑ Here's how a conclave elects a new pope | CBC News, CBC. Сигэнии күнэ: 21 Муус устар 2025.
  8. ↑ Who will the next pope be – and how are they chosen?, The Week (5 Муус устар 2023). Сигэнии күнэ: 21 Муус устар 2025.
  9. ↑ Who might succeed Pope Francis? Nine possible candidates (англ.). Reuter's (21 Муус устар 2025).

Категориялар