Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Чижик Богдан Мельхиорович

Богдан Мельхиорович Чижик (1899 сыл атырдьах ыйын 7 күнэ, Бодойбо — 1970 сыл атырдьах ыйын 2 күнэ, Дьокуускай) — сэбиэскэй бибилэтиэкэр уонна баартыйа үлэһитэ. Саха сиригэр сэбиэскэй былааһы олохтооһуҥҥа уонна Гражданскай сэриигэ кыттыбыта; 1950—1962 сылларга А. С. Пушкин аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай бибилэтиэкэтин салайбыта[1].

Олоҕун олуктара

1899 сыл атырдьах ыйын 7 күнүгэр Иркутскай уобалас Бодойбо бөһүөлэгэр оробуочай дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ[2]. 1911 сыллаахха ийэтин кытта Дьокуускайга көспүтэ.

1913—1920 сылларга бириискэҕэ үлэлээбитэ. 1918 сыл муус устарга РКП(б) кэккэтигэр киирбитэ. 1920—1921 сылларга Москваҕа Я. М. Свердлов аатынан ЦК РКП(б) партийнай куурустарга үөрэммитэ[1].

Кууруһу бүтэрэн баран, уобаластааҕы идэлээх сойуустар кэмитиэттэрин салаатын сэбиэдиссэйинэн, баартыйа кэккэтин ыраастыыр уонна бэрэбиэркэлиир хамыыһыйа бэрэссэдээтилинэн, ону тэҥэ баартыйа хонтуруоллуур хамыыһыйатын бэрэссэдээтилинэн үлэлээбитэ. 1921—1923 сылларга анал сорудахтаах чаастарга сулууспалаабыта[3].

1923—1926 сылларга Ленинградтааҕы Г. Е. Зиновьев аатынан коммунистыы университекка үөрэммитэ. 1926—1928 сылларга Алданнааҕы уокурук баартыйа кэмитиэтин сэкирэтээринэн үлэлээбитэ[1].

1929—1932 сылларга Архангельскайга Хотугу кыраай баартыйа кэмитиэтин тэрийэр-үөрэтэр салаатын сэбиэдиссэйин солбуйааччытынан уонна Вологда уокуругун баартыйа кэмитиэтин хонтуруоллуур хамыыһыйатын сэкирэтээринэн үлэлээбитэ[3].

1933—1935 сылларга Өлүөхүмэ оройуонун ВКП(б) кэмитиэтин сэкирэтээринэн үлэлээбитэ. 1935—1938 сылларга Дьокуускайдааҕы куораттааҕы ВКП(б) кэмитиэтин бастакы, онтон иккис сэкирэтээринэн анаммыта[1].

1950—1962 сылларга А. С. Пушкин аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай бибилэтиэкэтин салайбыта[1]. Бибилэтиэкэ дириэктэрин дуоһунаһыттан босхолонон баран, биэнсийэҕэ тахсыбыта[3].

1970 сыл атырдьах ыйын 2 күнүгэр Дьокуускайга өлбүтэ.

Бибилэтиэкэ үлэтэ

Чижик салайар кэмигэр бибилэтиэкэ библиографическай ыйынньыктары оҥорууга Тыл, литература уонна устуоруйа институтун, Ем. Ярославскай аатынан Кыраайы үөрэтэр түмэл, Геология тириэһин уонна Балык, күөл хаһаайыстыбатын билим-чинчийэр институтун үлэһиттэрин кытыннарбыта[2].

Бибилэтиэкэ иһинэн «Михаил Григорьевич Егоров — Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата», «Саха алмаастара», «Саха уус-уран литературата эйэ иһин охсуһууга» диэн ыйынньыктар, ону тэҥэ тыа хаһаайыстыбатыгар түөрт ыйынньык бэлэмнэнэн тахсыбыттара[2]. 1960 сыллаахха бибилэтиэкэ «Саха Автономнай Сэбиэскэй Социалистическай Өрөспүүбүлүкэтин 1958—1959 сыллардааҕы бэчээтин хронологиятын» таһаарбыта[2].

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Үлэ Кыһыл Знамятын уордьана[2];
  • «Бочуот Бэлиэтэ» уордьан[2];
  • «1941—1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээл[2];
  • Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун уонна ССРС Култуура министиэристибэтин Бочуотунай грамоталара[3];
  • Саха АССР култууратын үтүөлээх үлэһитэ[2].

Аатын үйэтитии

  • Дьокуускайга Богдан Мельхиорович Чижик аатынан уулусса баар[4];
  • Богдан Мельхиорович Чижик архыып пуондатыгар Саха сиригэр сэбиэскэй былааһы олохтооһун уонна Гражданскай сэрии туһунан ахтыылар уонна тыл этиилэр Максим Кирович Аммосов, Семен Михайлович Аржаков, Афанасий Григорьевич Габышев уонна да атын диэйэтэллэр тустарынан ахтыылары кытта харалла сыталлар[1];
  • 2025 сыл атырдьах ыйыгар Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай бибилэтиэкэтэ «Бибилэтиэкэ устуоруйатыгар ааттар: Богдан Чижик» диэн биографическай матырыйаалы бэчээттээн таһаарбыта[2].

Дьиэ кэргэнэ

  • Кэргэнэ — Иулиана Наумовна Полицинская, бибилэтиэкэр, 1944—1947 сылларга А. С. Пушкин аатынан Саха судаарыстыбаннай научнай бибилэтиэкэ дириэктэрин солбуйааччыта[3].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Чижик Богдан Мельхиорович (1899–1970) (рус.). Арассыыйа архыыптарын ыйынньыктара. Сигэнии күнэ: 11 Атырдьах ыйын 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Имена в истории библиотеки: Богдан Чижик (рус.). Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай бибилэтиэкэтэ (7 Атырдьах ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 11 Атырдьах ыйын 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Справка Х–Ц–Ч (рус.). Дьокуускай устуоруйата. Сигэнии күнэ: 11 Атырдьах ыйын 2026.
  4. ↑ Имена на улицах Якутска: биобиблиографический справочник. Выпуск 4 (рус.). Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай бибилэтиэкэтэ (2022). Сигэнии күнэ: 11 Атырдьах ыйын 2026.

Сигэлэр

Категориялар