Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Филолог күнэ

Филолог күнэ — филология туһугар олохторун анаабыт дьон бырааһынньыктара. Арассыыйаҕа бырааһынньыгы ыам ый 25 күнүгэр славяннар суруктарын уонна култууруларын күннэрин кэннэ бэлиэтииллэр.

Бу күн лингвистэри, литературоведтары, тылы уонна литэрэтиирэни үөрэтэр учууталлары, бибилэтиэкэрдэри уонна филолог үөрэхтээх бары дьону түмэр.

Филология (был.-гириэк. φιλολογία — «тылга таптал») — дисциплиналар (лингвистика, литературоведение, текстология уонна д.а.) бөлөхтөрүн аата, сурук тиэкистэри чинчийэр, стилистическай, тыл уонна ис хоһоон анализтартан олохсуйан омук устуоруйатын уонна култуура ис дьиҥин чинчийэр.

Филолог күнэ Белоруссияҕа эмиэ бэлиэтэнэр. Атын дойдуларга балаҕан ыйын 8 күнэ ЮНЕСКО олохтообут норуоттар икки ардыларынааҕы үөрэҕирии күнүнэн бэлиэтэнэр[1].

Устуоруйа

Филология устуоруйата

Европаҕа филология билим курдук XVII үйэҕэ баар буолбут. Иннинээҕи билим аата философия. Өссө III б. э. инн. үйэҕэ Былыргы Грецияҕа уонна Былыргы Индияҕа тиэкистэргэ бастакы ырытыылар баар буолбуттар[2].

XVIII үйэҕэ Арассыыйаҕа нуучча тылын билимин олохтооччута М. В. Ломоносов буолбута. «Филология» диэн тыл кини үлэлэригэр уонна В. К. Тредиаковскайга ырытыллар:

…күнүскү күн уопсайынан бары филологиялартан чуолкай… дьыала бэйэтэ элоквенция эрэ", салайар, төгүллүүр, бигэргэтэр… ханна баҕарар сырдыыр уонна бары билими уонна билиини түмэр, тоҕо диэтэххэ кинилэр бары элоквенциянан саҥараллар[3].

М. В. Ломоносов мэтириэтэ. Худ. Л. С. Миропольскай. 1787

Филологияны билим быһыытынан быһаарыы кэм ааһарынан уларыйан испитэ. Филология диэн норуот култууратын, литэрэтиирэтин, устуоруйатын уонна тылын үөрэтэр билимнэр түмсүүлэрэ диэн өйдөнөр буолбута.

Белград университетын филологическай факультета, кытай уонна дьоппуон филологиятын библикэтиэкэтэ

Бырааһынньык устуоруйата

Филолог күнэ аан бастаан сэбиэскэй кэмҥэ Ломоносов аатынан МГУ-га 1989 сыл ыам ыйын 25 күнүгэр учууталлар уонна устудьуоннар көҕүлээһиннэринэн бэлиэтэммитэ. Бу тэрээһин сотору кэминэн үөрэх эйгэтигэр тарҕаммыт үгэһи саҕалаабыта.

МГУ филологическай факультета 1992 сылтан ыла Филолог күнүн ыам ыйын 25 күнүгэр буолбакка, кыһыҥҥы бастакы бээтинсэҕэ 1941 сыл ахсынньы саҥатыгар филологическай факультет тэриллибит күнүн санатан бэлиэтиир.

undefined

Бырааһынньыктааһын

Бу күн университеттар уонна култуура тэрилтэлэрэ нуучча тылыгар уонна литэрэтиирэтигэр кэнсиэрдэр, төгүрүк остуоллар, викториналар, презентациялар уо. д. а. ааһаллар[1].

undefined

Устудьуоннарга маннык бэлиэ баар: дипломнай защита филолог күнүгэр түбэстэҕинэ, ситиһиилээх буолар[1].

Суолтата

Бырааһынньык суолтата филология билим быһыытынан суолтатын билиниигэ, ону таһынан учууталларга, учуонайдарга, бу хайысха исписэлиистэригэр тыл уонна култуура нэһилиэстибэтин харыстааһыҥҥа, сайыннарыыга үлэлэрин, кылааттарын иһин махтал тылларын этэргэ сытар. Бу күн өссө киэҥ эйгэҕэ тылы уонна литератураны билиини тарҕатар[4].

ХХ үйэ биллэр филолога Д. С. Лихачев филологияны «бары ситимнэр ситимнэрэ» диэн уус-ураннык ааттыыра уонна бу оруолу ордук улахан суолталаах дии саныыра[5]:

Филология устуоруйа источниктарын үөрэтиини тыл үөрэҕин уонна литературоведениены кытта ситимниир. Тиэкис устуоруйатын үөрэтиигэ киэҥ өрүтү биэрэр. Айымньы истиилин үөрэтэр эйгэҕэ литературоведениены уонна лингвистиканы холбуур. <…> Филология бэйэтин айылҕатынан антиформалистическай, тоҕо диэтэххэ, тиэкис суолтатын хайдах сөпкө өйдүүргэ үөрэтэр, ол устуоруйа источнига буоллун, уус-уран пааматынньык буоллун.

Култуураҕа

  • Рунекка «Филологическая дева» диэн филологтарга аналлаах интернет-мемнары таһаарар сообщество баар.
  • Тыл нуорматын тутуһууга ураты педант филологтары (уонна да атыттары) граммар-наци[ru] диэн ааттыыллар.

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 Когда отмечают День филолога в 2025 году, РБК Life. Сигэнии күнэ: 17 Муус устар 2025.
  2. ↑ День филолога 2025: какого числа, история и традиции праздника, Комсомольская правда. Сигэнии күнэ: 17 Муус устар 2025.
  3. ↑ Тредиаковский В. К. 1745. — Цит. по ст.: Аннушкин В. И. «Филология — словесность — языкознание в классической русской традиции и современном научно-педагогическом процессе». Сигэнии күнэ: 3 Ахсынньы 2011. Архивировано 3 Атырдьах ыйын 2014 года.
  4. ↑ Андреева, 2015, с. 223, 226
  5. ↑ Хрулёв, 2019, с. 409

Литэрэтиирэ

Сигэлэр

Категориялар