Борисов Юрий Александрович

1992 сыл ахсынньы 8 күнүгэр Московскай уобаласка Реутов куоракка төрөөбүтэ^[1]. Борисов диэн артыыс ийэтин араспаанньата. Аҕатын араспаанньата кини сөбүлээбэт этэ — Сивуха — кэлин уларыппыта^[6]. Юра аҕата физкультура уонна труд учууталынан үлэлээбитэ, кэлин электромонтерынан, сантехникынан үлэлээн саҕалаабыта. Ийэтэ риэлтордаабыта^[6]. 90-с сылларга Юра Борисов төрөппүттэрэ Черкизовскай ырыынакка сибэкки атыылыыллара^[6]. Оскуолаҕа уус-уран самодеятельность испэктээкиллэригэр кыттар этэ, ол эрээри бу дьарыкка улаханнык ылыммат этэ^[6].

Уон алта сааһыгар М. С. Щепкин аатынан Үрдүкү тыйаатыр училищетыгар (В. М. Бейлис уонна В. Н. Иванов куурустара) (2013 сылга бүтэрбитэ) үөрэнэ киирбитэ^[3] уонна ол сылга «Зойкина квартира» испиктээкилгэ Аметистов оруолун оонньообутун иһин «Кыһыл көмүс сэбирдэх» бириэмийэ «Бастыҥ эр киһи оруола» категориятыгар лаурет буолбута^[7].

Киинэҕэ 2010 сылтан оонньуур буолбута. Кини «У каждого своя война» (2010), «В зоне риска» (2012) уонна «Мотыльки» (2013) диэн сериалларга сүрүн оруоллары оонньообута^[1].

2013—2014 сылларга Москватааҕы «Сатирикон» тыйаатырга үлэлээбитэ^[3][8].

Кини 2015 сыллаахха «Молодая гвардия» сериалга Сергей Тюленины оонньообута, ону тэҥэ «Дорога в Берлин» киинэҕэ сүрүн оруолу оонньообута^[9]. Ити үлэтэ Борисов аатын-суолун аҕалбыта.

2017 сыллаахха Юрий Борисов «Отчий Берег» сериалга^[1][10], оттон 2018 сыллаахха «Семь пар нечистных»^[11] уонна «Т-34» киинэлэргэ уһуллубута. «Бык» (2019)^[12] киинэҕэ сүрүн оруолу оонньообутун иһин «Киинэҕэ бастыҥ артыыс» номинацияҕа «Кыһыл көмүс хотой» бириэмийэҕэ туруоруллубута^[13]. Ону тэҥэ, Юра Борисов бу оруола «Кинорепортер» сурунаал «Сыл тэрээһинэ» бириэмийэтинэн наҕараадаламмыта («Сыл арыйыыта» категория)^[14]. 2019 сылга «Союз спасения» уонна «Вторжение» киинэлэргэ иккис планнаах оруолларга оонньообута^[1][15].

2021 сыллаахха Юрий Борисов «Калашников» киинэҕэ (киинэ 2020 сыллаахха олунньуга тахсыбыта) сүрүн оруолун иһин «Кыһыл көмүс хотой» бириэмийэни ылбыта^[16]. Киинэни дойду киинэ кириитиктэрэ үөрүүлээхтик ылыммыттара^{[17][18][19][20]}.

2021 сыл балаҕан ыйыгар Борисов албыннааһыҥҥа кыттыбыта. Суруйааччы Виктор Пелевин буолан, Москваҕа автограф сессиятын ыыппыта. Атын суруйааччы Сергей Минаев түһэрбит хаартыската СМИ-га тарҕаммыта, сүрүн сонуннарга таҕыспыта. Кинилэр «дьикти Пелевин Арассыыйаҕа төннөн кэллэ» диэн суруйбуттара. Бу кэнниттэн Минаев Esquire сурунаал алтынньытааҕы нүөмэрин сирэйигэр Пелевин уобараһыгар Борисов хаартыскатын таһаарбыта^[21].

2025 сыл тохсунньу 23 күнүгэр «Анора» киинэҕэ оруолун иһин «Оскарга» номинацияламмыта^[22]. Арассыыйа артыыстарыттан бастакынан «Оскар» уонна «Кыһыл көмүс глобус» номинацияларын ылбыта. Маны таһынан, Борисов ССРС эстиэҕиттэн ыла Арассыыйаттан бастакынан «Оскар» бириэмийэтигэр туруоруллубут артыыс буолар. Юра Борисовы кытта Гай Пирс, Эдвард Нортон, Киран Калкин уонна Джереми Стронг «Оскарга» бастыҥ иккис планнаах артыыс номинациятын ылбыттара^[2].

2025 сыл тохсунньутугар кини Эмир Кустурица «Как я не снял „Преступление и наказание“» диэн саҥа киинэтигэр кыттыыта биллибитэ^[23]. Олунньуга артыыс бастакы нуучча автогонщиктарын туһунан «Битва моторов» диэн хартыынаҕа устууга киирбитэ, онно биир сүрүн оруолу толорбута^[24].

2025 сыл муус устарыгар Борисов United Talent Agency диэн Голливуд агенствотын кытта контракт түһэрбитэ, оттон бэс ыйыгар Эмили Мортимер (A24 уонна Fruit Tree студиялар) режиссёр бастакы «Dennis» диэн киинэтигэр сүрүн оруолга бигэргэтиллибитэ^[25][26]. Ол ыйга артыыс Американскай кинематографическай ускуустубалар уонна наукалар академиятыгар киирэргэ ыҥырыыны ылбыта^[27].

2025 сыл от ыйыгар Variety хаһыат суруйбутунан, Борисов Amazon MGM студиятын Artificial диэн киинэтигэр оонньуур^[28], ол OpenAI салайааччыта Сэм Альтман үлэтиттэн уурайыытын уонна төннүүтүн тула буолбут түбэлтэлэргэ анаммыт киинэ^[29].

• Кэргэнэ — Анна Шевчук, артыыс. Кини «Доктор Рихтер», «The Тёлки», «Выжившие» курдук үрдүк рейтиннээх сериалларга оонньообута^[30][31].
  • Кыыһа — Марфа.
  • Кыыһа — Акулина^[32].