Уххан
Иван Николаевич Николаев — Уххан (1955 сыл ыам ыйын 28 күнэ, Түбэ (Сунтаар), Саха АССР) — бэйиэт, суруналыыс, саха норуотун төрүт итэҕэлин тарҕатааччы, уопсастыбаннай диэйэтэл[1].
Олоҕун олуктара
1955 сыллаахха ыам ыйын 28 күнүгэр Сунтаар улууһун Түбэй нэһилиэгэр төрөөбүтэ. 1990 сыллаахха М. К. Аммосов аатынан Саха судаарыстыбаннай университетын (билиҥҥи ХИФУ) филология факультетын «саха тылын уонна литературатын учуутала» идэлээх бүтэрбитэ. Салгыы Москватааҕы ИГА юридическай факультетын «быраап билиитэ» идэлээх бүтэрбитэ[1].
1988 сыл кулун тутарыгар «Эдэр коммунист» өрөспүүбүлүкэтээҕи эдэр ыччат хаһыатыгар кэрэспэдьиэнинэн ыҥырыллыбыта. 1990-с сылларга «Сахаада», «Туймаада саҥата», «Кыым» хаһыаттарга үлэлээбитэ[1].
2025 сыллаахха «Айыы итэҕэлэ» тэрилтэ (сахалар төрүт итэҕэллэрин тилиннэрэр бөлөх) баһылыгынан талыллыбыта. Талыллыы сиэрэ-туома 2025 сыл кулун тутар 22 күнүгэр «Арчы дьиэтэ» духуобунай кииҥҥэ буолбута[2].
Айар үлэтэ
1984 сылтан айар үлэтин саҕалаабыта — бастакы хоһоонноро уонна ыстатыйалара бэчээттэммиттэрэ.
Кини хоһоонноругар 50-ча ырыа суруллубут.
Хоһоонноро, ыстатыйалара, аһаҕас этиилэрэ уопсастыбаҕа киэҥ далааһыннаах мөккүөрү таһаараллар[1].
Библиографията
- Санаам сыккыһа : хоһооннор. — Дьокуускай : «Эдэр коммунист», 1990. — 30 с.
- Хоһооннор. — Дьокуускай : ЕНМЦ МК РС(Я), 1992. — 91 с.
- Саха — сахатынан кэрэ : (хоһооннор). Сиэркилэ : (хаһыакка суруйуулар, тыл этиилэр). — Москуба : Изд-во фонда «Туркиш», 2000. — 142 с., 738 с. (книга-перевёртыш, текст на якут. и рус. яз.)
- Санаа буолардаах, буолбаттаах / [туурактыы тылб. Чокуур Гаврильев]. — Дьокуускай : 2004. — 6 с.
- Кэм суолугар = Республика распродана. — Дьокуускай : [Б. и.], 2014. — 256, 656 с.
Уопсастыбаннай үлэтэ
«Саха кэскилэ» хамсааһын, «Ийэ тыл», «Кут-сүр», «Ытык Сир» уопсастыбалар, «Саха литератора» ассоциация, «Өлүөнэ сарсыардата» хаһыат тэрийээччилэриттэн уонна салайааччыларыттан биирдэстэрэ[1].
Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бэрэсидьиэнигэр уопсастыбаннай сэбиэт чилиэнинэн, Аан дойду туурактарын ассамблеятын Сэбиэтин чилиэнинэн үлэлээбитэ. Элбэх уопсастыбаннай-бэлитиичэскэй уонна култуурунай бырайыак ааптардара[1].
«Уххан сирэ» диэн тус ситим-сирдээх[1].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- «Түүр эйгэтигэр или олохтооһун иһин» мэтээл (Аан дойду түүр омуктарын курултайа, Анталья, 1992)[1]