Флавий Орест
Орест (лат. Orestes, 400 сыл саҕаттан — 476 сыллаахха диэри олорбута) — Аттила генерала уонна министра, олоҕун бүтүүтэ Арҕааҥҥы Рим империятын салайааччыта, оҕо саастаах император Ромулус Августулус аҕата.
Олоҕун олуктара
Эрдэтээҥи сыллара
Паннония Савияттан төрүттээх, Татул уола Орест, баҕар, герман төрүттээх буолуон сөп. Паннонияны хууннар баһылыктара Аттила салайар буолбутун кэннэ, Орест киниэхэ кыттыспыт уонна 449—452 сылларга үрдүкү сололоох нотарий дуоһунаһын ылбыт. 449 сыллаахха Константинопольга импэрээтэр Феодосий II-кэ посол быһыытынан ыытыллыбыт.
Глицерий импэрээтэр саҕана военачальник этэ. 475 сыллаахха Арҕаа Рим Импиэрийэтин импэрээтэрэ Юлий Непот Ореһы magister militum уонна патрикий дуоһунаһыгар анаабыта. Кини Провансы халыы сылдьар вестготтар утары Хотугу Италияҕа ыытыллыбыта, ол эрээри варвардартан турар римскай аармыйаны хомуйан баран, Равеннаҕа аттаммыта.
475 сыл атырдьах ыйын 28 күнүгэр Орест федерааттары баһылаан импиэрийэ киин куоратын Равеннаны ылбыта. Непот Далмацияҕа куотарга күһэллибитэ, онно кини 480 сыллаахха диэри, ол аата өлүөр диэри, салайбыта. Ону кытта сибээстээн Орест бэйэтин уолун Ромулу Август раҥыгар таһаарбыта. Кини уола Ромул Августул диэн аатынан биллэр. «Августул» диэн хос аат «кыра Август» диэн суолталаах, тоҕо диэтэр саҥа император баара-суоҕа 12 саастаах оҕо этэ.
Италия салайааччыта
475—476 сылларга Орест Арҕаа импиэрийэ дьиҥнээх салайааччыта этэ. Илинҥи импэрээтэрдэр Зенон уонна Василиск арҕааҥҥы саҥа былааһы билиммэтэхтэрэ уонна Непоту Импиэрийэни салайыыга бэйэлэрин толору бырааптаах партнердарынан ааҕаллара. Ол эрээри, бэйэ-бэйэлэрин кытта гражданскай сэриигэ былдьатан, кинилэр Орест утары тахсыбатахтара.
Орест Рим аармыйатын наймыланааччы саллааттарыгар хамнас төлүүр туһуттан бэйэтин манньыаттарын быспыта. Ол эрээри кини герулларга, скирдарга уонна туркилингтарга Италия сиригэр олохсуйар көҥүлү биэрбэтэҕэ, ол иһин кинилэр өстөспүттэр. Саллааттар Орест утары өрө турбуттара уонна кэлин бэйэлэрэ хоруол ааттаабыт герман баһылыгын Одоакр тула сомоҕолоспуттара. 476 сыл атырдьах ыйын 28 күнүгэр Орест Плацентия аттыгар билиэн түбэспитэ уонна сотору буолан баран Одоакр ыйааҕынан өлөрүллүбүтэ. Хас да нэдиэлэ буолан баран Равенна куорат ылыллыбыта, оттон Ромул Август былаастан туоратыллыбыта. Бу түбэлтэни үксүгэр Арҕаа Рим импиэрийэтин эстиитэ диэн ааттыыллар.
Түмүктэр
Бу түбэлтэлэр кэнниттэн Арҕаа Рим тиһэх салайааччыта ким этэй диэн боппуруоска икки араас көрүү үөскээбитэ. Ромул Августу узурпатор курдук ааҕыллар, оттон Одоакр Равеннаны ылар кэмигэр Непот формальнай өттүнэн импэрээтэр буолан турара. Ол иһин үгүс дьон 480 сыллаахха диэри Далмацияҕа салайан олорбут Непоту тиһэх импэрээтэринэн билинэллэр. Ону таһынан, Одоакр Ромулу былаастан туораппытын да кэннэ бэйэтэ бүрүстүөлгэ таласпатаҕа. Ол эрээри Непот бэйэтин провинциятыттан куоппутун кэннэ, кини кэминээҕи дьон үгүстэрэ кини былааһын билиммэтэхтэрэ